ABD'de yarın yapılacak Kongre ara seçimlerinde milyonlarca seçmen sandık başına gitmeye hazırlanırken, Temsilciler Meclisi ve Senatoda ortaya çıkacak yeni tablo, Başkan Donald Trump'ın kalan iki yılındaki siyasi dengeleri belirleyecek.
ABD Başkanı Trump'ın ikinci başkanlık döneminin ortasında gerçekleştirilecek seçimlerde, Kongrenin alt kanadı Temsilciler Meclisindeki 435 sandalyenin tamamı ile üst kanadı Senatodaki 100 sandalyeden 35'i için seçmenler oylarını kullanacak.
Senatoda çoğunluğun hangi partide olacağını belirleyebilecek kritik eyaletlerde de seçim yarışı yoğunlaşıyor.
36 EYALETTE DE VALİLİK YARIŞI VAR
Seçimlerde ayrıca 36 eyalette valilik yarışları düzenlenecek, çok sayıda eyaletin yasama organlarının üyeleri ve yerel yöneticileri de belirlenecek.
Son iki yıldır Kongrenin iki kanadında çoğunluğa sahip olan Cumhuriyetçiler bu avantajlarını korumaya çalışırken, Demokratlar ise her iki kanatta da çoğunluğu elde etmeyi hedefliyor.
4 Kasım'da ortaya çıkacak Kongre tablosu, Trump yönetiminin 2027 ve 2028 yıllarındaki yasama faaliyetleri bakımından hayati derecede önem taşıyor.
Demokratların Temsilciler Meclisinde ve/veya Senatoda çoğunluğu ele geçirmesi durumunda, Trump'ın en çok da bütçe, vergi ve göçmenlik düzenlemeleri gibi adımlarının Kongreden geçmesi zorlaşacak.
KONGRE ARA SEÇİMLERİ NASIL YAPILIYOR?
ABD'de başkanlık seçimleri dört yılda bir, Kongre seçimleri ise iki yılda bir gerçekleştiriliyor.
Başkanlık seçimlerinin yapılmadığı, başkanın dört yıllık görev süresinin ortasına denk gelen Kongre seçimleri, "ara seçimler" (midterm elections) olarak adlandırılıyor.
ABD Kongresi (üstteki bina), 435 üyeli Temsilciler Meclisi ve 100 üyeli Senato olmak üzere iki kanattan oluşuyor.
Temsilciler Meclisi üyeleri iki yıllığına seçilirken, her eyaletin nüfusuna göre belirlenen sayıda temsilcisi bulunuyor.
Örneğin Teksas'ın 38, California'nın 52 ve New York'un 26 temsilcisi, ABD Temsilciler Meclisine seçiliyor. Buna karşılık nüfusu az olan eyaletlerden Iowa 4, Alaska 1 ve Idaho ise 2 temsilcisi ile temsil ediliyor.
Senatoda ise nüfusuna bakılmaksızın her eyalet iki senatörle temsil ediliyor. Altı yıllığına seçilen senatörlerin yaklaşık üçte biri, iki yılda bir yapılan seçimlerde yenileniyor.
Bu yıl normal takvim kapsamında 33 senatörlük için seçim yapılırken, Florida ve Ohio'daki iki özel seçimle birlikte sandığa gidecek toplam Senato sandalyesi sayısı 35'e ulaşıyor.
Kongre üyeleri, seçmenlerin doğrudan oylarıyla belirleniyor; bir diğer deyişle başkanlık seçimlerinden farklı olarak Kongre seçimlerinde "Seçiciler Kurulu" (Electoral College) sistemi uygulanmıyor.
Seçimlerin ardından oluşacak yeni Kongre, 3 Ocak 2027'de resmen görevine başlayacak.
Reuters
OY VERME SÜRECİ EYALETLERE GÖRE FARKLILIK GÖSTERİYOR
ABD'de seçimler federal düzeyde yapılmasına rağmen oy verme ve oy sayım süreçleri büyük ölçüde eyaletler tarafından yürütülüyor.
Seçmenler, eyaletlerinin belirlediği kurallar çerçevesinde seçim günü sandığa giderek, erken oy kullanarak ya da posta yoluyla oylarını verebiliyor.
Bazı eyaletlerde seçmenlere otomatik olarak posta yoluyla oy pusulası gönderilirken, bazılarında ise seçmenlerin posta yoluyla oy kullanmak için başvuruda bulunması gerekiyor.
Oy kullanmak için kimlik gösterme zorunluluğu, seçmen kayıt süreleri ve posta oylarının kabul edilmesine ilişkin son tarihler de eyaletlere göre değişiyor.
Özellikle Trump'ın seçim sistemine ilişkin en önemli şikayetlerinden ikisi olan "posta yoluyla oy kullanma" ve "kimlik kartı gösterme zorunluluğu olmadan oy kullanma" süreçleri, Amerikan kamuoyunda halen tartışılıyor.
ABD genelinde tek bir sandık kapanış saati bulunmadığından, sonuçlar ülkenin doğusundan batısına doğru farklı saatlerde gelmeye başlıyor.
Özellikle oy farkının az olduğu eyaletlerde posta oylarının sayılması ve itiraz süreçleri nedeniyle kesin sonuçların açıklanması birkaç gün sürebiliyor.
Bu yılki Kongre ara seçimlerine katılımın son dönemdeki diğer seçimler gibi yüksek olması bekleniyor. Özellikle Trump'a destek verenler ile karşı olanlar arasındaki siyasal ve sosyolojik makasın giderek açıldığı yönündeki göstergeler, seçmenleri daha fazla sandığa gitmeye yönlendiriyor.
ABD medyasına yansıyan son analizlere göre, 47 eyalet ve başkent Washington'da 43 milyondan fazla seçmen erken oy kullanmış veya posta yoluyla oyunu göndermiş durumda.
Bu sayı, 2022 ara seçimlerinin aynı dönemine kıyasla yaklaşık 10 milyonluk bir artışa işaret ediyor.
DEMOKRATLAR, TEMSİLCİLER MECLİSİNDE ÇOĞUNLUĞU SAĞLAMAYA YAKIN
Cumhuriyetçiler, 2024 seçimlerinin ardından Temsilciler Meclisindeki çoğunluklarını korurken, aradan geçen iki yılda istifalar ve boşalan sandalyeler nedeniyle iki parti arasındaki fark daraldı.
1 Kasım itibarıyla Temsilciler Meclisinde 218 Cumhuriyetçi, 214 Demokrat ve bir bağımsız üye bulunuyor; iki sandalye ise şu anda boş durumda.
435 sandalyeli Mecliste salt çoğunluk için 218 sandalye gerekiyor.
Dolayısıyla Demokratların çoğunluğu elde etmesi için seçimlerde, mevcut sandalyelerine ek olarak en az 4 sandalye daha kazanması gerekiyor.
Temsilciler Meclisindeki çoğunluk, Meclis Başkanının belirlenmesinin yanı sıra yasama gündeminin oluşturulması, bütçe görüşmeleri ve Kongre komitelerinin yönetimi bakımından önem taşıyor.
Demokratların burada çoğunluğu kazanması durumunda Trump'ın azline yönelik süreç dahil birçok kritik konunun Temsilciler Meclisi gündemine gelmesine kesin gözüyle bakılıyor.
