İsrail ordusu, 29 Ekim'de Gazze'ye düzenlediği saldırılarının ardından ateşkesin yeniden yürürlüğe girdiğini duyurdu. İsrail saldırılarında 66’sı kadın ve çocuk olmak üzere 104 kişi hayatını kaybetti. İsrail saldırıları, 10 Ekim'de yürürlüğe giren ateşkesin ardından yaşanan en şiddetli saldırı dalgası olarak kayıtlara geçti.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Refah’ın güneyinde çıkan çatışmada bir İsrail askerinin yaralanmasının ardından Gazze Şeridi’ne derhal güçlü saldırılar düzenlenmesi talimatı verdi. İsrail saldırıya dair Hamas'ı sorumlu tutarken, Hamas sorumluluğu reddederek ihlalin İsrail tarafından gerçekleştirildiğini belirtti. Hamas ayrıca saldırılar nedeniyle bir rehinenin naaşını İsrail’e teslim etmeyi erteleyeceğini duyurdu.
Ateşkesin yeniden yürürlüğe girdiğini duyurduktan kısa süre sonra İsrail ordusu, Gazze’nin kuzeyinde “yakında düzenlenecek bir saldırı için silahların depolandığı” iddia edilen bir hedefe hava saldırısı düzenlediğini açıkladı. Gazze Şehri’ndeki Şifa Hastanesi, bu saldırıda ölen iki kişinin cenazesinin kendilerine getirildiğini bildirdi.
Son şiddet dalgası, ABD’nin ateşkesi sürdürme yönündeki baskısını da zorladı. ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’in saldırılarını savunurken, gerilimin ateşkesi bozmayacağı konusunda ısrar etti.
Gazze genelinde ölümcül saldırılar
29 Ekim sabahının erken saatlerinde Gazze genelinde düzenlenen saldırılar, yerinden edilmiş ailelerin kaldığı binaları ve çadır kamplarını hedef aldı.
Ambulanslar ve ceset taşıyan küçük kamyonlar hastane önlerinde birikti. Deyr el-Belah’ta cesetler sedyelerle ya da yataklar üzerinde taşındı. Bir adam, küçük bir çocuğun cansız bedenini kucağında hastaneye getirdi.
AP'de yer alan habere göre, Haneen Mteir, Han Yunus’taki Nasser Hastanesi morgunda kardeşi ve yeğenlerinin cesetlerinin başında “Küçük çocukları uykularında yaktılar” diye feryat etti.
Filistin Sağlık Bakanlığı, gece boyunca düzenlenen saldırılarda 20’si kadın, 46’sı çocuk olmak üzere en az 104 kişinin öldüğünü, 253 kişinin de yaralandığını, bunların çoğunun kadın ve çocuk olduğunu açıkladı.
İsrail ordusu, Çarşamba günü yaptığı açıklamada Hamas’a ait olduğu belirtilen çok sayıda hedefin vurulduğunu, bunlar arasında kişiler, gözetleme noktaları, silah depoları, havan mevzileri ve tünellerin bulunduğunu belirtti.
Açıklamada, farklı seviyelerde 21 Hamas komutanının öldürüldüğü, bunlar arasında 7 Ekim 2023’te İsrail’e düzenlenen saldırılarda yer alan isimlerin bulunduğu ifade edildi. Bunlardan biri, Ein Hashlosha Kibbutz’a saldırıyı yönettiği belirtilen Nukhba birliği komutanı Hatem Maher Musa Kudra’ydı. Ordu, “İsrail Devleti’ne yönelik her türlü tehdidi ortadan kaldırmak için kararlı biçimde yanıt vermeye devam edeceğini” açıkladı.
İsrail Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Oren Marmorstein, ateşkes ihlalinin sonuçlarından Hamas’ın sorumlu olduğunu ve yüksek sivil kayıpların, örgütün sivilleri “canlı kalkan” olarak kullanmasından kaynaklandığını söyledi.
Savaş boyunca İsrail, sık sık Hamas üyelerini hedef aldığını belirttiği saldırılarda, bu kişilerin ailelerinin ve diğer sivillerin bulunduğu evleri ya da sığınakları vurdu.
Saldırılar nasıl başladı?
İsrail ordusundan bir yetkili, Refah’ta öldürülen askerin 37 yaşındaki Kıdemli Çavuş Yona Efraim Feldbaum olduğunu ve aracına açılan “düşman ateşi” sonucu hayatını kaybettiğini söyledi.
İsmini açıklamayan yetkili, İsrail birliklerinin bölgede tünelleri ve Hamas altyapısını imha etmeye çalışırken gün boyu birçok kez saldırıya uğradığını belirtti. Uydu görüntülerine göre İsrail ordusu, son aylarda Refah kentinin neredeyse tamamını yerle bir etti.
Hamas, saldırıyla ilgisi olmadığını yineleyerek ateşkese bağlılığını sürdürdüğünü ve arabuluculara İsrail’i durdurma çağrısı yaptığını açıkladı.
Trump’tan İsrail’e destek
Dışişleri Sözcüsü Marmorstein, Washington’un saldırılar konusunda önceden bilgilendirildiğini ve operasyonun ABD ile tam koordinasyon içinde gerçekleştirildiğini söyledi.
Asya ziyareti sırasında konuşan Trump, hem İsrail hem de ABD vatandaşı olan askerin öldürülmesinin ardından İsrail’in misilleme yapmasının “haklı” olduğunu belirtti.
Trump, İsrail askerlerine saldırı olduğunda “karşılık verilmesi gerektiğini” söyledi ancak artan şiddetin ateşkesi bozmayacağına inandığını ekledi: “Hamas, Orta Doğu barışının çok küçük bir parçası. Davranmak zorundalar. Aksi takdirde yok edilirler.”
Karşılıklı suçlamalar
Netanyahu, Hamas’ı, savaşın başlarında ölen bir rehinenin “parçalanmış kalıntılarını” teslim ederek ateşkesi ihlal etmekle suçladı. İsrailli yetkililer, bazı kalıntıların “sahnelendiğini” öne sürdü ve 14 dakikalık bir drone görüntüsü paylaştı.
Hamas ise Çarşamba günü yaptığı açıklamada İsrail’in saldırılarının “ateşkes anlaşmasını baltalamak ve yeni bir durumu zorla dayatmak amacı taşıdığını” belirtti. Grup ayrıca ABD’nin Netanyahu’ya “siyasi koruma” sağladığını öne sürdü.
Ateşkesin arabulucularından Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, anlaşmanın “Filistin tarafı” tarafından ihlal edildiğini söyledi ancak saldırının Hamas ile bağlantılı olup olmadığının netleşmediğini belirtti.
New York’taki Dış İlişkiler Konseyi’nde konuşan Al Sani, “Bu durum bizim için son derece üzücü ve hayal kırıklığı yarattı. Ateşkesin sürmesi için iki tarafla da yoğun şekilde temas hâlindeyiz,” dedi.
Ateşkes anlaşması, Hamas’ın elindeki tüm rehine kalıntılarını en kısa sürede İsrail’e teslim etmesini öngörüyor. Hamas, Gazze’deki yıkım nedeniyle rehinelerin cesetlerini bulmakta zorlandığını belirtirken, İsrail örgütü kasıtlı olarak süreci geciktirmekle suçluyor.
Gazze’de hâlâ 13 rehinenin cenazesi bulunuyor. Bu kalıntıların yavaş teslim edilmesi, ateşkesin sonraki aşamalarına geçilmesini zorlaştırıyor. Bu aşamalar, Hamas’ın silahsızlandırılması, Gazze’de uluslararası bir güvenlik gücünün konuşlandırılması ve bölgeyi kimin yöneteceği gibi daha karmaşık konuları içeriyor.
Gazze hastanelerinde cenaze duaları
Gazze’de saldırıların ardından halk büyük bir yıkım yaşadı. Gün doğumunda, yerinden edilmişlerin yaşadığı bir kampta insanlar, yıkılan bir çadırın enkazını kaldırırken küçük bir çocuğun cansız bedenini buldu. Orta Gazze’deki El-Avde Hastanesi’nde onlarca beyaz kefene sarılmış cenaze, dualar için bir araya getirildi.
Kardeşi ve yeğenlerini kaybettiğini söyleyen Yehya Eid, hastane önünde kanlı beyaz kefene sarılmış küçük bir bedenin başında ağladı. “Bu çocuklar öldürüldü. Ne yaptılar? Savaş mı ettiler?” diye sordu.
Gazze Sağlık Bakanlığı’na göre, İsrail’in iki yıldır süren Gazze operasyonlarında ölenlerin sayısı 68.500’ü geçti. Bakanlık, bu sayının siviller ile savaşçıları ayırmadığını ancak kayıtların BM kurumları ve bağımsız uzmanlar tarafından genellikle güvenilir kabul edildiğini belirtiyor. İsrail ise bu rakamları reddediyor ancak kendi verilerini paylaşmıyor.