ABD'nin Ortadoğu'yu devlet dışı aktörlerden arındırma planı doğrultusunda Türkiye ve Irak'taki süreçlerle paralel ilerleyen Suriye'de Kürtlere ilişkin kritik bir eşik aşıldı. Suriye Demokratik Güçleri (SDG) Genel Komutanı Mazlum Abdi, Kürt yönetiminin askeri, güvenlik ve idari kurumlarının Şam yönetimine entegrasyonunun tamamlandığını duyurdu.
ARTIK MÜCADELE SİYASİ
Türkiye sınırına yakın Kamışlı'da kuruluşunun 100'üncü yıl kutlamalarına katılan Abdi, "artık yeni bir aşamaya başladıklarını" söyledi. Abdi, bundan sonra siyasi bir mücadele yürüteceklerini ve Kürtlerin haklarını anayasada güvence altına almak için çalışacaklarını kaydetti.
Açıklama, Şam'daki cihatçı HTŞ yönetimi ile SDG arasında aylardır süren müzakerelerin ardından geldi. SDG ile Şam yönetiminin 10 Mart 2025'te imzaladığı mutabakat sonrası taraflar arasında aylarca süren yoğun müzakereler yürütülmüştü.
ABD DESTEĞİ ŞAM'DA
2025'in sonlarında Kürt güçler ve Suriye ordusu arasında şiddetli çatışmalar başlamış, SDG ülkenin kuzeyindeki toprakları kaybetmişti. Daha önce Kürt güçlere verdiği desteği sonlandıran ABD de Ahmed Sara liderliğindeki Şam yönetimini destekledi.
19 Ocak'ta imzalanan 8 maddelik anlaşma, ülkenin kuzeydoğusundaki sınır kapıları, Kamışlı Havalimanı ve petrol sahaları gibi tüm sivil ve askeri kurumların Şam yönetimine entegre edilmesini öngörüyordu.
ÜST DÜZEY ATAMALAR
Bunun karşılığında Kürtlere vatandaşlık verilmesi ve anayasal haklarının güvence altına alınması, ülke içinde yerinden edilmiş kişilerin geri dönüşlerinin ve korunmalarının sağlanması ile ülke genelinde ateşkesin sağlanması konusunda mutabakata varılmıştı.
Rudaw'ın haberine göre ülkede hâlihazırda 300 bin Kürt vatandaşın kimliksiz olduğu tahmin ediliyor.
Anlaşma kapsamında Kürt isimler üst düzey idari ve askeri görevlere getirilirken binlerce SDG mensubunun ordu bünyesine alındı. Yerlerinden edilmiş Kürtlerin bir bölümü de Halep iline bağlı Afrin'e geri döndü.
'FİİLİ UYGULAMAYA GEÇİLDİ'
Şam yönetimi ise duyuruyu "önemli ve olumlu bir gelişme" olarak nitelendirdi.
Suriye devlet ajansı SANA'ya göre Devlet Başkanlığı ekibinin anlaşmanın uygulanmasından sorumlu üyesi Mustafa Abdi, "SDG dosyasının kapandığını söyleyebiliriz" dedi.
Devlet Başkanlığı ekibinin sözcüsü ve Haseke Vali Yardımcısı Ahmed Hilali ise Abdi'nin açıklamasını "mutabakat aşamasından fiili uygulamaya geçildiğinin ilanı" olarak niteledi. Hilali, sürecin "ikili yapıya ve paralel oluşumlara son vererek tek devlet, tek ordu ve tek kurumlar sisteminin temelini oluşturduğunu" söyledi.
KÜRT SAVAŞÇILAR AYRILDI
SDG Komutanı Abdi ayrıca "kendilerine yardım için" Irak, İran ve Türkiye'deki Kürt bölgelerinden kuzeydoğu Suriye'nin kuzeydoğusuna giden Kürt savaşçıların artık Suriye'den ayrıldığını söyledi.
SDG'nin omurgasını Kürt Demokratik Birlik Partisi'nin (PYD) silahlı kanadı Halk Savunma Birlikleri (YPG) oluşturuyor. YPG'yi "PKK'nın Suriye kolu ve terör örgütü" olarak Türkiye, PKK'nın fesih ve silah bırakma kararının SDG'yi de kapsaması gerektiğini savunuyordu.
YPJ'NİN TARTIŞILMASI ŞAM'IN YAKLAŞIMINI ORTAYA KOYUYOR
SDG'ye bağlı Kadın Savunma Birlikleri'nin (YPJ) Suriye ordusuna entegrasyonuna ilişkin görüşmeler sürüyor. YPJ Sözcüsü Roksan Muhammed geçtiğimiz günlerde Şam'daki cihatçı yönetimin ordu bünyesinde kadın birlikleri bulunmasına sıcak bakmadığını söylemiş, kadınların "yeni Suriye'nin askeri ve siyasi karar alma mekanizmalarında da yer almaları gerektiğini" belirtmişti.
'KADIN YETKİLİLER GÖSTERMELİK'
Kuzey ve Doğu Suriye'de kadın şemsiye örgütü Kongra Star'ın Diplomatik İlişkiler Komitesi Üyesi Emina Ose ise Jinha ajansına verdiği demeçte kadınların Suriye'deki statüsünün nasıl olacağının hala belirsiz olduğunu söyledi.
Şam'daki geçici yönetimde bazı kadınların yer almasının "uluslararası güçlerin baskısının bir sonucu" olduğunu belirten Ose, kadınların "ülkenin inşasında ve siyasi katılımda aktif aktörler" olması gerektiğini söyledi.
YPJ'nin entegrasyonunun sürecin en zorlu başlıklarından biri olduğunu kaydeden Ose, "Yıllardır teröre karşı mücadele eden, büyük bir savaş ve askeri deneyim kazanan ve SDG içerisinde temel bir bileşen olarak yer alan bir gücün hala nasıl entegre edileceğinin tartışılması hepimiz açısından önemli bir mesajdır. Bu durum, hükümetin kadın meselesine farklı yaklaştığını gösteriyor" dedi.
