İsrail ile Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) 28 Şubat'ta İran'a karşı başlattığı ortak saldırıda İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney hayatını kaybetti. İran devlet televizyonu Hamaney'in ölümünü doğruladı. Ülkede 40 günlük ulusal yas ilan edildi.
Hamaney'in oğlu Müctaba Hamaney olası halef
Hamaney'in oğlu Müctaba Hamaney'in ise olası haleflerden biri olduğu iddia ediliyor. POLITICO'ya göre Müctaba Hamaney, babasının servetini yönetmede önemli bir rol oynayan, perde arkasında etkili bir figür. Ancak bu yarıştaki tek isim o değil. Hamaney'in geçen haziranda yapılan 12 günlük savaşta kendi yerini alabilecek üç adayı seçtiği ileri sürülüyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran vatandaşlarına seslenerek "İşimiz bittiğinde hükümetinizi devralın. Bu muhtemelen nesiller boyu tek şansınız olacak" derken Demokrasileri Savunma Vakfı'nın kıdemli direktörü Behnam Ben Taleblu, "Hamaney sonrası İran'ın mutlaka İslam sonrası İran Cumhuriyeti olması gerekmiyor. İran İslam Cumhuriyeti, önemli iç ve dış baskılara rağmen ayakta kalmayı başardı" görüşünü sunuyor.
Taleblu, İran hükümetinin "stratejik olarak gri alanda" faaliyet göstererek hayatta kaldığını savunuyor ve Tahran'ın uluslararası taleplere rağmen nükleer ve balistik füze programlarını yıllarca sürdürebilme politikasına dikkat çekiyor.
Yaklaşık 40 yıl boyunca ülkeyi yöneten Hamaney'in resmi olarak ilan edilmiş bir varisi yok. Uzmanlar Meclisi olarak bilinen 88 kıdemli din insanından oluşan seçilmiş bir organın bir sonraki lideri belirlemesi bekleniyor. Müctaba Hamaney'in dışında öne çıkan iki aday daha var.
Laricani en güçlü adaylardan biri
İran'daki Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Başkanı Ali Laricani de Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ı gölgede bırakarak ön plana çıkıyor. Hamaney'in, tehditlerin zirve yaptığı dönemde yönetimi ona emanet ettiği iddia edilirken "pragmatik" olarak tanımlanan Laricani "rejimi ayakta tutan isim" olarak da biliniyor. 1980'li yıllarda İran-Irak Savaşı sırasında Devrim Muhafızları'nın komutanlığını yapan Laricani,
Hamaney'in yerine geçebilecek en güçlü adaylardan biri olarak nitelendiriliyor.
Alireza Arafi öne çıkıyor
Alireza Arafi, daha az bilinen bir isim. Devlet kurumlarında geçmişi olan ve aynı zamanda Hamaney'in sırdaşı olan bir din insanı. Şu anda Uzmanlar Meclisi'nin başkan yardımcısı olarak görev yapıyor ve seçim adaylarını ve parlamento tarafından kabul edilen yasaları inceleyen Koruyucular Konseyi'nin bir üyesi. Aynı zamanda İran ilahiyat sisteminin de başkanı. Orta Doğu Enstitüsü'nden Alex Vatanka'ya göre Hamaney'in Arafi'yi üst düzey ve stratejik açıdan hassas pozisyonlara atama konusundaki istekliliği onun "bürokratik yeteneklerine büyük güven duyduğunu" gösteriyor. Yine de Arafi'nin siyasi bir ağırlık merkezi olmadığı ve güvenlik teşkilatıyla yakın bağları bulunmadığı biliniyor.
Muhammed Mehdi Mirbagheri, Batı karşıtı
Bir diğer aday Muhammed Mehdi Mirbagheri, Uzmanlar Meclisi üyesi. Aktivist yayın organı IranWire'a göre kendisi Batı'ya şiddetle karşı çıkıyor ve "inananlarla kafirler arasında bir çatışmanın kaçınılmaz" olduğuna inanıyor. Şu anda Kum'daki İslami İlimler Akademisi'nin başkanlığını yapıyor.
Ayetullah Humeyni'nin torunu da yarışta
Hasan Humeyni de İslam Cumhuriyeti'nin kurucusu Ayetullah Ruhollah Humeyni'nin torunu. Humeyni türbesinin sorumlusu olarak görev yapıyor ancak kamu görevinde bulunmuyor ve ülkenin güvenlik aygıtı veya yönetici seçkinleri üzerinde çok az etkisi var gibi görünüyor. Akranlarının çoğuna göre daha az katı olduğu biliniyor.
Haşim Hosseini Buşehri, Hamaney'e yakınlığıyla biliniyor
Haşim Hosseini Buşehri ise başta birinci başkan yardımcısı olarak görev yaptığı Uzmanlar Meclisi olmak üzere veraset yönetimini yöneten kurumlarla yakından bağlantılı olan kıdemli bir din insanı. Hamaney'e yakın olduğu söyleniyor ancak ülke içinde düşük bir profile sahip.
