Afganistan'da Taliban yönetimi ülkede uygulanacak yeni ceza usullerini açıkladı. Düzenlemeler, ceza hukukunun dini kimlik, mezhep, cinsiyet ve toplumsal statü temelinde farklı şekilde uygulanacağını ortaya koyuyor.
Düzenlemenin bütünü tepki çekerken, en öne çıkan başlık kölelikle ilgili. Kölelik ceza hukuku çerçevesinde açıkça yer alırken metinde birçok kez “efendi” ve “köle” kavramları kullanılıyor. Kölenin cezalandırılma yetkisinin “efendisine” bırakıldığı belirtiliyor.
Ülkeyi sosyal sınıflara bölen Taliban, toplumun dört sınıfa ayrıldığını belirtiyor. Bunlar; din alimleri, seçkinler, orta sınıf ve alt sınıf. Yasaya göre, cezanın türü ve şiddeti kişinin sosyal statüsüne bağlı olacak.
Örneğin, bir suç "din alimi" tarafından işlenirse, sadece uyarı verilecek. Seçkinler için, mahkemeye çağrı ve uyarı öngörülürken, orta sınıf için, hapis cezası olacağı belirtiliyor.
Ancak alt sınıf için, hapis cezasının yanında bedensel cezaların da uygulanacağı öne sürülüyor.
"MUHALİFLERE ÖLÜM CEZASI"
Taliban mahkemeleri yeni ceza kanunlarıyla yargı organlarına muhalifleri ve eleştirmenleri ölüm cezasına çarptırma yetkisi veriyor. “İsyancı” olarak tanımlanan kişilerin kamuya zarar vereceklerini ve bu zararın öldürülmeden giderilemeyeceğini öne sürüyor. Muhalifleri ihbar etmeyenlere için de hapis cezası öngörülüyor.
Bu maddeye göre, tüm vatandaşların Taliban muhaliflerinin faaliyetlerini yetkililere bildirmeleri veya kendileri cezalandırılmaları isteniyor.
Bir diğer dikkat çeken düzenleme ise vatandaşlara cezalandırma izni verilmesi. Taliban, vatandaşların “günah” işlendiğine şahit olmaları halinde kişileri şahsen cezalandırmalarına izin veriyor.
Taliban yeni yasalarıyla ülkede kız çocuklarının eğitimini de yasaklıyor.
"MEZHEBİNİ TERKEDEN HAPSE"
Taliban ülkede dans etmeyi de dans edenleri izlemeyi de yasaklıyor. “Ahlaksızlık yerlerinin” yıkılması için de hüküm koyan Taliban bu yerlerin nereler olduğunu ise açıkça söylemiyor. Bu durumun keyfi olarak cezalandırılmalara yol açabileceği belirtiliyor.
Bir diğer dikkat çekici ceza yasası ise şiddet. Kemik kırığına veya derinin yırtılmasına neden olmama şartıyla şiddet serbest kalırken, çocuk istismarı ve çocuğa karşı şiddet de cezasız kalıyor. Hatta bir maddeye göre bir babanın 10 yaşındaki oğlunu namazı ihmal etmek gibi davranışlar için cezalandırabileceği belirtiliyor. Ek olarak akrabalık bağı olmayan kadın ve erkeğin bir arada bulunması da suç olarak kabul ediliyor.
Ayrıca Taliban, Hanefi mezhebini esas saydığı kanuna göre mezhebi terkedenleri kafir olarak nitelendiriyor ve eğer bir kişi mezhebini terk ederse hapis cezasıyla karşı karşıya kalacağı belirtiliyor.
Bu düzenlemenin uluslararası insan hakları standartlarını, temel özgürlükleri ve adil yargılama ilkelerini ihlal ettiği belirtilse de Taliban 2021 yılında ABD'nin çekilmesiyle ele geçirdiği Afganistan'da bu tarz kanunları uygulamaya almayı sürdürüyor.