ABD Donanması’nın İran limanlarına yönelik abluka hazırlıkları, hafta sonu barış görüşmelerinin sonuçsuz kalmasının ardından petrol fiyatlarında sert yükselişe yol açtı. ABD ham petrolü mayıs vadeli kontratlarda yüzde 8’in üzerinde artarak varil başına 104,8 dolara yükselirken, küresel referans Brent petrol haziran teslimi için yüzde 7,38 artışla 102,2 dolara çıktı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), pazar günü yaptığı açıklamada, pazartesi günü TSİ 17.00 itibarıyla İran limanlarına giren ve çıkan tüm deniz trafiğine abluka uygulanacağını duyurdu. Açıklamada, İran dışındaki limanlara giden gemilerin bu uygulamadan etkilenmeyeceği belirtildi.
ABD Başkanı Donald Trump, daha önce yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’na yönelik geniş kapsamlı bir abluka tehdidinde bulunmuştu. Trump ayrıca, İran’a geçiş için ücret ödeyen gemilerin uluslararası sularda tespit edilerek durdurulması talimatı verdiğini ifade etti.
The Wall Street Journal’ın haberine göre Trump yönetimi, barış görüşmelerindeki çıkmazı aşmak amacıyla İran’a yönelik sınırlı hava saldırılarını yeniden başlatmayı da değerlendiriyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiği, İran’dan gelebilecek saldırı riskleri nedeniyle savaş öncesine kıyasla keskin şekilde azaldı. Normal koşullarda küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu güzergâhta, savaş öncesinde günde 100’den fazla gemi hareket ederken, son dönemde bu sayı belirgin şekilde düştü. Cumartesi günü yalnızca üç süper tanker geçiş yaptı.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, görüşmelerin İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair net bir taahhüt vermemesi nedeniyle başarısız olduğunu söyledi. İran Meclis Başkanı Mohammad-Bagher Ghalibaf ise ABD’nin müzakerelerde güven oluşturamadığını ifade etti.
İran yönetimine yakın isimlerden Ali Akbar Velayati, Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün İran’da olduğunu vurgularken, ateşkes sürecinde gemi geçişlerinin Tahran’ın onayına bağlı olduğunu belirtti.
Uzmanlar, normalleşmeden bahsedilebilmesi ve petrol piyasasında normalleşme için tanker trafiğinin önümüzdeki haftalarda savaş öncesi seviyelerin en az yüzde 75’ine ulaşması gerektiğini ifade ediyor.
