Yasa teklifi içinde yer alan "15 yaş altı çocuklara sosyal medya sınırlaması getirilmesi kamuoyunda da uzun süredir tartışılıyor.

Teklifte ayrıca kadınlara doğum izninin 16 haftadan 24 haftaya çıkarılması öngörülüyor.

Torba yasa teklifi Çocuk Koruma Kanunu'nda değişiklikler ve sosyal hizmet kurumlarıyla ilgili düzenlemeleri de içeriyor.

Teklifin gelecek hafta Meclis Genel Kurulu'na gelmesi bekleniyor.

Çocuklara sosyal medya kısıtlaması

Yasa teklifi, çocukların sosyal medya ve dijital oyun platformlarını kullanmalarına yaş kategorilerine göre yasak ve sınırlama öngörüyor.

Bu çerçevede, sosyal ağ saylayıcılarına 15 yaş altındaki çocukların bu platformlara kaydını engelleyecek etkin yaş doğrulama sistemleri kurma ve ebeveyn kontrol araçları sunma zorunluluğu getiriliyor.

15 yaş üstü çocuklar için ise yetişkinlerden ayrıştırılmış güvenli hizmet, ebeveyn denetim araçları sunma ve tüm bu konularda alınan önlemlere belli periyotlarla raporlama yükümlülüğü getirililmesi öngörülüyor.

Sosyal ağ sağlayıcılar ayrıca acil durumlarda zararlı içeriklere bir saat içinde müdahale etmek zorunda olacak.

Bu yükümlülükleri yerine getirmeyen veya aykırı davranan küresel ölçekli platformlar için caydırıcılığı artırmak amacıyla bir önceki yılki küresel cirolarının yüzde üçüne kadar idari para cezası ve kademeli bant daraltma yaptırımı uygulanacak.

Günlük erişimi 100 binden fazla olan yurt dışı kaynaklı oyun dağıtıcıları, Türkiye'de temsilcilik açacak ve oyunları da yaş kriterlerine göre derecelendirecek.

Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen platformlara idari para cezasından, bant genişliği daraltmasına kadar uzanan bir dizi yaptırım öngörülüyor.

Yasa teklifinde, gerek dijital oyun platformları, soysal ağ sağlayıcıları, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na gerekli altyapıyı oluşturmaları için 6 aylık süre tanınıyor.

Doğum izni tartışması

Teklifte, son yıllarda Türkiye'nin nüfus artış oranının gerilemesi nedeniyle, doğum oranlarını artırmayı teşvik edici bazı düzenlemeler öngörülüyor.

Bu çerçevede, halen 16 hafta olan doğum izni 24 haftaya kadar çıkarılıyor.

Sağlık durumu çalışmaya elverişli raporu alan kadınlar, doğum öncesi izninin bir bölümünü doğum sonrasına aktarabilecek.

Memurlar gibi, işçi statüsündekiler için de babalık izni 10 güne çıkarılıyor.

Yasanın çıktığı tarihte doğum izninde olan kadınlar da yeni yasa hükümlerinden yararlanacak.

AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, doğum izninin artırılmasının kadın istihdamı aleyhine sonuç doğurma riskine ilişkin soru üzerine, bu konuda yasalarda yaptırım olduğunu söylemişti.

Mevcut mevzuatta doğum izni sonrası işe geri dönüşle ilgili herhangi bir ayrımcılığa uğrayan annelerin haklarının olduğunu belirten Usta, "Bunu uygulamakta zorluk çekiyorduk. Kamudaki kadar izinlerin kullanılması noktasında, 24 hafta için bir netlik yoktu" dedi.

Usta, "Uygulamayla ilgili bir sorun yaşanırsa zaten mevcut mevzuatımızda yaptırımı var. Bizim amacımız kadınların istihdam ve annelik arasında sıkışmamasını sağlamak" dedi.

Yasa teklifi ile getirilen diğer önemli düzenlemelerden biri de Çocuk Koruma Kanunu'nda olacak.

Buna göre cinsel saldırı, çocuğun cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişki, uyuşturucu suçları, kasten adam öldürme gibi suçlardan hüküm giyenler, kamu ve özel sektörde, kreş, yurt çocuk hizmet birimleri dahil, çocuklarla ilgili hiçbir kurumda çalıştırılamayacak.

Sosyal hizmet kurumlarına merkezi kamera

Yasa teklifi ayrıca sosyal hizmet kurumlarının merkezi kamera sistemi ile izlenmesinin yolunu açıyor.

Buna göre özel gereksinimli bireylerin kaldığı sosyal hizmet kurumlarında suç işlenmesinin önlenmesi, acil durumlarda erken müdahalenin sağlanması gerekçesiyle merkezi izleme sistemine bağlı kamera sistemlerinin kurulması hükme bağlanıyor.

Kişisel veriler, adli veya idari bir soruşturmaya konu olmaması halinde kayıt tarihinden itibaren iki yıl sonra silinecek.

Koruyucu aileliği yaygınlaştıracak önlemler de devreye sokulacak. Bu çerçevede, sosyal güvencesi olmayan koruyucu ailelerin SSK pirimi devlet tarafından ödenecek.

Yasa teklifinde Darülaceze Nizamnamesi'nde de değişiklik yapılıyor.

Sadece İstanbul'da doğan ve bu ilde ikamet eden kişilerin yardıma muhtaç kişilerin kabul edildiği Darülaceze'nin yurtiçi ve yurtdışında hizmet vermesinin yolu açılıyor.

Darülaceze'ye yapılacak bağış ve yardımlar kurumlar vergisi matrahından indirilecek.

Sosyal yardımların daha geniş kesimlere ulaştırılabilmesi için Darülaceze'ye gıda bankacılığı faaliyetinde bulunma izni verilecek.

İkinci yargı paketine girecek

Gürlek, sosyal medya düzenlemesinin ikinci yargı paketinde yer alacağını ifade etti. Yeni düzenlemeyle birlikte sosyal medya kullanan kişilerin kimliklerinin belli olacağını belirten Gürlek, kullanıcıların yaptıkları paylaşımlar, hakaretler ve itibar suikastı niteliğindeki içeriklerden sorumlu tutulacağını söyledi.

T.C. kimlik numarasıyla giriş

Yeni sistemde sosyal medya hesaplarının gerçek kimlikle kullanılacağını söyleyen Gürlek, T.C. kimlik numarasının da sisteme dahil edileceğini kaydetti. Gürlek, sahte hesaplar ve bot hesaplar için de geçiş süreci öngörüldüğünü, kurallara uymayan hesapların kapatılacağını ifade etti.

“Platformlarla anlaştık”

Gürlek, sosyal medya platformlarının da bu uygulamayı kabul ettiğini belirtti. Düzenlemenin Meclis’e sunulmasının ardından kısa sürede yasalaşmasının hedeflendiğini söyleyen Gürlek, altyapının hazırlanması için de bir geçiş dönemi planlandığını aktardı.

Üç aylık geçiş süreci

Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesinin ardından üç aylık bir geçiş süreci işletileceğini belirten Gürlek, bu sürenin sonunda sosyal medya hesaplarının gerçek kimlikle kullanılmasının zorunlu hale geleceğini söyledi. Gürlek, sahte hesapların bu süreç sonunda kapatılacağını ifade etti.

Bakan Gürlek'in açıklamasının tamamı şu şekilde:

"Sosyal medyada gerçekten sahte hesaplar açılıyor. İtibar suikastı yapılıyor. Burada sayın milletvekillerimiz var, sayın valimiz var, rektörümüz var. Bu herkese yapılıyor.

Sosyal medyada bir kişi eğer bir hesap açıyorsa, bir suç işliyorsa bunun da bir karşılığı olması lazım. Biz bunu istiyoruz. Sosyal medyanın da bir hukuku, bir kuralı olması istiyoruz. Yani bir kişi bir hesap açıyorsa, bunun sorumluluğuna katlanacak.

Şimdi sahte hesap açıyorlar, olayları farklı anlatıyorlar. Bizim burada birçok meslektaşımız var, hâkim-savcı arkadaşlarımız var. Yani sosyal medyada yargılamalar yapılıyor, kararlar veriliyor, hükümler veriliyor. Gerçekte öyle değil. Sosyal medyada bir kişi bir hakaret ediyorsa ya da bir itibar suikastı yapıyorsa bunun sonuçlarına katlanması lazım.

Biz bunu inşallah ikinci yargı paketinde de gündeme getireceğiz. Yani bir kişi sosyal medyaya giriyorsa kimliği belli olacak. Orada yazdıklarından da, ettiği hakaretten de, itibar suikastından da sorumlu olacak. Kimseye itibar suikastı yapılmayacak. Kimse itibarsızlaştırılmayacak.

Burada çok kıymetli hâkimlerimiz var. Gecesini gündüzüne katarak, fedakârca, ailesinden gerekirse ödün veriyor, dosyalara bakıyor. Ama sosyal medyada öyle bir şey yapılıyor ki dosyadan haberi yok; adam hüküm vermiş, yargılama yapmış. “Niye bu serbest bırakıldı, bu neden tutuklanmadı?” diye bir şey başlatıyorlar.

Ben sosyal medya meselesine çok önem veriyorum. Bunu zaten zaman zaman kamuoyunda da açıkladım. Yani sosyal medyaya artık gerçek bilgilerle, kişisel kimlikle girilecek. Bu konuda zaten sosyal medya sunucularıyla da anlaştık. Onlar da bunu kabul ettiler.

T.C. kimlik numarası da olacak. Tabii, tabii, T.C. kimlik numarası olacak. Tabii geçiş süreci olacak. Yani bu sahte hesapların kapatılması için bir geçiş süreci olacak. Sosyal medya hesabını gerçek kimliğiyle kullanmayan sahte hesaplar ya da bot hesaplar dediğimiz hesapların da kapatılması için bir geçiş süreci olacak. Bu kurallara uymadıkları takdirde sosyal medya bunları kapatacak.

Tabii biz biliyorsunuz, paketi hazırlıyoruz, Meclis’e sunuyoruz. İnşallah Meclis’te sayın milletvekillerimiz de bu konuya çok önem veriyor. Bunun kısa sürede yasalaşması gerekiyor. Yasalaştıktan sonra da bir geçiş süreci var. Çünkü bunun altyapısının hepsinin sağlanması gerekiyor. Üç aylık bir geçiş sürecinde herkes sosyal medyaya gerçek kimliğiyle girmiş olacak."

50 milyar dolarlık varlık yöneten Silikon Vadisi’nin en önemli varlık yönetim şirketi Sequoia’nın yönetici ortağı Roelef Botha ile ortak bir blog yazısı kaleme alan Block CEO’su Dorsey, bugün yapay zekânın orta kademe yöneticilerin yaptığı işin çoğunu yapabileceğini savundu.

Dorsey ve Botha, yazılarında modern şirketleri Roma ordusuna benzetti. Milyarder yöneticiler, uzak mesafelerdeki lejyonları yönetmek için kurulan "katmanlı komuta" yapısının, dijital çağda bir verimlilik değil, bir engel olduğunu savundu.

Yazılımların artık proje takibi yapabildiği, sorunları tespit edebildiği, işleri yönlendirebildiği ve bilgiyi insanlardan daha hızlı paylaşabildiğini savunan Dorsey ve Botha, Block gibi uzaktan çalışmanın öncelikli olduğu bir şirkette yapay zekâ ile bir yapı oluşturabildiklerini söyledi.

Peki 5G teknolojisi nasıl kullanılacak?

4,5G teknolojisinin ardından Türkiye'de artık 5G dönemi başladı.

Ülkenin 5G'ye geçişi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın teşrifleriyle Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen törenle resmen ilan edildi. Böylece 5G hizmeti, ülke genelinde bugün itibarıyla devreye alındı.

5G teknolojisi, 81 il merkezinde kullanıma sunulurken, bu teknolojinin iki yıl içinde ülkenin her noktasına yayılması hedefleniyor.

Bu hizmetin devreye alınmasıyla, ülkenin 32 yıllık mobil iletişim yolculuğunda kritik bir eşiğe gelindi.

Düşük gecikme süreleri

5G, 4,5G'ye göre en az 10 kat daha yüksek hız ve daha düşük gecikme süresi sunuyor.

5G teknolojisiyle, akıllı ulaşım sistemlerinden otonom sürüşe, uzaktan sağlık uygulamalarından akıllı fabrikalara, yüksek çözünürlüklü medya yayıncılığından tarım teknolojilerine kadar birçok alanda köklü değişim yaşanması bekleniyor.

Söz konusu teknolojinin, yüksek hız, düşük gecikme süresi ve daha fazla cihaz bağlantı kapasitesiyle dijital dönüşümü hızlandırması öngörülüyor.

Bu hız, kamu hizmetlerinde de etkinliği artıracak ve çalışmaları daha hızlı ve verimli hale getirecek.

Bu teknolojinin en önemli farkı, hız yanında milisaniyeler seviyesinde düşük gecikme ve aynı anda çok sayıda cihazın sorunsuz bağlanabilmesi olarak öne çıkıyor.

İkinci, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ROKETSAN'ın seri üretim çalışmalarına hızla devam ettiğini, tanksavar füzelerinden seyir füzelerine, gemisavar füzelerinden balistik ve hava savunma füzelerine kadar birçok alanda ürünlerin seri üretimde olduğunu söyledi.

Ürünleri arasında balistik füzelerin önemli yere sahip olduğunu vurgulayan İkinci, "Hem TAYFUN balistik füzemiz hem de SOM seyir füzemizin üretimleri ve teslimatları devam ediyor. Bizler 24 saat esasına göre çalışıyoruz. ROKETSAN'da üretim faaliyetlerimiz hız kesmeden devam ediyor." diye konuştu.

İkinci, yeni yatırımlarla mevcut üretim kapasitesini çok hızlı şekilde çok daha üst noktalara taşımaya gayret göstereceklerini dile getirerek, "İçinde bulunduğumuz konjonktürel ortam da zaten bunu yapmamıza mecburiyet arz ediyor. Hem ülkemizin savunmasını güçlendirmek hem de bu alandaki üretimlerimizin hızlanması için var gücümüzle çalışmaya gayret gösteriyoruz." ifadelerini kullandı.

"Üretimi hızlandırma konusunda ciddi gayretler içerisindeyiz"

Ülkelerin kendi geliştirdikleri hava savunma sistemlerinin çok kıymetli olduğunu vurgulayan İkinci, şöyle devam etti: "Çelik Kubbe, bu açıdan kendi geliştirdiğimiz bir sistem. ASELSAN, ROKETSAN ve TÜBİTAK SAGE'nin ortaklığında geliştiriliyor. 'Çelik Kubbe'nin bütün unsurlarını bizim yapıyor olmamız, her ihtiyaç duyduğumuzda, istediğimiz kadar hem füze hem radar sistemi hem de batarya sistemlerini üretebilecek kabiliyet sağlıyor. Bu açıdan bakıldığında Çelik Kubbe, Türkiye’nin en önemli savunma projelerinden biri. Sayısını ve üretimlerini hızla artırmamız gerekiyor. Bu konuda da ciddi gayretler içerisindeyiz."

İkinci, hava savunmasının zor bir alan olduğuna dikkati çekerek, sözlerini şöyle sürdürdü: "Onun için 'en iyi sistemi yaptık, bitti' denecek bir sistem değil. Değişen tehdit özellikleri ve karakteristiklerine göre üzerine yeni kabiliyetler, yeni özellikler koyarak devam ediyoruz. Bundan sonra üzerine devamlı kabiliyet ekleyeceğimiz, teknoloji entegre edeceğimiz, yeni tehditlere karşı önlemler alacağımız bir altyapıyı temsil ediyor. Ülkemizin hava savunması anlamında tüm ihtiyaçlarına karşılık verebileceğini, onun için çalıştığımızı söyleyebilirim."

ROKETSAN'ın çok sayıda projesinin bulunduğunu aktaran İkinci, hava savunma füzelerinden hava-hava füzeleri ve yeni balistik füzelere kadar birçok ürünün 2026 yılı ve sonrasında peyderpey ortaya çıkacağını sözlerine ekledi.

AA muhabirinin derlediği bilgiye göre Türkiye'nin dijital dönüşüm sürecinde yeni bir aşamayı temsil eden 5G teknolojisine geçiş için son hazırlıklar yapılıyor.

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde 31 Mart'ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın teşrifiyle düzenlenmesi planlanan törenle, Türkiye'nin 5G'ye geçişi resmen ilan edilecek.

Türkiye'de 81 ilde 5G hizmeti kademeli olarak başlayacak ve iki yıl içinde ülkenin her bir noktasında bu hizmetin sunulması hedefleniyor.

Yeni nesil mobil iletişim, yüksek hız ve düşük gecikmeyle birçok alanda dönüşüm sağlayacak. Sistemin, sanayiden sağlığa birçok alanda önemli yenilikler getirmesi bekleniyor. Bu teknoloji, internet hızını artırırken gecikmeyi minimuma indirecek.

5G'ye ilişkin merak edilen 10 soru ve cevapları şöyle:

1- 5G nedir?

5G, beşinci nesil mobil haberleşme teknolojisi olarak nitelendiriliyor. Bu teknoloji, 4,5G'ye kıyasla çok daha yüksek hız, düşük gecikme ve daha fazla cihaz bağlantısı imkanı sunuyor.

2- Türkiye'de 5G süreci nasıl olacak?

Hizmet sağlayıcılar yeni yetkilendirmeleri çerçevesinde 1 Nisan 2026'dan itibaren ülke genelinde 5G hizmetini sunmaya başlayacak. Yetkilendirme süresi 31 Aralık 2042'ye kadar devam edecek.

3- 5G'yi kimler kullanabilecek?

5G'nin, başlangıçta 81 il merkezinde eş zamanlı olarak devreye alınması planlanıyor. İki yıl içinde ülkenin her noktasına bu hizmetin yayılması hedefleniyor.

4- 5G'nin 4,5G'den farkı ne?

5G teknolojisiyle mobil internet hızı saniyede megabit seviyesinden gigabit noktasına ulaşabilecek ve mevcut hızlar en az 10 kat artacak. En önemli farkı, sadece hız değil, milisaniyeler seviyesinde düşük gecikme ve aynı anda çok sayıda cihazın sorunsuz bağlanabilmesi olacak.

5- Hangi alanlarda kullanılacak?

5G teknolojisi, hayatın pek çok alanında önemli yenilikler sağlayacak. Bu teknoloji, sağlık, sanayi, tarım, eğitim ve ulaşım gibi birçok alanda kullanılacak. Akıllı şehir uygulamaları mümkün hale gelecek. 5G, 4,5G'ye kıyasla kat kat yüksek hızlar sunacak. Büyük dosyaları saniyeler içinde indirmek mümkün olacak. Veri iletimindeki gecikme ciddi şekilde azalacak. Aynı anda çok daha fazla cihazın sorunsuz bağlanması sağlanacak. Bu da "akıllı şehirler" ve IoT (nesnelerin interneti) için temel oluşturacak. Trafik yönetimi, sürücüsüz araçlar, akıllı altyapılar daha verimli çalışacak. Doktorlar uzaktan ameliyat yapabilecek, hastalar anlık izlenebilecek. Fabrikalar daha akıllı hale gelecek, (Endüstri 4.0). Robotlar ve makineler anlık veriyle daha verimli çalışacak. Video izleme, canlı yayın, artırılmış gerçeklik (AR) ve sanal gerçeklik (VR) çok daha akıcı hale gelecek.

6- 5G'yi kullanabilmek için neler gerekli?

5G'den yararlanmak için cihazların bu teknolojiye uyumlu olması gerekiyor. Türkiye'de 95 milyon civarında cep telefonu bulunuyor. Bunların yaklaşık 32 milyonu 5G'ye uyumlu görünüyor. Yaklaşık bir sene önce bu rakamlar 15 milyon civarındaydı. 5G'ye geçtikten sonra bunun hızla artması bekleniyor.

7- Türkiye'de hangi operatörler 5G hizmeti verecek?

İhaleyi kazanan operatörler Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone 5G hizmeti sunacak.

8- 5G altyapısı nasıl hazırlandı?

5G haberleşme altyapısının yerli ve milli imkanlarla kurulmasını teminen 5 Ocak 2023'te AR-GE destek çağrısına çıkılmıştı. Başvurusu uygun bulunan 14 firma ile 1 Ekim 2023'te sözleşme imzalanarak AR-GE destek süreçleri başlatıldı. Türkiye'de 5G için ihale süreci 2025 yılında tamamlandı. Fiber altyapı ve baz istasyonu yatırımlarıyla hazırlıklar yürütüldü.

9- 5G'ye geçişte yerlilik oranı nasıl olacak?

5G çalışmaları kapsamında yerli ve milli teknoloji destekleniyor. İlk etapta yüzde 60 yerli ürün, yüzde 30 da milli haberleşme ürünü şeklinde şart bulunuyor. 5G kullanıma sunulduktan sonra da yerli ve milli katkının peyderpey artırılması hedefleniyor.

10- 5G Türkiye'ye ne kazandıracak?

5G'nin, Türkiye'nin dijital dönüşümünü hızlandırarak üretim, hizmet kalitesi ve küresel rekabet gücünü artırması bekleniyor. Bu teknoloji, birçok sektörün yanı sıra günlük hayatta da birçok kolaylığı ve imkanı beraberinde getirecek.

Meta içinde de süreçleri kolaylaştırmak için yapay zekâ botlarının yaygınlaşması bekleniyor. Şirket, yapay zekâ adaptasyonunun gelecek için kritik olduğunu düşünüyor.

Konuya yakın kişilere göre, Meta’nın iç mesaj panosu, çalışanların keşfettikleri yeni yapay zekâ kullanım alanlarını ve yapay zekâ kullanarak geliştirdikleri yeni araçları paylaştıkları gönderilerle dolu.

Şirket içinden bazı kişiler, ortamı şirketin hâlâ Facebook adını taşıdığı ve gayriresmî iç sloganının “hızlı hareket et ve boz” olduğu ilk günlerine benzetti. Zuckerberg, yakın tarihli bir dava sırasında verdiği ifadede şirketin bu slogandan uzaklaşarak “sağlam altyapıyla hızlı hareket et” anlayışına daha yakın bir yaklaşımı benimsediğini söylemişti.

Hangi uygulamalar kullanılıyor?

Konuya yakın kişilerin aktardığına göre, çalışanlar sohbet kayıtlarına ve iş dosyalarına erişebilen ve onlar adına meslektaşlarıyla ya da meslektaşlarının kendi kişisel botlarıyla iletişime geçebilen My Claw gibi kişisel bot araçlarını kullanmaya başladı.

Yine konuya yakın kişilere göre, sohbet botu ile bot arasında bir yerde konumlanan Second Brain adlı bir başka yapay zekâ aracı da şirket içinde ivme kazanıyor. Second Brain, bir Meta çalışanı tarafından Claude üzerine inşa edildi ve projelere ilişkin belgeleri indeksleyip sorgulayabiliyor.

İşten çıkarmalar endişe yaratıyor

Bir çalışan Meta’daki mevcut dönemi eğlenceli ve güçlendirici olarak tanımlarken, diğerleri hızlı değişim ve yapay zekâ kullanımına yönelik yoğun odaklanmanın olası işten çıkarmalara dair kaygıyı artırdığını söyledi.

Meta, Covid yıllarında çalışan sayısını neredeyse iki katına çıkararak 87 bin 314 ile zirveye ulaştıktan sonra, 2022’de ilk kez personelinin bir kısmını işten çıkardı. O dönemde şirket, dijital reklam pazarındaki daralma ve hisse fiyatındaki düşüşle karşı karşıya kalmış ve 11 bin pozisyonu kaldırmıştı.

Zuckerberg, 2023’ü Meta’nın “verimlilik yılı” ilan ederek, takip eden aylarda 10 bin ek işten çıkarma yapılacağını ve işe alım hızının azaltılacağını söyledi. Yıl sonunda Meta’nın çalışan sayısı yaklaşık 67 bine geriledi.

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından geliştirilen ve testleri süren HÜRJET'in Türk Hava Kuvvetlerine yapılacak teslimatları için seri üretim faaliyetleri devam ediyor. HÜRJET, bu gelişmeler sürerken ilk ihracat başarısını da İspanya ile imzalanan sözleşme ile yakaladı.

HÜRJET'in, 2027'de Türkiye'de, 2028'de İspanya'da göreve başlaması planlanıyor.

Türkiye'nin lider, dünyanın önde gelen simülatör üreticilerinden HAVELSAN, HÜRJET için geliştirdiği tam görev ve uçuş eğitim simülatörünü teslimatlara hazır hale getirmek için yoğun bir çalışma yürütüyor.

Bu yıl Türk Hava Kuvvetleri için hazır hale getirilecek simülatör, HÜRJET'le birlikte İspanya'ya ihraç edilecek.

HAVELSAN Genel Müdürü Mehmet Akif Nacar, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 22 yıl sonra HAVELSAN'a yaptığı ziyaretin kendilerini gururlandırdığını söyledi.

O günden bugüne geldikleri seviyeyi ortaya koymanın kendileri için çok kıymetli olduğunu vurgulayan Nacar, "Çünkü ilk geldikleri zaman arka tarafta bulunan iki kapasiteli hangarımızda yabancı bir platformda, simülatörde ağırlamıştık. Bugün ise kapasitesini doldurduğumuz hangarımızda yerli milli platformlarımız HÜRJET ve GÖKBEY'in simülatöründe ağırlama fırsatı elde ettik." dedi.

Bu kapasite yetmediği için Kahramankazan'daki Ankara Uzay ve Havacılık İhtisas Organize Sanayi Bölgesi'nde (HAB) yeni bir tesis inşaatına başladıklarını ifade eden Nacar, bu tesis bütün fazlarıyla tamamlandığında da Avrupa'nın en büyük simülatör üretim ve entegrasyon tesisi olacağını bildirdi.

HÜRJET simülatörüyle ilgili çalışmalara 3 yıl önce başladıklarını anlatan Nacar, "Biz daha önce bitmiş platformların yerli-yabancı, özellikle de yabancı olanların eğitim simülatörlerini yapıyorduk pilot yetiştirmek üzere. Ama burada bir farkı var: HÜRJET'te bitmemiş bir uçağın da mühendislik test ve doğrulamalarına, bir takım kokpit senaryolarına, bir takım manevra kabiliyetlerine katkı verdik, modeller üzerinde denemelerin yapıldığı bir mühendislik simülatörüne de imza atmış olduk." diye konuştu.

Böylelikle HÜRJET'in gelişim sürecine katkıda bulunduklarını dile getiren Nacar, benzer şekilde Milli Muharip Uçak KAAN için de çalışmalar yürüttüklerini aktardı.

"Daha büyük projelere imza atacağız"

HÜRJET ve simülatörünün ihracat potansiyeline ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Nacar, şunları kaydetti: "TUSAŞ'ın HÜRJET sattığı her ülkeye biz de simülatörünü verme fırsatı yakalayacağız. Bunun ilk örneği İspanya'ya yapılan sözleşmeyle inşallah tamamlanacak. Orada İspanya'daki simülatör üretiminden sorumlu firmaya simülatör yazılımlarını ve bütün veri paketlerini verebilme kapasitesine erişmiş olduk. Bu bizim için bir dönüm noktası. Yani geçmişte biz yabancıdan alıp burada simülatörü inşa ederken, bugün tam tersi gerçekleşmiş oluyor. Diğer bir önemli özelliği yeni nesil simülatör olması. Uçak üzerinde uçağa monte edilen gömülü simülatör sayesinde de görmüş olduğunuz ekran, görsel sistemlere gerek kalmadan, uçak üzerinde gerçek uçuşta, gerçek dış dünya ortamında pilotların görev dışında kalan zamanlarını farklı senaryoların eğitimi için kullanabileceği yeni bir konsepte geçmiş oluyoruz. Bu da gerçekten kıymetli, dünyada yeni kullanılan, bu alandaki yeni gelişmeler. Dolayısıyla HÜRJET projesiyle birlikte milli firmalarımızla, bütüncül savunma sanayi yaklaşımımızla, kendi iş ekosistemimizle ve bizim de bir parçası olduğumuz daha büyük savunma sanayii iş ekosistemiyle daha güçlü adımlar atacağız, daha büyük projelere imza atacağız."

Milli platformlar simülatör alanındaki milli çözümlerin payını da artıracak

Mehmet Akif Nacar, HÜRJET simülatörünü bu yılın son çeyreğinde Türk Hava Kuvvetleri kullanımı için hazır hale getirip, teslimatını gerçekleştireceklerini bildirdi.

Nacar, HÜRJET, GÖKBEY, HÜRKUŞ, ATAK gibi milli platformların yurt dışı satışları ve bunlar için geliştirilen çözümlerle simülatör alanındaki ihracat gelirlerinin de artacağını belirtti. Nacar, "Çünkü daha önceki milli olmayan sistemlerin simülatörünü gerçekleştirdiğimizde bunları seri üretime dönüştürüp fazla sayıda üretip satma imkanları daha kısıtlıydı ama bugün TUSAŞ'la birlikte bu pazar büyüdükçe bizim de iş payımız, ihracat payımız o oranda yükselecek." dedi.

​​​​​​​

Los Angeles Times gazetesinin haberine göre, Zuckerberg, Los Angeles County bölgesinde bir mahkemede görülen çocuklarda sosyal medya bağımlılığı davasında ifade verdi.

Zuckerberg, ifadesinde Meta'nın kullanıcıların platformda daha fazla zaman geçirmesini isteyip istemediği sorusuna, "Sürdürülebilir bir topluluk inşa etmeye odaklanıyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Kısa vadede kullanıcıların daha fazla vakit geçirmesini sağlayan ancak onları mutsuz eden bir ürünün uzun vadede kullanılmayacağını savunan Zuckerberg, "İnsanların her ay platformda geçirdiği süreyi maksimize etmeye çalışmıyorum." dedi.

Davacılar, Instagram'ın yanı sıra YouTube, TikTok ve Snapchat gibi platformların sahibi olduğu şirketlerin de gençleri bağımlılık yapıcı özellikleri bilinçli şekilde geliştirdiğini iddia ederken Zuckerberg, "Instagram'ın genç kullanıcıları bağımlı yapmak için tasarlanmadığını" ifade etti.

Zuckerberg, 13 yaş altı çocukların hiçbir zaman Instagram kullanmasına izin verilmediğini ve Meta’nın zaman içinde reşit olmayan kullanıcıları tespit etmek için araçlar geliştirdiğini savunarak bazı kullanıcıların yaşlarını yanlış beyan ettiğini ve bunun denetlenmesinin zor olduğunu sözlerine ekledi.

Ayrıca 2022 tarihli bir belgede, Meta tarafından 2023 için kullanıcı başına günlük 40 dakika, 2026 için ise 46 dakika uygulama kullanım süresinin hedeflendiği belirtilirken Zuckerberg ise bu tür verilerin ekipler için hedef değil, sektör genelinde performansı ölçme göstergesi olduğu yorumunu yaptı.

Açıklamada, Google'ın Wiz'i satın almasının Avrupa Ekonomik Alanı'nda herhangi bir rekabet endişesi yaratmayacağı sonucuna varıldığı ifade edildi.

Google, Mart 2025’te bulut güvenlik platformu Wiz'i 32 milyar dolar karşılığında satın almak üzere anlaşmaya vardığını duyurmuştu.

Bu satın almayla Google, siber güvenlik ve bulut bilişim sektöründeki faaliyetlerini güçlendirmeyi planlıyor.

Avrupa ülkelerinde de faaliyet gösteren büyük ölçekli şirketlerin birleşme ve satın almalarını denetlemek, AB Komisyonunun yetkileri arasında bulunuyor.

AB Komisyonu, yürüttüğü inceleme ve soruşturmalarda rekabete aykırı bir durum olup olmadığını değerlendiriyor. Rekabete aykırı durumların tespit edilmesi halinde AB Komisyonu, birleşme veya satın almaları engelleyebiliyor.

Moore’a göre bir sohbet robotuna fotoğraf veya kişisel bilgi yüklediğinizde platform tüm bu bilgileri biriktirip analiz ediyor. Dolayısıyla şirketin kullanması için bilgileriniz birikiyor.

"Kimlik hırsızlığı riskini artırabilir"

Güvenlik şirketi Cytidel’in CEO’su Matt Conlon da, “İnsanlar sonuç yakın değilse daha fazla bilgi vererek yapay zekayı son derece kişisel bilgilerle eğitiyorlar” diyor. Conlon’a göre bu zararsız ve eğlenceli paylaşımlar ilerleyen dönemde kimlik hırsızlığı riskini artırabilir.

İspanya’nın köklü havacılık dergisi Avion Revue, sözleşmesi imzalanan ve 2028 yılından itibaren ülkedeki F-5 (AE.09) uçaklarının yerini alacak olan HÜRJET'i kapağına taşıdı.

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, dergiye yaptığı açıklamada, 53 yıllık tecrübesiyle TUSAŞ'ın tasarım, üretim, test ve sertifikasyonu kapsayan uçtan uca uzmanlığıyla dünyanın önde gelen uçak üreticilerinden biri haline geldiğini ifade etti.

Şirketin biriktirdiği teknik bilgi ve disiplinli üretim kültürünün, projelerin uzun vadeli sürdürülebilirliğini garanti ettiğini vurgulayan Demiroğlu, şöyle konuştu: "Bugün TUSAŞ, KAAN savaş uçağı, HÜRJET eğitim uçağı, HÜRKUŞ görev uçağı, GÖKBEY genel maksat helikopteri, T129 ATAK helikopteri ve ANKA, AKSUNGUR, ANKA III İHA sistemleri gibi kritik platformlar aracılığıyla mühendislik vizyonunu sergilemektedir. Ayrıca Boeing ve Airbus gibi küresel devlerin stratejik üretim ortağıyız. HÜRJET, bir eğitim uçağından çok daha fazlasıdır. Yüksek performans ve gelişmiş sistem entegrasyonu odaklı bir felsefeyle geliştirilen bu platform, Türkiye'nin modern hava kuvvetleri vizyonunu yansıtmaktadır. HÜRJET programı, ilk uçuşundan bu yana 33 ayı geride bıraktı. Bu süre zarfında prototiplerimiz, 280 uçuş saatini aşan 360'tan fazla sorti tamamladı."

"Sınıfının en yetenekli platformlarından biri"

"Sizce İspanya neden HÜRJET'i seçti?" sorusuna karşılık Demiroğlu, şu değerlendirmelerde bulundu: "Birçok eğitim uçağı geçici tasarım felsefeleriyle geliştirilmiştir. Ancak HÜRJET, en başından itibaren yeni nesil bir mimariyle, 5. ve 6. nesil operasyonel konseptlerle uyumlu olarak tasarlanmıştır. Sensör füzyonu, ağ merkezli harp yetenekleri ve insan-makine işbirliği prensiplerini bünyesinde barındırır. HÜRJET, sadece geleneksel bir eğitim uçağı değil, modern savaş uçakları ile aradaki mesafeyi kapatan gelişmiş bir jet eğitim uçağıdır. Süpersonik tasarımı, açık sistem mimarisi, düşük işletme maliyetleri ve modern dijital kokpiti ile sınıfının en yetenekli platformlarından biri olarak öne çıkmaktadır. İspanya'nın tercihi sadece mevcut ihtiyaca bir yanıt değil, hava gücünün gelecekteki dönüşümüne yönelik stratejik bir karardır. HÜRJET, pilotların yeni nesil savaş uçaklarına sorunsuz geçişini sağlarken, maliyet etkin ve teknolojik olarak uyumlu bir eğitim sunar. Ayrıca NATO standartlarına ve müttefik eğitim çerçevelerine tam uyumludur. 2027'de Türk Hava Kuvvetlerinde hizmete girmesinin ardından HÜRJET, İspanya'nın yeni eğitim mimarisine geçişini destekleyecek ve iki ülke arasındaki uzun vadeli işbirliğini güçlendirecektir."

Mehmet Demiroğlu, "İspanya'nın kararı TUSAŞ'ın gelecekteki uluslararası işbirliklerine yardımcı olabilir mi?" sorusu üzerine, "Küresel havacılık pazarı dinamik kalmaya devam ediyor. Birden fazla ülke ve potansiyel ortakla görüşmelerimiz sürüyor. İspanya'nın kararı, yeni uluslararası işbirliklerinin önünü açacak güçlü bir referans noktası olacaktır. HÜRJET'in yolculuğu daha yeni başlıyor, bu uzun ve istikrarlı bir yoldur." ifadelerini kullandı.

Dört maddeden oluşan taslak ile 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’da değişiklik yapılması planlanıyor. Düzenlemenin en dikkat çeken başlığı ise 15 yaş altına sosyal medya yasağı olacak.

15 YAŞ ALTINA SOSYAL MEDYA YASAĞI GETİRİLİYOR

Taslak düzenleme yasalaşırsa, 15 yaşını doldurmamış çocukların sosyal medya platformlarını kullanması yasaklanacak. Bu kapsamda, sosyal ağ sağlayıcıların yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri alması zorunlu hale gelecek.

Kanun’un Ek 4’üncü maddesine eklenmesi planlanan hükümde şu ifade yer alıyor:

“Sosyal ağ sağlayıcı, on beş yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamaz ve bu hizmetin sunulmaması konusunda yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.”

Bu düzenleme ile sosyal medya şirketlerine, çocuk kullanıcıların erişimini engelleyecek sistemleri kurma sorumluluğu verilecek.

15 YAŞ ÜSTÜ ÇOCUKLARA EBEVEYN DENETİMİ

Taslak yalnızca 15 yaş altını değil, 15 yaşını doldurmuş çocuklara yönelik denetimleri de kapsıyor. Buna göre sosyal ağ sağlayıcılar, 15 yaş üstü çocuklara özel ayrıştırılmış hizmet sunmak için gerekli önlemleri almak zorunda olacak.

Ayrıca sosyal medya platformlarına “ebeveyn kontrol araçları” oluşturma yükümlülüğü getiriliyor. Bu araçlar sayesinde ebeveynlerin çocuklarının sosyal medya kullanımını daha yakından takip edebilmesi amaçlanıyor.

Ek Madde 4’e eklenen düzenlemede ebeveyn kontrol araçlarının kapsamı şöyle sıralanıyor:

• Hesap ayarlarının kontrol edilmesi

• Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik işlemlerinin ebeveyn onayına bağlanması

• Kullanım süresinin izlenmesi ve sınırlandırılması

Bu düzenleme, çocukların dijital ortamda geçirdiği zamanın denetlenmesini kolaylaştırmayı hedefliyor.

DİJİTAL OYUNLARA YAŞ KRİTERİ VE SIKI DENETİM

Taslakta yalnızca sosyal medya değil, dijital oyunlar da kapsam altına alınıyor. İnternet üzerinden dağıtılan, oynanan veya güncellenen oyunların kontrol altına alınması için yeni düzenlemeler hazırlanıyor.

Bu kapsamda yasaya “oyun sağlayıcı” ve “oyun dağıtıcı” kavramları ekleniyor. Dijital oyunlara ilişkin yeni bir “Ek Madde 5” oluşturulması planlanıyor.

Düzenlemeye göre oyunları üreten şirketler, oyunları yaş kriterlerine göre derecelendirmekle yükümlü olacak. Derecelendirme yapılmayan oyunların ise dağıtımı veya oynatılması mümkün olmayacak.

Oyun dağıtıcılar, usule uygun şekilde derecelendirilmemiş içerikleri platformlarından kaldırmak zorunda olacak.

DİJİTAL OYUNLARA DA EBEVEYN KONTROLÜ GELİYOR

Taslakta dijital oyunlar için de ebeveyn kontrol araçları zorunlu hale getiriliyor. Oyun dağıtıcıların açık ve kullanıma elverişli denetim mekanizmaları sağlaması gerekecek.

Ebeveyn kontrol sistemlerinin oyunlar için de şu başlıklarda uygulanacağı belirtiliyor:

• Hesap ayarlarının kontrol edilmesi

• Ücretli işlemlerin ebeveyn iznine bağlanması

• Kullanım süresinin izlenmesi ve sınırlandırılması

Bu düzenlemeyle çocukların oyun platformlarında geçirdiği sürenin kontrol edilmesi amaçlanıyor.

15 YAŞ ALTINA SOSYAL MEDYA YASAĞI TASLAĞI MECLİS GÜNDEMİNDE

Türkiye’de 15 yaş altına sosyal medya yasağı getirilmesini öngören düzenleme taslağının TBMM’deki sürecinin önümüzdeki günlerde netleşmesi bekleniyor. Taslak yasalaşırsa, sosyal medya şirketleri ve dijital oyun platformları için yaş doğrulama ve ebeveyn kontrol araçları zorunlu hale gelecek.

TEKNOFEST 2026’da ilkokuldan lisansüstüne kadar her eğitim seviyesinden binlerce genç, hayallerini projeye dönüştürmek için farklı kategorilerdeki teknoloji yarışmalarına başvurma imkanı yakalayacak.

Şanlıurfa’da düzenlenecek TEKNOFEST 2026 kapsamında teknoloji yarışmalarına başvurular 20 Şubat’ta sona erecek.

TEKNOFEST’in teknoloji yarışmalarına katılmak için başvurular www.teknofest.org adresi üzerinden yapılacaktır.

Dijital teknolojilerin dünya çapında yaygınlaşmasıyla birlikte başta ABD ve Çin merkezliler olmak üzere birçok teknoloji şirketi dünyanın en değerli markaları listelerinde üst sıralarda yer almaya başladı.

Teknoloji şirketlerinin kullanıcı sayısının yükselmesiyle doğru orantılı olarak sahip oldukları veri miktarlarının da artması mahremiyet tartışmalarını sık sık gündeme getiriyor.

Bu anlamda son dönemde yaşanan mahremiyet tartışmalarına Google ve Meta damga vuruyor. Teknoloji devi Google'ın sesli asistanının kullanıcıları bilgileri dışında dinlediği ve bu verileri reklam amaçlı kullandığı iddia ediliyor.

Google Asistan'ın ortamdaki sesleri kaydettiği ve bu özel konuşmaların reklam verenlerle paylaşıldığı öne sürüldü.

Reuters'ta yer alan habere göre, Google, yasal riskleri ve uzun sürecek dava sürecini önlemek adına 68 milyon dolarlık uzlaşma bedeli ödemeyi kabul etti.

Bir diğer gelişme de tüm dünyada milyarlarca kullanıcıya sahip Meta'da yaşandı. Çok uluslu bir grup, WhatsApp'ın aslında mesajları sakladığını, analiz ettiğini ve şirket çalışanlarının bu mesajlara erişebildiğini öne sürüyor. Şirkete ABD'de açılan davada, "WhatsApp Uçtan Uca Şifreleme" sisteminin gerçeği yansıtmadığı ve kullanıcı mahremiyetinin ihlal edildiği öne sürüldü.

Edward Snowden devlet-sosyal medya ilişkisini açığa çıkardı

Teknoloji devlerinin casusluk ve mahremiyeti ihlal etme iddiaları ise bir hayli eskiye gidiyor. Başta ABD merkezli sosyal medya platformları olmak üzere birçok şirket kurulduğu günden bugüne pek çok iddiayla gündeme gelirken bunlar arasında en öne çıkanı ise eski ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) çalışanı Edward Snowden'ın elde ettiği gizli belgeleri tüm dünya ile paylaşması oldu.

Belgelerde, ABD hükümetinin sadece "şüphelileri" değil, tüm dünyayı kapsayan kitlesel bir gözetleme sistemi kurduğu ortaya çıkarken, Ulusal Güvenlik Ajansının (NSA) Google, Apple, Facebook, Microsoft ve Yahoo gibi dev şirketlerin sunucularına doğrudan erişim sağlayabildiği ve kullanıcıların e-postalarını, sohbet geçmişlerini ve dosyalarını izleyebildiği ortaya çıkmıştı.

Facebook'a tarihteki en yüksek "gizlilik ihlali" cezası kesildi

Dünya gündemine damga vuran bir diğer sosyal medya skandalı ise 2018 yılında ortaya çıktı. Cambridge Analytica skandalı adı verilen olay, sadece bir "veri sızıntısı" değil, dijital verilerin insanların psikolojisini manipüle ederek seçim sonuçlarını değiştirmek için kullanıldığı bir "psikolojik savaş" örneği olarak tarihe geçti.

Facebook üzerinden "this is your digital life" adlı bir kişilik testi uygulaması ile yaklaşık 87 milyon kişinin tüm bilgilerini ele geçiren Cambridge Analytica şirketi, bu devasa veri setini kullanarak her bir kullanıcı için psikolojik profiller çıkardı.

Kişilerin hassasiyetlerine göre manipülasyonlar yaptığı belirlenen şirketin bu yolla hem Brexit seçimlerini hem de ABD'deki 2016 seçimlerine etki ettiği düşünülüyor.

Olayın sonucunda Cambridge Analytica şirketi kapatılırken sosyal medya şirketi Facebook'a 5 milyar dolar ceza kesildi. Bu da bir teknoloji şirketine verilen en yüksek "gizlilik ihlali" cezası oldu.

ABD Hükümeti ile X arasındaki sansür ortaklığı açığa çıktı

"Twitter Dosyaları" ifşaları da sosyal medya tarihinin en öne çıkan tartışmaları arasında yer aldı. ABD'li iş insanı Elon Musk'ın platformu satın aldıktan sonra bağımsız gazetecilere açtığı şirket içi yazışmalar ve belgelerden oluşan dev ifşaat serilerinde X'in (eski adıyla Twitter) eski yönetiminin ABD hükümetiyle yaptığı gizli anlaşmalar gözler önüne serildi.

İfşalarda X'in "görünürlük filtreleme" adını verdiği bir sistemle, hükümetin resmi söylemiyle çelişen hesapları kullanıcıya fark ettirmeden kısıtladığı belgelendi. Bu hesaplar tamamen kapatılmasa da attıkları tweetlerin başkalarının önüne düşmesinin algoritma tarafından engellendiği tespit edildi.

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un destek verdiği yasa tasarısı, Ulusal Meclis'te uzun ve gergin geçen görüşmelerin ardından gece oturumunda 23 "hayır" oyuna karşı 116 "evet" ile kabul edildi. "Çocukları ekran ve platform risklerinden koruma" başlığı altında sunulan tasarı, 15 yaşından küçüklerin sosyal ağ hizmetlerine erişimini yasaklamayı hedefliyor.

Yaş doğrulama ve denetleme vurgusu

Mecliste pazartesi günü başlayan ve Salı günü sona eren oturumda milletvekilleri "uygulanabilirlik" üzerinde durdu. Hükümet kanadı, düzenlemenin kağıt üzerinde kalmaması için Avrupa Birliği (AB) hukukuna uygun biçimde yeniden şekillendirilmesi gerektiğini savundu. Bu kapsamda, platformların yaş doğrulama sorumluluğu, veri güvenliği ve denetim yöntemi gibi başlıklarda AB çerçevesiyle uyum arayışı dikkat çekti. Yaş doğrulamanın teknik olarak nasıl yapılacağı ve bunun hangi sistemle denetleneceği maddeleri, düzenlemenin hayata geçmesindeki ana eşik olarak gösteriliyor.

Liselerde cep telefonu kullanımı kısıtlanıyor

Öte yandan Meclis gündemine, liselerde cep telefonu kullanımıyla ilgili daha sert önlemler de geldi. Ancak süreçte "tam yasak" yaklaşımının yumuşatıldığı; bunun yerine okullarda telefonun kullanılabileceği belirli alanlar veya kısıtlı kullanım düzeni gibi ara formüllerin öne çıktığı aktarıldı.

Sosyal medya tasarısı, yasalaşmadan önce Fransa'nın üst kanadı olan Senato'nun gündemine gelecek. Senato takvimi ve muhtemel değişikliklerin ardından, yürürlük tarihi konusunda hedefin "Eylül 2026" olarak dillendirildiği, ancak AB düzeyinde yaş doğrulama çerçevesi netleşmeden uygulamanın takviminin tartışmalı kalabileceği değerlendiriliyor.

Fransa'da cep telefonu kullanımına yönelik sınırlamalar uzun süredir uygulanıyor

Fransa'da eğitim kurumlarında cep telefonu kullanımına yönelik sınırlamalar uzun süredir uygulanıyor. İlkokul ve ortaokullarda daha önce yürürlüğe giren kısıtlamalar bulunurken, son dönemde ortaokullarda "telefonu gün boyu bırakma" uygulamasının yaygınlaştırılmasıyla denetimin artırılması hedefleniyor. Liselerde ise uygulama, büyük ölçüde okul yönetimlerinin iç düzenlemelerine göre değişiklik gösteriyor.

AA muhabirinin derlediği bilgiye göre Türkiye, mobil iletişim teknolojisinde 1 Nisan'da büyük bir dönüşüme hazırlanıyor.

Çalışmaları uzun yıllardır devam eden ve 3 operatörün 16 Ekim 2025'te gerçekleştirilen ihalede 11 frekans paketini satın aldığı 5G teknolojisi, 1 Nisan'da kullanıcılara sunulacak.

Bu tarihten itibaren 5G teknolojisini kullanmak isteyen 2G, 3G, 4,5G aboneleri, uygun SIM kart-telefona sahip olmaları ve 5G kapsama alanı içinde bulunmaları halinde bu teknolojiyi kullanabilecek.

Mobil iletişimde hız, kapasite ve hizmet kalitesini artıracak 5G teknolojisinin 2 yıl içinde tüm Türkiye'de hizmete girmesi bekleniyor.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun (BTK) geçen yılın üçüncü çeyreğine ilişkin "Türkiye Elektronik Haberleşme Sektörü Üç Aylık Pazar Verileri Raporu"na göre, 5G'ye geçiş öncesi kullanılan en son teknoloji niteliğindeki 4,5G'de ise kritik bir eşik daha geride bırakıldı.

Söz konusu dönemde 4,5G abone sayısı ilk defa 91 milyonu aştı. Söz konusu çeyrekte, Türkiye'deki toplam 99 milyon 129 bin 226 mobil abonenin 91 milyon 99 bin 845'ini 4,5G aboneleri oluşturdu.

4,5G abone sayısı, bir önceki yılın aynı çeyreğinde 87 milyon 537 bin 163 olarak hesaplanmıştı. Böylece söz konusu dönemler arasında abone sayısı yüzde 4 arttı.

3G abone sayısı 5,9 milyon

Cihazı ve SIM kartı 4,5G hizmetine uygun olan abone olarak da tanımlanan "aktif 4,5G abone sayısı" Eylül 2025 sonu itibarıyla 77 milyon 710 bin 446 oldu.

Aynı dönemde 4,5G uyumlu cihaz sayısı ise 79 milyon 959 bin 466 olarak hesaplandı.

Geçen yılın üçüncü çeyreği itibarıyla 3G teknolojisinden yararlanan abone sayısı 5,9 milyon, 2G'den yararlanan ise 2,1 milyon olarak tespit edildi.

Sabit telefon abonesi 8,5 milyona kadar geriledi

Mobil iletişimdeki ilerlemeyle birlikte kullanımı azalan sabit telefonlardaki abone sayıları ise düşmeye devam ediyor.

2022'de 11,2 milyon olarak hesaplanan sabit telefon abone sayısı 2023'te 10 milyonun altına gerilemişti.

Sabit telefon abone sayısı, 2024'ün üçüncü çeyreğinde 9,1 milyon olurken geçen yılın üçüncü çeyreğinde 8,5 milyona kadar geriledi. Aynı dönemlerde ankesörlü telefon sayısı ise 36 bin 398'den 31 bin 972'ye indi.

İkinci, AA muhabirine yaptığı açıklamada, 2025 yılının ROKETSAN için gerçekten çok başarılı bir yıl olduğunu söyledi.

ROKETSAN'ın dünyanın en hızlı büyüyen savunma şirketleri arasında yer aldığına, Türkiye'nin de ikinci en hızlı büyüyen savunma şirketi konumunda bulunduğuna dikkati çeken İkinci, bunu da uzun yıllardır devam ettirdiklerini dile getirdi.

2025 yılında dolar bazında cirolarını yüzde 50 artışla 2 milyar doların üzerine çıkardıklarını bildiren İkinci, "İhracattaki artışımız, büyümemiz aynı şekilde devam etti. 750 milyon dolara yakın bir ihracat rakamıyla 2025 yılını kapattık. Bu da aslında ihracat anlamında da yüzde 50'nin üzerinde bir büyümeyi ifade ediyor." dedi.

Bunun yanında hem personel hem de ekosistem anlamında da çok ciddi büyüme yaşadıklarını ifade eden İkinci, şu değerlendirmelerde bulundu: "2025, birçok başarılı projenin seri üretime geçtiği, birçok denemenin başarıyla sonuçlandırıldığı, ürünlerimizin de ortaya çıktığı bir sene. 2025'i gerçekten ROKETSAN'ın hem globalde hem de yerelde büyüme yılı ve yeni ürünlerin devreye girdiği yıl olarak özetleyebiliriz. Büyüme tek başına çok bir şey ifade etmiyor. Asıl biraz da rakamlardan, yaptığımız faaliyetlerden bahsetmek lazım. ROKETSAN neredeyse her gün mutlaka sahada bir deneme, bir ürünle ilgili test aşaması gerçekleştiren, birçok ekibin yer aldığı bir ekosistemin parçası. Türkiye'nin genelinde 20'den fazla lokasyonda 200'den fazla denemeyi, testi, yeni ürünün faaliyetlerini yaptığımız bir seneydi 2025. Toplamda baktığımızda 800 günden fazla test yaptığımız, test faaliyeti gösterdiğimiz bir yıl oldu. Farklı lokasyonlarda aynı anda birden fazla test yapıldığı için bir senenin içerisinde aynı günde 4-5 tane testi de beraber sürdürüyor olduk. Bunların bir kısmını da halkımızla, kamuoyuyla paylaştık ama bir kısmı da ROKETSAN'ın kendi iç geliştirme projeleri olarak faaliyetlerine devam etti. 200'den fazla ürünün aslında AR-GE faaliyetlerinin sürdürüldüğü bir 2025 yılından bahsediyoruz. Bununla beraber birçok test, geliştirme faaliyeti Türkiye'nin geneline yayılmış şekilde devam etti."

Geçen yılın aynı zamanda ROKETSAN için yatırım yılı olduğunu vurgulayan İkinci, yeni tesislerin, özellikle üretim tesislerinin hayata geçtiğini, bununla beraber uluslararası anlamda yatırımlara imza atıldığını belirtti.

Azerbaycan'da, Endonezya'da çok ciddi yatırımları olduğuna işaret eden İkinci, "Bunlarla beraber hem globalde hem lokalde büyüyen bir ROKETSAN var. Bu büyüme trendinin bundan sonraki süreçte de hızlı şekilde artacağını da değerlendiriyoruz." dedi.

Murat İkinci, ROKETSAN'ın büyürken ekosistemini de büyüttüğünü kaydetti.

"Yüzde 50 büyüme hız kesmeyecek"

ROKETSAN'ın iş ortaklarının hem sayısını hem niteliklerini çok ciddi şekilde artırmaya gayret gösterdiklerini aktaran İkinci, şöyle konuştu: "ROKETSAN olarak stratejimiz ekosistemle beraber büyümek. Bunun için çok ciddi bir program hayata geçirdik. 2-3 yıldır da buna devam ediyoruz. ROKETSAN İş Ortakları Programı kapsamındaki firmaların sayısı 100'ün üzerine çıktı. Bununla beraber 2000'e yakın firma bizimle beraber omuz omuza çalışma gayreti içerisinde ve bu firmalarla beraber hem ihracat hem de yurt içi tarafta ciddi bir büyüme trendine devam ediyoruz. 2025 gerçekten ROKETSAN için çok güzel bir yıldı ama önümüze baktığımızda 2026, 2027 ve 2028'in de çok daha güzel olacağını değerlendirebiliyoruz. Çünkü aslında uzun süredir yapmış olduğumuz yatırımlar 2026'da devreye girmeye başlayacak. Üretim kapasitesini çok ciddi artıracak yatırımları devreye alacağız. ROKETSAN'ın dolar bazında yüzde 50'lik büyüme potansiyelinin hem ihracat hem ciroda hiç hız kesmeden önümüzdeki süreç boyunca devam edeceğini değerlendiriyorum."

Yeni sürprizler SAHA Expo'da paylaşılacak

Murat İkinci, bu yıl gerçekleştirilecek SAHA Expo fuarının, 2026'nın kendileri için en önemli faaliyeti olduğunu söyledi.

Geçen yıl IDEF'te ulusal ve uluslararası anlamda çok güzel bir program yapıldığını, SAHA Expo'nun da çok ciddi bir sıçrama göstereceğini dile getiren İkinci, şunları kaydetti: "ROKETSAN olarak oraya özel hazırlanıyoruz. Aynı zamanda SAHA İstanbul'un Yönetim Kurulu Başkanvekiliyim. Onun için SAHA Expo bizim için çok farklı bir anlam ifade ediyor. İnşallah hem halkımıza hem de uluslararası iş ortaklarımıza hem ürünlerimizin hem de projelerimizin gösterilmesi açısından çok ciddi güzel bir organizasyon olacağını değerlendiriyorum. SAHA Expo'da çok yenilikçi bir yaklaşım sergiliyoruz. Burada da birçok yeniliği hem SAHA Expo tarafında hem ROKETSAN tarafında hep beraber göreceğiz. Burada da sürprizlerimiz var, onları da inşallah sizlerle paylaşacağız."

Milli füzeler gelişmeye devam ediyor

ROKETSAN'ın üretimi devam eden birçok ürünü bulunduğuna işaret eden İkinci, özellikle stratejik sistemler tarafındaki ürünlerin çok büyük ilgi çektiğini vurguladı.

Balistik füzeler, hava savunma sistemleri, bunlarla beraber dron, sürü teknolojilerinin 2025'te çok ciddi eğildikleri alanlar olduğunu paylaşan İkinci, bu yıl yürütülecek çalışmalara ilişkin şu bilgileri verdi: "2026, bu konularda yaptığımız çalışmaların meyvelerini verdiği, ürüne dönüştürüldüğü, seri üretimlerin başladığı bir yıl olacak. Bunlardan TAYFUN BLOK-4 en fazla merak edilenler. Bununla ilgili güzel haberleri yakında paylaşacağız inşallah. Hava-hava füzemiz GÖKBORA, 300 ER füzemizin çalışmaları tüm hızıyla devam ediyor. İnşallah çok kısa zaman içerisinde de bunlarla ilgili yeni haberleri paylaşacağız. Bununla beraber hipersonik sistemler, hava savunma sistemleri SİPER'in, HİSAR'ın, SUNGUR'un üretimleri, yaygınlaştırılması... Orada çok ciddi çabamız var. Hiç hız kesmeden hatta çok daha hızlanarak devam edecek. Seyir füzeleri ve diğer mini mühimmatlar tarafında da çok farklı yenilikleri inşallah yaşayacağımız bir 2026 yıl olacak."

Bütün gayretlerinin başta Türk Silahlı Kuvvetleri'nin gücünü çok daha hızlı artıracak teknolojilere yatırım yapmak ve bu ürünleri teslim etmek olduğunu dile getiren İkinci, "Bu ikisine de tüm hızlımızla 2026'da da devam edeceğimizi değerlendirebiliriz." dedi.

Uzay çalışmalarının meyveleri toplanacak

Murat İkinci, uzayın şu anda en fazla yatırım yaptıkları teknolojik alanlar arasında yer aldığını ve 2 büyük proje yürüttüklerini söyledi. İkinci, şu değerlendirmelerde bulundu: "Şimşek Projesi kapsamında çalışmalar devam ediyor. Teknolojik olarak çok ciddi kazanımlar elde ettiğimiz bir yıl oldu 2025. Onların meyvelerini vereceği bir 2026-2027 yılına giriyoruz. Uzay teknolojilerinin de ne kadar önemli olduğunu aslında dünyadaki gelişmelere bakarak görebiliriz. Uzaya yatırım, aslında geleceğin teknolojisi olarak şu anda Türkiye'nin en ciddi gözlem altında tuttuğu alan. Bu alana sadece ROKETSAN olarak bizler değil, Fergani gibi, DeltaV gibi şirketlerimiz de ciddi çalışmalar yapıyorlar. ASELSAN ve TUSAŞ'ın uydu projeleri ve uyduyla ilgili çalışmaları var, payloadlarla ilgili çalışmaları var. Bir ekosistem olarak Türkiye'nin uzay konusunda çok ciddi merhale kazanacağını değerlendiriyorum. 2026 yılında da uzay çalışmalarımıza devam edeceğiz. Uzay çalışmaları zaten çok uzun soluklu işler. Burada aslolan bir ekosistemi oluşturmak. Bu ekosistemin de en büyük taşlarından bir tanesi ROKETSAN. ROKETSAN üzerine düşen görev ve sorumluluğu yerine getirmek için de gayret gösterecek."

X tarafından yapılan duyuruda, “Gerçek kişilerin görüntülerinin ifşa edici kıyafetlerle düzenlenmesini engelleyen teknolojik önlemler devreye alındı. Bu kısıtlama, ücretli aboneler dahil tüm kullanıcılar için geçerlidir” ifadeleri kullanıldı. Şirket ayrıca, bu özelliğin söz konusu ülkelerde coğrafi engelleme (geoblocking) yoluyla tamamen kapatıldığını bildirdi.

Soruşturma baskısı sonrası karar

Değişiklik, Rob Bonta’nın California’da, çocuklar da dahil olmak üzere cinselleştirilmiş yapay zekâ görüntülerinin yayılmasıyla ilgili soruşturma başlatıldığını açıklamasından saatler sonra geldi. Bonta, bu tür içeriklerin internet üzerinden kadınlara ve çocuklara yönelik taciz aracı haline geldiğini vurguladı.

X yönetimi, Grok’un görüntü düzenleme özelliğinin yalnızca ücretli kullanıcılarla sınırlı kalacağını ve bunun kötüye kullanımı azaltmak için ek bir denetim katmanı oluşturacağını savundu.

Musk’tan 'özgürlük' vurgusu

Elon Musk ise Grok’un NSFW (uygunsuz içerik) ayarları açıkken, yalnızca “gerçek olmayan yetişkin karakterlerde” ve ABD’de R-rated filmlerde görülebilecek sınırlar içinde içerik üretmesine izin verildiğini söyledi. Musk, bu standartların ülkelere göre değişeceğini belirtti.

Ancak Musk’ın daha önce İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın yapay zekâ ile oluşturulmuş bikini görsellerini paylaşması, eleştirilerin hedefi olmuştu.

Ülkeler ve düzenleyiciler devrede

Son günlerde Malezya ve Endonezya, Grok’un izinsiz şekilde açık görüntüler üretildiği gerekçesiyle aracı tamamen yasaklayan ilk ülkeler oldu. İngiltere’de medya düzenleyicisi Ofcom ise X’in yasal yükümlülüklerini ihlal edip etmediğini incelemeye aldı.

Starmer, X’in bu süreçte “kendi kendini düzenleme hakkını kaybedebileceği” uyarısında bulunurken, daha sonra şirketin adım atmasını olumlu karşıladığını açıkladı. Tepkiler sonrası bazı İngiliz milletvekilleri de X platformunu terk etti.

'Geç kalınmış bir adım'

BBC'ye konuşan politika araştırmacısı Riana Pfefferkorn, X’in bu önlemleri çok geç devreye aldığını belirterek, görüntü düzenleme özelliğinin kötüye kullanım başlar başlamaz askıya alınması gerektiğini söyledi. Pfefferkorn ayrıca, yeni kuralların nasıl uygulanacağı ve Grok’un bir görselin “gerçek kişiye” ait olup olmadığını nasıl ayırt edeceği konusunda hâlâ ciddi soru işaretleri bulunduğunu vurguladı.

Çökme raporu ve erişim verilerine göre, 13 Ocak Salı günü uygulama ile ilgili sorun yaşayan kullanıcılar, ana sayfada "akış yenilenmiyor, bir sorun oluştu, yeniden yüklemeyi dene" hatasıyla karşılaşıyor.

Küresel raporlamalar çerçevesinde saat 17.00 itibariyle sorun yaşandığı aktarılıyor.

ABD, İngiltere, Kanada, Avusturya, Portekiz ve Almanya gibi ülkeleri de içerisine alan kesintinin, küresel çapta olduğu görülüyor.

Konuyla ilgili X yönetiminden henüz bir açıklama yapılmadı.