Erkeklerde en sık görülen kanser türlerinden biri olan prostat kanserinde, genetik yatkınlığın yanı sıra çalışma koşulları ve mesleki maruziyetlerin de risk faktörleri arasında yer aldığı, araştırmalarda itfaiyecilerde hastalığın görülme sıklığının genel nüfusa kıyasla maruz kalınan kimyasallar nedeniyle yüzde 21, petrol endüstrisi çalışanlarında ise yüzde 13 daha yüksek hesaplandığı bildirildi.
Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Bülent Karabulut, yaptığı açıklamada, prostat kanserinin erken evrede çoğu zaman belirti vermeden ilerleyebildiğini, bu nedenle erkeklerin kişisel risklerini tanımasının ve sağlık kontrollerini aksatmamasının önem taşıdığını söyledi.

Dünyada her yıl yaklaşık 1,5 milyon kişiye prostat kanseri tanısı konulduğunu belirten Karabulut, Türkiye’de de her yıl yaklaşık 19 bin erkeğin bu hastalığa yakalandığını, yaklaşık 4 bin 800 kişinin prostat kanseri nedeniyle hayatını kaybettiğini kaydetti.
Prostat kanserinin Türkiye’de erkeklerde en sık görülen ikinci kanser türü olduğuna dikkati çeken Karabulut, hastalığın toplumda genellikle ileri yaş erkeklerle ilişkilendirildiğini ancak 40’lı yaşlarda da ortaya çıkabildiğini ifade etti.
Hastalığın erken dönemlerinde belirgin şikayetlere neden olmayabildiğini aktaran Karabulut, vakaların yaklaşık yüzde 30’unda herhangi bir belirti görülmeden ilerleyebildiğini bildirdi.
İdrar yapma güçlüğü, sık idrara çıkma, bel ve sırt ağrıları ile idrarda kan görülmesi gibi şikayetlerin dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Karabulut, bu tür belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden doktora başvurulmasının önemine işaret etti.

Bazı meslek gruplarında görülme sıklığı daha yüksek
Çalışma hayatındaki bazı koşulların ve mesleki maruziyetlerin prostat kanseriyle ilişkili olabileceğine işaret eden Karabulut, bu alanda yapılan araştırmaların farklı meslek gruplarına ilişkin dikkat çekici sonuçlar ortaya koyduğunu belirtti.
Mesleki maruziyetlerin prostat kanseri açısından üzerinde durulması gereken konular arasında yer aldığını belirten Karabulut, söz konusu araştırmaların çalışma ortamındaki kimyasal etkenlerin ve biyolojik ritmi etkileyen koşulların uzun vadeli sağlık sonuçlarının incelenmesi açısından önem taşıdığını ifade etti.
Bu bulguların tek başına belirli bir mesleğin doğrudan prostat kanserine neden olduğunu göstermediğini ancak mesleki koşulların hastalıkla olası ilişkisinin daha kapsamlı araştırılması gerektiğini vurgulayan Karabulut, erkeklerin mesleki geçmişlerini ve çalışma ortamlarında maruz kaldıkları koşulları sağlık değerlendirmelerinde hekimleriyle paylaşmalarının önemine dikkati çekti.
Karabulut, "Bir meta-analizde itfaiyecilerde prostat kanseri görülme sıklığı genel nüfusa kıyasla yüzde 21 daha yüksek bulunurken, petrol endüstrisi çalışanlarında bu oran yüzde 13 olarak hesaplanıyor. Tarım işçilerinde özellikle yoğun pestisit maruziyetinin riskle ilişkili olabileceği, uzun mesafeli uçuş yapan pilotlarda ise uçuş saatleri arttıkça prostat kanseri riskinin yükselebileceği bildiriliyor." dedi.
Maruz kalınan kimyasallar
Karabulut, itfaiyecilerde prostat kanseri görülme sıklığı genel nüfusa kıyasla yüzde 21 daha yüksek bulunmasının olası nedenlerini şöyle açıkladı: "İtfaiyeciler yangın sırasında yalnızca alevlere değil, çok sayıda kimyasal ve potansiyel kanserojen maddeye de maruz kalıyor. Ahşap, plastik ve lastik gibi malzemelerin yanmasıyla açığa çıkan zehirli gazlar ve dumanın yanı sıra arsenik ve kadmiyum gibi ağır metaller ile yangın söndürme köpüklerinde bulunan bazı kimyasallar da itfaiyecilerin maruz kaldığı maddeler arasında yer alıyor. Bu maruziyetlerin bir kısmı prostat kanseri riskine katkıda bulunabilecek olası etkenler arasında değerlendiriliyor. Hücrelerde DNA hasarına yol açmanın yanı sıra hormonal sistemi etkileyerek endokrin bozulmasına neden olmaları da bu ilişkinin olası mekanizmalarından biri olarak gösteriliyor. Gece vardiyaları ve düzensiz çalışma saatleri de vücudun biyolojik ritminin bozulmasına neden olabiliyor. Sirkadiyen ritimdeki bozulmalar mesleki maruziyetler ile birleştiğinde bu meslekte prostat kanseri görülme riski genel nüfusa kıyasla artıyor."

Aile öyküsü riski 4 katına çıkarabiliyor
Prostat kanserinde aile geçmişinin önemli risk faktörleri arasında bulunduğunu vurgulayan Karabulut, birinci derece yakınlarında hastalık öyküsü bulunan erkeklerin kişisel risklerini daha yakından takip etmesi gerektiğini söyledi.
Babasına prostat kanseri tanısı konulan erkeklerde hastalık riskinin 2 kat, erkek kardeşinde prostat kanseri bulunanlarda ise 3 kat arttığını belirten Karabulut, ailede birinci derece iki veya daha fazla yakının, örneğin hem baba hem de erkek kardeşin hastalık öyküsü taşıması halinde riskin toplum ortalamasının 4 katına ulaşabildiğini kaydetti.
Aile öyküsünün kişisel risk değerlendirmesinde göz önünde bulundurulması gerektiğini ifade eden Karabulut, erkeklerin yalnızca yaşlarını değil, ailelerindeki kanser geçmişini de sağlık kontrolleri sırasında hekimleriyle paylaşmasının erken değerlendirme açısından önem taşıdığını dile getirdi.
Tedavide yaşam kalitesinin korunması da önemli
Prostat kanseri tedavisinin hastaların yalnızca fiziksel sağlığını değil, cinsel yaşamını, eş ilişkilerini ve psikolojik durumunu da etkileyebildiğini anlatan Karabulut, tedavi sürecinde ve sonrasında yaşanan bu değişimlerin hastaların yaşam kalitesi üzerinde belirleyici olabildiğini söyledi.
Prostat kanseri tedavisi gören hastaların kontrollerde sıklıkla tedavinin ne zaman sona ereceğini sorduğunu aktaran Karabulut, bu sorunun arkasında tedavinin fiziksel zorluklarının yanı sıra cinsel yaşamda yaşanan değişimler, eş ilişkilerine ilişkin kaygılar ve günlük yaşama yansıyan endişelerin de bulunduğunu belirtti.
Tedavi sürecinde ortaya çıkabilen bu sorunların hastaların yaşamlarının doğal bir parçası olarak kabul edilerek değerlendirilmesi gerektiğine dikkati çeken Karabulut, tedavi sonrasında yaşam kalitesini ve cinsel fonksiyonları desteklemeye yönelik farklı seçeneklerin bulunduğunu ifade etti.
Gerektiğinde psikolojik destek, aile terapileri ve eşlerin de sürece dahil edildiği görüşmelerle hastaların yaşadığı sorunların aşılmasına yardımcı olabildiklerini belirten Karabulut, hastaların tedavi sırasında veya sonrasında karşılaştıkları değişimleri hekimleriyle paylaşmaktan çekinmemesi gerektiğini vurguladı.

Karabulut, kanser tedavisinin yalnızca hastalığın kontrol altına alınmasıyla sınırlı değerlendirilemeyeceğini belirterek, “Sosyal gerçekleri göz ardı ederek kanser tedavisi yürütemeyiz. Tedaviye yalnızca fiziksel bir süreç olarak değil, hastanın psikolojik, sosyal ve aile yaşamını da kapsayan bir bütün olarak bakmalıyız. Amacımız yalnızca hastalığı tedavi etmek değil, hastalarımızın yaşam kalitesini de korumak.” değerlendirmesinde bulundu.
Prostat kanserinde erken değerlendirme ve tedavi sürecinin yanı sıra hastaların yaşam kalitesini koruyacak desteklerin de önem taşıdığını ifade eden Karabulut, erkeklerin sağlık sorunlarını ve tedavi sürecinde yaşadıkları kaygıları hekimleriyle açıkça paylaşmaları gerektiğini kaydetti.




