Bilim insanlarının hassas ölçümleri, Dünya’nın son yıllarda bazı günlerde milisaniyeler düzeyinde daha hızlı döndüğünü ortaya koydu. Günlük yaşamda hissedilmeyen bu küçük değişim, küresel zaman sistemlerinde “negatif artık saniye” tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.
BEGÜM SILA EREN - ANKARA
Uzmanların verilerine göre 2020’den bu yana birkaç kez “kaydedilen en kısa gün” rekoru kırıldı. Örneğin 2024 yılında ölçülen bir gün, standart 24 saatten yaklaşık 1,6 milisaniye daha kısa sürdü. 2025 yazında da benzer şekilde bazı günlerde küçük hızlanmalar kaydedildi. Bu fark günlük hayatta hissedilmiyor; ancak atom saatleri bu değişimi net biçimde ölçebiliyor.
Neden Hızlanıyor?
Dünya’nın dönüş hızı sabit değil. Pek çok faktör bu süreyi etkileyebiliyor:
-
Ay’ın çekim gücü ve gelgit etkileri
-
Atmosferdeki rüzgâr sistemleri
-
Okyanus akıntıları
-
Dünya’nın iç çekirdeğindeki hareketlilik
Normalde uzun jeolojik zaman ölçeklerinde Dünya’nın dönüşü yavaşlıyor. Bunun temel nedeni Ay’ın gelgit kuvvetlerinin yarattığı sürtünme. Ancak kısa vadede, gezegenin iç ve dış dinamikleri küçük hızlanmalara yol açabiliyor.
“Negatif Artık Saniye” Gündemde
Dünya zaman zaman daha hızlı döndüğünde, küresel saat sistemlerinde teorik bir değişiklik ihtimali doğuyor. Uluslararası zaman standartlarını belirleyen kuruluşlar, gerekirse takvimden bir saniyenin çıkarılmasını — yani “negatif artık saniye” uygulanmasını — tartışıyor. Bu daha önce hiç yapılmadı.
Günlük Hayat Etkileniyor mu?
Kısacası hayır. Milisaniyelik farklar insanlar tarafından hissedilemez. Ancak GPS uyduları, finans sistemleri ve haberleşme ağları gibi ultra hassas zaman ölçümüne dayanan teknolojiler için bu değişimler önem taşıyor.
Dünya’nın dönüşü milyonlarca yıldır genel olarak yavaşlama eğiliminde olsa da, son yıllarda kaydedilen kısa süreli hızlanmalar bilim dünyasında merak uyandırıyor. Günlerimiz hâlâ 24 saat; ancak gezegenimizin ritmi sandığımız kadar değişmez değil.
Gökyüzüne baktığımızda fark etmiyoruz ama Dünya, kendi içinde dinamik ve hareketli bir sistem olmaya devam ediyor.
