Rusya'nın Erzurum Konsolosluğunu 1850'li yıllarda yapan ve dil bilimiyle uğraşan Aleksandre Jaba'nın Molla Mahmud Bayezidi ile derlediği Kürtçe koleksiyonun basımı için MAÜ Yaşayan Diller Enstitüsünce çalışma başlatıldı.

Rusya'nın St. Petersburg şehrindeki bir kütüphanede bulunan ve 13 yıl önce dijitale aktarılan koleksiyonun tıpkıbasımı için MAÜ Rektörü Prof. Dr. İbrahim Özcoşar ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan'ın girişimiyle geçen yıl başlatılan çalışmalar tamamlandı.

Koleksiyon, Kültür ve Turizm Bakanlığınca yayımlandı. 15 cilt halinde basılan koleksiyonda, 39 farklı eser olmak üzere toplam 69 el yazması nüsha bulunuyor. Koleksiyonda Melaye Bate, Ahmedi Hani, Fekiye Teyran gibi Kürt şair ve edebiyatçıların eserleri yer alıyor.

MAÜ Yaşayan Diller Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Ahmet Kırkan, AA muhabirine, Polonya asıllı diplomat Aleksandre Jaba'nın aynı zamanda dil bilimiyle uğraştığını söyledi.

Jaba'nın Erzurum'da 1850'li yılların ortalarında konsolos olarak görev yaptığını anlatan Kırkan, Jaba'nın Kürtleri, Kürt medreselerini ve Kürt dilini tanımak için çalışmalar yürüttüğünü belirtti.

Kırkan, şunları kaydetti: "Jaba, o dönem Molla Mahmud Bayezidi ile tanışıyor. Kendi aralarında bir anlaşma yapıyorlar. Bayezidi o dönemde savaş şartlarından dolayı ekonomik olarak kötü bir durumda. Jaba kendisine yardımcı oluyor. Bayezidi de Jaba'nın Kürtçeyi öğrenmesi için önce dil bilim kitapları hazırlamaya başlıyor. Daha sonra ise bu proje büyüyor ve o dönemde medreselerde var olan ve okutulan kitaplar toplanıyor. Bazı kitapları Bayezidi kendisi yazıyor, bazı kitapları tercüme ediyor ve piyasada var olan kitapları toplayıp Jaba'ya teslim ediyor. Jaba konsolosluk vasıtasıyla bunları Petersburg'a gönderiyor ve elimizdeki koleksiyon ortaya çıkmış oluyor."

Doç. Dr. Kırkan, koleksiyonun MAÜ Yaşayan Diller Enstitüsünün eski müdürü olan ve 2021 yılında yaşamını yitiren Prof. Dr. Kadri Yıldırım tarafından St. Petersburg'daki kütüphaneye gidilerek 2013 yılında dijitale aktarıldığını ve üniversiteye kazandırıldığını bildirdi.

Uzun yıllar koleksiyonun elde beklediğini, akademisyen ve araştırmacıların kısmen bundan yararlandığını anlatan Kırkan, 2025 yılında Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan'ın yardımı ve Rektör Prof. Dr. İbrahim Özcoşar'ın destekleriyle Kültür ve Turizm Bakanlığınca koleksiyonun tamamının tıpkıbasımının yapılmasına karar verildiğini söyledi.

"Kürtlerle ilgili aklınıza gelebilecek bütün konularda eserler toplanmış"

Geçen yıl eylül ayında enstitüdeki akademisyenler ile çalışmalara başladıklarını ifade eden Kırkan, koleksiyonda 39 farklı eser olmak üzere toplam 69 el yazması nüsha bulunduğunu dile getirerek, şöyle konuştu: "Bunlar aslında 13 cilt ama bazı ciltler çok kalın olduğundan dolayı ikiye bölündü. 15 cilt şeklinde bu koleksiyonu yayımlamış olduk. Aslında tam bir kültür koleksiyonu. Kürtlerle ilgili aklınıza gelebilecek her konuda neredeyse eserler var. Klasikler içerisinde Melaye Bate, Ahmedi Hani ve Fekiye Teyran eserleri bulunuyor. Onun dışında dil bilim çalışmaları, folklorik çalışmalar var. Mesela stranlar (makamla okunan uzun havalar ve ezgiler), yani şarkılar ve klamlar (şarkı, türkü, melodi veya manzum halk hikayesi) dediğimiz kısımlar var. Yusuf ve Züleyha var klasik edebiyat kapsamında ve bazı muhtelif eserler yer alıyor. Kürtlerle ilgili aklınıza gelebilecek bütün konularda eserler toplanmış veya hazırlanmış."

"Bunu artık yüksek lisans ve doktora çalışmalarında kullanacağız"

Koleksiyonun üniversite tarafından hazırlanması, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından da yayımlanmasının çok ciddi bir prestij olduğunu vurgulayan Kırkan, araştırmacıların bu koleksiyonu çok rahat bir şekilde edinebileceklerini, bu koleksiyon üzerinde çalışabileceklerini kaydetti.

Kırkan, "170 yıldır var olan ama bir türlü ulaşamadığımız bir koleksiyon artık elimizde ve biz bunu yüksek lisans ve doktora çalışmalarında kullanacağız. Bu üniversitemiz için de çok ciddi bir prestij çünkü üniversitemiz Kürt dili ve kültürü çalışmalarında en önde gelen üniversite. Bu çalışmanın Mardin gibi kültürlerin ve dillerin beraber yaşadığı bir merkezde yapılması da ayrıca bizi çok mutlu ediyor. Bu koleksiyon içerisinde yapılabilecek onlarca yüksek lisans ve doktora çalışması var." ifadelerini kullandı.

Koleksiyondaki her eserin çok önemli bir değer taşıdığını belirten Kırkan, sözlerini şöyle sürdürdü: "Düşünün ki bizim 15 yeni çocuğumuz oldu. Aslında bu kitapları biz daha önceden biliyorduk. Bazılarının basılı nüshaları, bazılarının el yazmaları elimizde vardı ama 170 yıl önce yazılmış, 170 yıl önce gönderilmiş olan bir mektup bugün elimize ulaştı ve biz bugün o mektubu açtık. Bu açıdan her bir eserimiz, basılan her bir kitap kendi çocuğumuz mesabesinde ve her biri açılmamış bir mektup. Biz her bir eserde aynı heyecanı duyduk."

Kırkan, koleksiyonun basımında emeği geçenlere teşekkür ederek, şu anda da ellerinde 30'a yakın divan çalışmasının bulunduğunu, bu çalışmanın da Kültür ve Turizm Bakanlığınca Kürtçe Divanlar serisine ekleneceğini sözlerine ekledi.

Şeytan Marka Giyer 2

Anne Hathaway, Meryl Streep ve Emily Blunt'un başrollerini paylaştığı "Şeytan Marka Giyer 2", moda dünyasının ünlü isimlerini 20 yıl sonra devam filminde yeniden karşı karşıya getirdi.

David Frankel'in yönettiği film, moda dünyasının ikonik ismi Miranda Priestly'nin emekliliğe hazırlanırken eski asistanı Andy Sachs ile yeniden bir araya gelerek artık en büyük rakibi haline gelen Emily Charlton'a karşı stratejik bir mücadeleye girişmesini anlatıyor. Senaryosu Aline Brosh McKenna imzası taşıyan filmde, Stanley Tucci, Sydney Sweeney, Kenneth Branagh ve Lady Gaga da rol aldı.

Şeytan bu kez dijital çağın portresini çiziyor

Bir Adam Yaratmak

Necip Fazıl Kısakürek'in "Bir Adam Yaratmak" eserinden aynı adla sinemaya uyarlanan film izleyiciyle buluştu. Engin Altan Düzyatan'ın başrolünde oynadığı yapım, bir tiyatro yazarının yaşadığı derin ruhsal çalkantıları merkeze alıyor. Deniz Barut, Altan Erkekli, Murat Serezli, Caner Topçu, Gülper Özdemir, Serpil Tamur, Hakan Meriçliler ve İsmail Hakkı Ürün'ün de rol aldığı filmin yönetmen koltuğunda Murat Çeri oturuyor.

İlişki

Michel Franco'nun yönettiği "İlişki"de, Jessica Chastain ve Isaac Hernandez başrolleri paylaştı. ABD ve Meksika ortak yapımı filmin konusu özetle şöyle:

"Meksikalı genç balet Fernando, dünya çapında tanınmanın ve ABD'de yaşamanın hayalini kurar. Sosyetik ve hayırsever sevgilisi Jennifer'ın onu destekleyeceğine inanarak her şeyi geride bırakır. Ancak Fernando'nun gelişi, Jennifer'ın özenle inşa ettiği dünyayı altüst eder. Jennifer hem kendi geleceğini hem de Fernando'nunkini korumak için her şeyi yapmaya hazırdır"

Yüzeyde bir ilişki hikayesi gibi görünen film, temelde Michel Franco sinemasında sık görülen güç, sınıf ve bağımlılık dinamiklerini irdeliyor. Film boyunca, iki insanın duygusal yakınlığından çok ekonomik farklar, sosyal statü ve psikolojik üstünlük unsurları öne çıkıyor.

Ağzımdan Kaçtı

Kirk Jones'un yönettiği, dram ağırlıklı biyografi türündeki "Ağzımdan Kaçtı", 14 yaşında Tourette sendromu tanısı alan John Davidson'ın, çocukluğundan itibaren yaşadığı sosyal dışlanma ve zorluklarla mücadelesini işliyor. Üç dalda Bafta ödüllü filmde, Robert Aramayo, Maxine Peake ve Somerled Campbell oynadı.

Aldığımız Nefes

Şeyhmus Altun'un Türkiye ve Danimarka ortak yapımı filmi "Aldığımız Nefes" haftanın bir diğer dram filmi oldu. Defne Zeynep Enci, Hakan Karsak, Sacide Taşaner ve Aras Kavak'ın oynadığı film, kimya fabrikası patlamasıyla başlayan ve dinmek bilmeyen yangının ardından hayatı altüst olan 10 yaşındaki Esma'nın hikayesini anlatıyor.

Şehzade: Büyük Şenlik

Murat Karahüseyinoğlu'nun yönettiği animasyon film "Şehzade: Büyük Şenlik", saraydan gizlice ayrılan bir şehzadenin, kardeşinin sünnet şenlikleri sırasında kimliğini gizleyerek katıldığı bir gösteride, İtalyan bir prensesle yollarının kesişmesini ve beraber atıldıkları serüveni konu alıyor.

Haftanın korku ve gerilim filmleri

Damian Mc Carthy yönetmenliğinde çekilen "Hokum", anne ve babasının küllerini serpmek için İrlanda kırsalındaki tenha bir otele giden içine kapanık yazar Ohm Bauman'ın başına gelen esrarengiz olaylar etrafında dönüyor.

Carlos Baena, Hugo Cardozo, Nathan Crooker, Sonny Laguna, Hernan Moyano, Dawson Taylor ile Tommy Wiklund'un çektiği "Cehennem Ayini", Paraguay ve Yeni Zelanda ortak yapımında izleyiciyle buluştu.

Volkan Akişli'nin çektiği "Habis: Son Dua" ve Cem Kaymakçı ile Anastasiya Düz'ün yönettiği "Yetimhane: Sahipsiz Cinler", haftanın yerli korku filmleri olarak beyaz perdede yerini aldı.

Waterloo Place; York Dükü, VII. Edward ve Kırım Anıtı gibi çok sayıda heykelin ve görkemli mimarinin bulunduğu, Londra'nın merkezindeki tarihi bir bölge. Bölge, Buckingham Sarayı'na da yakın.

Eser, Banksy imzası taşıyor

Daha önce de heykel bırakmıştı

Gerçek kimliği resmî olarak bilinmeyen Banksy, duvarlara sprey boyayla yaptığı şablon (stencil) tarzı görselleriyle ünlü olsa da daha önce de Londra'ya bir heykel bırakmıştı. 2004 yılında, Rodin'in Düşünen Adam eserine ironik bir gönderme olan "İçen Adam" (The Drinker) adlı heykel, kısa bir süre sonra çalınmıştı.

Dünya çapında gerçekleştirdiği yüksek profilli ve çoğu zaman tartışmalı çalışmalarıyla tanınan sanatçının son dönemdeki tüm eserleri Londra'da. Son olarak aralık ayında Bayswater'da yerde yatan iki çocuğun resmedildiği bir duvar resmi görüldü.

Banksy, eylül ayında ise Kraliyet Adalet Mahkemeleri kompleksine, elinde kan lekeli bir pankartla yerde yatan bir protestocu ve başında tokmağını savuran bir hakimin olduğu sahneyi kendisinin çizdiğini duyurmuştu.

Sanatçının eserleri her seferinde gizlice yerleştiriliyor ve daha sonra Instagram hesabı üzerinden kendisine ait olduğu doğrulanıyor.

Bakan Ersoy, NSosyal hesabından yaptığı açıklamada, şunları kaydetti: "Müjdeli bir haberimiz daha var. ABD'nin Denver kentindeki Denver Art Museum koleksiyonunda bulunan ve Smyrna Antik Kenti kökenli olduğu bilimsel verilerle teyit edilen mermer heykel başının iadesini sağladık. 1934 tarihli raporlar ve uzman incelemeleriyle Smyrna Agora kazılarından geldiği ve Theodosius Dönemine ait olduğu belirlenen eser, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılmıştı. Denver Sanat Müzesiyle kurulan işbirliği ve yapıcı diyalog sayesinde eserimizi evine kavuşturduk. Milattan sonra 5. yüzyıla tarihlenen eser bugün İzmir Arkeoloji Müzesi'nde sergileniyor. Bu süreçte emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimize ve emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Kültürel mirasımızı kararlılıkla korumaya devam edeceğiz."

Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı öncülüğünde, Türk Hava Yollarının (THY) katkıları ve T.C. Tunus Büyükelçiliği Kültür ve Tanıtma Müşavirliği koordinasyonunda Tunus, Fas ve Cezayir'den 24 seyahat acentesinin üst düzey yöneticilerine yönelik Gaziantep, Şanlıurfa, Mardin ve Diyarbakır'ı kapsayan tur düzenlendi.

Kuzey Afrika pazarında bölgenin daha etkin tanıtılması ve ziyaretçi sayısının artırılmasının hedeflendiği program kapsamında üç ülkeden seyahat acentelerinin üst düzey yöneticileri bölgeye geldi.

Gaziantep ve Şanlıurfa'daki tarihi ve turistik yerleri gezen turizmciler, ardından Mardin'e geçti.

Midyat ilçesinde "Uzak Şehir" dizisinin çekim alanlarını ziyaret eden ve dizi oyuncularıyla bir araya gelen katılımcılar, sanatçılarla sohbet etti, fotoğraf çektirdi.

Merkez Artuklu ilçesinde Dara Antik Kenti, Mardin Müzesi, Deyrulzafaran Manastırı, Ulu Cami başta olmak üzere çok sayıda tarihi ve kültürel mekanı, ayrıca tarihi sokak ve caddeleri gezen turizmciler, ardından Diyarbakır'a geçti.

Diyarbakır'da da Roma İmparatorluğu döneminde "askeri yerleşim" olarak kullanılan 3 bin yıllık Zerzevan Kalesi'ni ziyaret eden turizmciler, İslam aleminin 5. Harem-i Şerif'i kabul edilen Ulu Cami, Cahit Sıtkı Tarancı Evi ve Etnografya Müzesi'nin de aralarında bulunduğu tarihi mekanları gezdi.

Mezopotamya'nın kadim şehirlerindeki tarihi ve kültürel mirası yerinde deneyimleme fırsatı bulan seyahat acentesi temsilcileri, bölgenin zengin mutfak kültürünü de yakından tanıma fırsatı buldu.

Bölgenin tarih, kültür, gastronomi ve inanç turizmine ilişkin bilgi alan ve bölgeye hayran kalan katılımcıların, ülkelerinde burayı tanıtarak turizm hareketliliğinin artırılmasına katkı sunmaları hedefleniyor.

"Türkiye'yi çok seviyoruz"

Cezayir'den gelen Ayşe Ouanane, AA muhabirine, bölgenin yemekleri, tatlıları ve yöresel lezzetlerini çok beğendiklerini söyledi.

Ouanane, şöyle konuştu: "Türkiye'ye geldiğimizde daha çok İstanbul'u ziyaret ederdik. Bu kez bölgeyi de görme fırsatı bulduk ve çok beğendik. Mardin gezimizde 'Uzak Şehir' dizisinin çekimlerini ziyaret ettik. Bu diziler bölgeyi bize çok sevdiriyor, adeta aşık ediyor. Diziler sayesinde Türkçe öğrenenler var. Ben de bu gezimde dizilerden öğrendiğim Türkçe ile kendimi rahatça ifade edebildim. Daha çok izleyip dilimi geliştirmek istiyorum. Cezayir'de Türkiye çok seviliyor. Türk yemekleri ve dizileri büyük ilgi görüyor."

"Bölgeye turlar getireceğiz"

Fas'tan gelen Meryem Gouram ise bölgenin çok farklı ve zengin kültürleri barındırdığını kaydetti.

Özellikle Mardin'de farklı etnik yapıların bir arada huzur içinde yaşadığını görmenin kendisi için çok anlamlı olduğunu belirten Gouram, "Buraya geldiğimde kendimi yabancı hissetmedim. Çok sevdim ve çok beğendim. Ülkeme döndüğümde bu bölgeyi anlatacağım ve ziyaret etmelerini önereceğim. Bizi burada evimizde gibi hissettiren herkese teşekkür ediyorum." dedi.

Tunuslu Firas Loussaief de daha önce sık sık İstanbul'a geldiklerini, bundan sonra ise Güneydoğu'ya yönelik çalışmalar yapmak istediklerini dile getirdi.

Bölgenin kendine özgü bir ruhu olduğunu anlatan Loussaief, "Mimarisi ve yemekleri çok etkileyici. Burayı tanıtacağız, bölgeye gruplar getireceğiz. İnsanların burayı çok seveceğine inanıyorum." diye konuştu.

Fas'tan gelen Esma Fadili de bölgeyi tanıdıktan sonra ülkelerinde tanıtım yaparak tur düzenlemek istediklerini belirtti.

"Türkiye'yi çok beğendim, çok güzel. Buraya turist getireceğiz ve onların da çok beğeneceğinden eminiz. Büyük bir talep olacağına inanıyoruz." diyen Fadili, Türkiye'nin her bölgesinin ayrı bir güzelliğe sahip olduğunu kaydetti.

"Türkiye'yi çok seviyorum"

Cezayir'den gelen Mehdi Sami Merazga ise bölgeye ilk kez geldiklerini ve Güneydoğu'yu çok sevdiklerini söyledi.

Tarihi yerleri çok beğendiğini anlatan Merazga, "Buraları çok sevdik. Ülkelerimizden getireceğimiz turistlerle buraları tanıtmaya çalışacağız. Zerzevan Kalesi'ni çok sevdik. Çok derin bir tarihi var. Kaleyi çok ilgi çekici buldum." dedi.

Fas'tan gelen Khadija Hafioune de Gaziantep, Şanlıurfa ve Mardin'in ardından Diyarbakır'a geldiklerini belirtti.

Hafioune, şunları aktardı: "Diyarbakır'ı çok sevdim ve bizi sıcak karşıladılar. Kentin tarihine ve güzel yemeklerine hayran kaldık. Bu gezi için çok teşekkür ediyorum. Türkiye'yi çok seviyorum. Türkçe bazı kelimeler öğrendim."

Mardin'de çekilen Uzak Şehir dizisinin yönetmenlerinden Emre Aybek ise dizinin yurt dışında yoğun ilgi görmesinden ve Türkiye'nin tanıtımına katkı sağlamasından duydukları memnuniyeti dile getirerek, "Tunus, Fas ve Cezayir'den gelen izleyicilerimize teşekkür ediyorum. Dilimizi, kültürümüzü ve yaşam biçimimizi takip etmeleri ve benimsemeleri bizim için çok değerli." dedi.

Yapımcılardan Aslı Öner de dünyanın dört bir yanındaki insanların kalbine dokunmayı amaçladıklarını belirterek, dizi sayesinde Türkçe öğrenilmesinin ayrıca kıymetli olduğunu dile getirdi.

Tören Türkiye'de Disney+ platformundan izlenebilecek.

Brandt Andersen'in yönettiği "Ben Bir Yabancıydım" filmi, hayatta kalmanın belirsiz olduğu bir gecede Akdeniz'de yolları kesişen dört yabancının hikayesini anlatıyor. Yasmine Al Massri, Yahya Mahayni, Omar Sy ve Ziad Bakri'nin rol aldığı dram türündeki yapım, Suriyeli bir doktorun küçük kızıyla Halep'ten kaçarken verdiği kararla başlayan vicdan, görev ve merhamet çatışmalarını beyaz perdeye taşıdı.

Sesim Geliyor Mu?

Bradley Cooper'ın yönettiği ve başrolünü Will Arnett, Laura Dern ve Andra Day ile paylaştığı "Sesim Geliyor Mu?" filmi, orta yaş bunalımı ve boşanmayla yüzleşen bir adamın New York komedi sahnesinde yeni bir amaç aramasını konu alıyor. Dram ve komediyi harmanlayan film, evlilikleri dağılırken aileleri için fedakarlık yapan bir çiftin ortak ebeveynlik ve kimlik arayışına odaklanıyor.

Sığınak

Aksiyon ve gerilim tutkunlarını sinema salonlarına çekecek "Sığınak" filmi, İskoçya'da ıssız bir adada gizemli bir şekilde yaşamını sürdüren eski asker Mason'un fırtınalı bir günde genç bir kızı kurtarmasıyla değişen hayatını işliyor. Ric Roman Waugh'un yönetmen koltuğunda oturduğu ABD ve Birleşik Krallık ortak yapımı filmde, Jason Statham, Naomi Ackie ve Daniel Mays rol alıyor.

Chopin, Chopin!

Haftanın biyografi türündeki öne çıkan yapımlarından "Chopin, Chopin!", dünyaca ünlü besteci Frederic Chopin'in hastalıklarla mücadele ederken yüksek sosyetede var olma çabasına ve müziğinde yarattığı devrime odaklanıyor. Michal Kwiecinski'nin yönettiği, Eryk Kulm, Victor Meutelet ve Lambert Wilson'ın oynadığı film, izleyiciyi 1835 yılının şaşaalı Paris gecelerine götürüyor.

Gece Vardiyası

Petra Biondina Volpe'nin imza attığı "Gece Vardiyası", İsviçre'de personel sıkıntısı çeken bir acil serviste çalışan fedakar bir hemşirenin, üst üste gelen zorluklar ve yaptığı bir hata sonrası yaşadığı çöküşü ele alıyor. Leonie Benesch, Sonja Riesen ve Alireza Bayram'ın oynadığı dram ve gerilim türündeki yapım, hizmet sektörünün zorluklarını gerçekçi bir dille gözler önüne seriyor.

Cam Sehpa

Haftanın yerli filmlerinden, Can Evrenol'un yönettiği "Cam Sehpa", pısırık bir kocanın evliliğinde aldığı ilk ciddi karar olan cam sehpa alışverişinin, aile içinde yarattığı büyük trajediyi ve sonu tahmin edilemez bir kader yolculuğuna odaklanıyor. Gerilim ve komedi türünü bir araya getiren filmin oyuncu kadrosunda Alper Kul, Algı Eke, Hatice Aslan, Özgür Emre Yıldırım ve Ece Su Uçkan bulunuyor.

Muamma: Cenin-i Cin

Bülent Terzioğlu'nun yönettiği yerli korku filmi "Muamma: Cenin-i Cin", sade bir hayat süren bir ailenin evinde başlayan açıklanamaz paranormal olayları ve yıllar öncesine uzanan karanlık sırların gün yüzüne çıkmasını anlatıyor. Özcan Varaylı, Elif Baysal ve Sebahat Adalar'ın rol aldığı film, inanç çatışmalarını ve ailenin çaresizliğini merkezine alıyor.

Scarlet

Japon yönetmen Mamoru Hosoda'nın imza attığı animasyon türündeki "Scarlet", babasının intikamını almak isteyen bir orta çağ prensesinin, gizemli bir öte dünyada idealist bir gençle tanışmasıyla nefreti ve merhameti arasında kalışını beyaz perdeye taşıdı.

Müslümanlar, dünya genelinde ramazan ayına 18 ya da 19 Şubat'ta başlamaya hazırlanırken oruç tutma süreleri ülkelerin konumuna göre değişecek.

Dünya genelindeki 2 milyarı aşkın Müslüman için ramazandaki günlük oruç süresi, coğrafi konum ve yılın dönemine bağlı olarak değişiklik gösterirken süreler yaklaşık 12 ila 15 saat şeklinde seyredecek.

Kuzey yarım kürede yaşayan Müslümanlar için bu yıl oruç süreleri geçen yıla göre biraz daha kısa olacak ve 2031'e kadar kademeli olarak kısalmayı sürdürecek. 2031'de kuzey yarım kürede en kısa, güney yarım kürede ise en uzun oruç süreleri görülecek.

Kuzey yarım kürede 2047'de en uzun oruç süreleri görülürken güney yarım kürede ise en kısa oruç süreleri yaşanacak.

Hicri takvimin 33 yıllık döngüsü nedeniyle ramazan her yıl 10-12 gün daha erken başladığı için bu ay, 2030'da iki kez idrak edilecek. Buna göre ramazan 2030'da önce 5 Ocak'ta, ardından 26 Aralık'ta başlayacak.

Bu ramazanda kış mevsimini yaşayan kuzey yarım kürede ilk gün oruç süreleri yaklaşık 12-13 saat olacak ve ay ilerledikçe bu süre kademeli olarak uzayacak.

Şili, Yeni Zelanda ve Güney Afrika gibi güney yarım küre ülkelerinde ise ilk gün oruç sürelerinin 14-15 saate kadar çıkması, ay boyunca ise kısalması bekleniyor.

Suudi Arabistan merkezli Dünya İslam Birliği verilerinde başkentler esas alınarak yapılan hesaplamalara göre, ramazanın ilk gününde oruç süreleri, Türkiye'de 12 saat 23 dakika, Suudi Arabistan'da 12 saat 42 dakika, ABD'de 12 saat 25 dakika, İngiltere'de 12 saat 8 dakika, Finlandiya'da 11 saat 53 dakika, Pakistan'da 12 saat 30 dakika, Japonya'da 12 saat 27 dakika, İspanya'da 12 saat 23 dakika, Endonezya'da 13 saat 28 dakika, Brezilya'da 13 saat 47 dakika ve Güney Afrika'da 14 saat 13 dakika olarak hesaplandı.

Ramazanın son günü en uzun oruç İzlanda ve Grönland'da

Ramazanın muhtemel son günü 19 Mart'ta oruç tutma süreleri, ayın başlangıcına göre değişkenlik gösterecek.

Hesaplamalara göre, ramazanın son gününde İzlanda'nın Reykjavik kenti ile Grönland'ın Nuuk kentinde 15 saat 3 dakika ile en uzun orucun tutulacağı öngörülüyor.

Ramazanın başında 15 saat 22 dakika ile en uzun orucun tutulacağı Yeni Zelanda'nın Christchurch kentinde ise bu süre 2 saate yakın kısalarak 13 saat 46 dakika olacak.

Modern Kürtçe alfabenin öncüsü Mehmet Emin Bozarslan, Kürt dili, tarihi ve toplumsal yapısı üzerine kaleme aldığı eserlerle uzun yıllar boyunca tartışmaların odağında yer aldı. Yazar, dilbilimci ve çevirmen kimliğiyle tanınan Bozarslan, İsveç’in Uppsala kentinde hayatını kaybetti. Bozarslan, Türkiye’de yayımlanan Kürtçe çalışmalar nedeniyle yargılandı, cezaevinde kaldı ve 1979 yılında İsveç’e iltica etti.

MEHMET EMİN BOZARSLAN’IN YAŞAMI VE EĞİTİMİ

1934 yılında Diyarbakır’ın Lice ilçesinde dünyaya gelen Mehmet Emin Bozarslan, geleneksel medrese eğitimi aldı. Eğitim hayatı boyunca Arapça ve dini ilimler üzerine yoğunlaşan Bozarslan, Türkçe okuma ve yazmayı kendi çabalarıyla öğrendi. Dışarıdan sınavlara girerek 1956 yılında müftü olan Bozarslan, bu görevi sırasında da akademik ve düşünsel çalışmalarını sürdürdü. Kürt kimliği, dili ve toplumsal sorunlara dair yazıları nedeniyle müftülük görevinden iki kez uzaklaştırıldı.

KÜRTÇE ALFABE ÇALIŞMALARI VE YARGI SÜRECİ

Modern Kürtçe alfabenin öncüsü Mehmet Emin Bozarslan, 1968 yılında yayımladığı “Kürtçe Alfabe (Alfabê)” adlı çalışmasıyla dikkat çekti. Türkiye’de Latin harfleriyle basılan ilk Kürtçe alfabe olma özelliği taşıyan eser, yayımlandığı gün toplatıldı. Bu çalışma nedeniyle Bozarslan hakkında “bölücülük” suçlamasıyla dava açıldı ve cezaevine gönderildi. 1971 muhtırasının ardından yeniden tutuklanan Bozarslan, 1974 yılına kadar cezaevinde kaldı.

SÜRGÜN YILLARI VE İSVEÇ DÖNEMİ

Cezaevi sürecinin ardından Türkiye’deki baskı ortamı nedeniyle yaşamını sürdürmekte zorlanan Bozarslan, 1979 yılında İsveç’e iltica etti. Uppsala kentinde yaşamını sürdüren Bozarslan, sürgün yıllarında da yazı ve araştırmalarına devam etti. Kürt dili, tarihi ve edebiyatı üzerine çok sayıda eser kaleme alan Bozarslan, çalışmalarını ağırlıklı olarak dilbilim ve çeviri alanında yoğunlaştırdı.

DİLBİLİM VE SÖZLÜK ÇALIŞMALARI

Bozarslan’ın en bilinen eserleri arasında “Kürtçe Alfabe (Alfabê)” ve “Kürtçe-Türkçe Sözlük” yer aldı. 1978 yılında yayımlanan Kürtçe-Türkçe Sözlük, alanında en kapsamlı referans kaynaklarından biri olarak kabul edildi. Bu çalışmalar, Kürt dilinin yazılı standartlarının oluşturulmasında önemli bir yer edindi.

SOSYOLOJİK VE SİYASİ İNCELEMELER

Mehmet Emin Bozarslan, dil çalışmalarının yanı sıra toplumsal ve siyasal analizler de kaleme aldı. “Doğu’nun Sorunları” adlı eseri, bölgenin ekonomik ve sosyal yapısını istatistiksel verilerle ele alan çalışmalar arasında yer aldı. “İslamiyet Açısından Şeyhlik-Ağalık” ve “Hilafet ve Ümmetçilik Sorunu” adlı kitaplarında ise dinsel ve feodal yapıları ele alan incelemelere yer verdi.

KLASİK ESER ÇEVİRİLERİ VE EDİTÖRLÜK FAALİYETLERİ

Bozarslan’ın çalışmaları arasında klasik Kürt eserlerinin çevirileri de önemli bir yer tuttu. Ahmed-i Hani’nin “Mem û Zîn” adlı eseri, Bozarslan’ın Türkçe çevirisiyle geniş kitlelere ulaştı. Ayrıca Şeref Han’ın Kürt tarihini anlatan “Şerefname” adlı eseri de Türkçeye kazandırdı. Osmanlı döneminde yayımlanan Jîn Dergisi ve Kurdistan Gazetesi’ni Arap harflerinden Latin harflerine aktaran Bozarslan, bu çalışmaları beş cilt halinde yayımladı.

MODERN KÜRTÇE ALFABENİN ÖNCÜSÜ MEHMET EMİN BOZARSLAN’IN MİRASI

Modern Kürtçe alfabenin öncüsü Mehmet Emin Bozarslan, 50’den fazla eseriyle Kürt dili ve kültürü alanında kalıcı bir iz bıraktı. Bozarslan’ın çalışmaları, Kürtçe’nin yazılı kaynaklarının oluşturulması ve klasik eserlerin günümüze taşınması açısından önemli bir yere sahip oldu.

Film; en iyi film, yönetmen, başrol erkek oyuncu, yardımcı erkek oyuncu yardımcı kadın oyuncu ve Akademi’nin bu yıl ilk kez vereceği oyuncu seçimi (casting) ödülü dahil olmak üzere çok sayıda dalda aday gösterildi.

Sinners’ın aldığı çok sayıdaki adaylık, daha önce All About Eve (1950), Titanic (1997) ve La La Land (2016) filmlerinin paylaştığı 14 adaylık rekorunu geride bıraktı.

Ancak bu filmler adaylıklarını önemli sayıda ödüle dönüştürmüş olsa da beklenti Coogler’ın filminin 15 Mart’taki törende daha sınırlı sayıda ödül kazanabileceği yönünde.

İkinci sırada Di Caprio'nun One Battle After Another var

Bu sezon şimdiye kadar, Leonardo Di Caprio'nun başrolünde olduğu karşı-kültür komedisi One Battle After Another ödül yarışında belirleyici oldu ve Oscar’da, 13 adaylıkla Sinners’ın hemen arkasından geliyor.

Daha önce 11 kez aday gösterilip hiç kazanamamış, Oscar’ların “nedimesi” olarak anılan yazar-yönetmen Paul Thomas Anderson’ın, hem en iyi film hem de en iyi yönetmen ödüllerini alması güçlü bir ihtimal olarak görülüyor; yardımcı kadın oyuncu dalında Teyana Taylor’ın da kazanması bekleniyor. Filmin diğer üç oyuncusu Leonardo DiCaprio, Sean Penn ve Benicio del Toro da aday gösterildi. Ancak Chase Infiniti’nin başrol kadın oyuncu kısa listesinde yer almaması sürpriz olarak değerlendirilirken, Song Sung Blue filmindeki performansıyla Kate Hudson adaylar arasına girmeyi başardı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan törende şu açıklamaları yaptı:

Kültür ve Turizm Bakanlığı'mızın kıymetli mensupları, değerli sanatçılarımız, sevgili gençleri sizler hürmetle selamlıyorum. Bakanlığımızın ödüllerini takdim edeceğimiz bu kıymetli törende sizlerle olmaktan büyük bir memnuniyet duyuyorum. Bu gazi mekana hoş geldiniz.

"SANATTA ÇOK KÖKLÜ BİRİKİME SAHİBİZ"

Sözlerimin hemen başında şu hususu sizlerle paylaşmak istiyorum. Değerli dostlarım, hâl nasıl sârî ise mekân da sârîdir. Bunlar insana, özellikle de sanat ve zanaat erbabına doğrudan sirayet eder. Sanatçının zihnine, sezişine, dünyayı algılayışına ve olayları okuyuş biçimine etki eder. Sanatçının ortaya koyduğu her eser, ustaların vücuda getirdiği her ürün, aslında binlerce yıllık tarihin, kültürün, geleneğin, mekânın ve elbette yaşanılan coğrafyanın bir özeti, sureti ve neticesidir. Bu yönüyle camilerimizin, mescitlerimizin ve mimari yapılarımızın sanat eserleriyle süslenmesi asla tesadüf değildir.

Geleneksel sanatlardan mimariye, musikiden şiir ve edebiyata kadar uzanan çok köklü bir birikimin varisleriyiz. Biliyorsunuz, Anadolu deyim yerindeyse bir açık hava müzesidir; en doğusundan en batısına kadar bu topraklarda kökleri çok derinlere uzanan bir kültür ağacı, bir sanat ve medeniyet çınarı her köşeyi kuşatmaktadır. Hangi ilimize, hangi yöremize giderseniz gidin, orada muhakkak sanata gönül vermiş, gönül imbiğinden aşkla damıttığı duyguları ve fikirleri esere dönüştürmüş ustalarla, üstatlarla ve sanatçılarla karşılaşırsınız. Tarihin, kültürün ve mekânın sanatkâr bir kalbe nasıl tesir ettiğini, onu nasıl güzelleştirdiğini, maharetli ellere nasıl ilham verdiğini bir bakışta anlarsınız.

Bugün itibarıyla Türkiye, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listelerine kaydettirdiği 32 kültürel değeriyle 185 ülke arasında en çok kültürel miras kaydettiren ikinci ülke konumundadır. Hâlihazırda somut olmayan kültürel miras ulusal envanterimizde 368 kültürel değerimiz, yerel düzeyde ise tam 1707 kaydımız bulunmaktadır. Bunlar, kültür hazinemizin zenginliğini göstermesi bakımından önemli rakamlardır. Tabii bu mirasın yaşatılması, bu çınarın içi oyuk bir ağaca dönüşmeden daha canlı, daha güçlü ve daha sağlam bir şekilde gelecek kuşaklara nakledilmesi bizim için hayati bir meseledir. Eğer bunu yapmazsanız, mazi ile istikbal arasındaki irtibatı koparmış, dolayısıyla kimlik ve kültürümüzü de koruyamamış olursunuz; çünkü sanat, millî kültür ve kimliğin en belirleyici unsurlarından, hatta taşıyıcı kolonlarından biridir. Sanatını aşkla yapan, işine tutkuyla sarılan, ömrünü eserlerine adayan siz kıymetli ustalarımıza; değerlerimizi yaşattığınız, gençlerimize örnek olduğunuz ve geçmişle gelecek arasında yeni köprüler kurduğunuz için tüm kalbimle teşekkür ediyorum. Daha nice eserlerle, nice ürünlerle kültür ve medeniyetimize katkı yapmayı sizlere nasip eylesin diyorum.

"MEDENİYETİMİZİN ODAK VE HAREKET NOKTASI İNSANDIR"

Kıymetli misafirler, değerli dostlarım; bizim inancımızda her insan, eşref-i mahlûkat sıfatıyla kendi başına bir hazine hükmündedir. Her birimiz, insanı zübde-i âlem, yani kâinatın özü olarak fehmeden; onu bu rüyet ve hüviyetle gören bir anlayışın mensuplarıyız. Medeniyetimizin odak ve hareket noktası insandır. Devlet ve hükümet anlayışımızın nirengi noktası insandır. Şehircilik felsefemizin mimarı, estetiğimizin ve cihana bakışımızın özü, nüvesi evvel emirde insandır. Sanat ve sanatçı ise fizik sınırlarını aşarak zahir olanın ötesine, maveraya, metafiziğe ve hakikate ulaşma istidadı gösterir ve bunun için çabalar. Sanatçıyı, bilmediğimiz bir dünyadan bir kaza sonucu dünyamıza düşmüş, fizik ötesi yaşantılı bir kazazede; yeryüzünü ise mutlaklık âleminin dipnotu olarak tarif eden merhum Sezai Karakoç, bu hakikati şöyle dile getiriyor: “Sanat, kaçsa da inkâr etse de Tanrı’ya doğrudur. Tanrı, hakikat ve ebediliktir.”

Dostoyevski, ömrü boyunca Tanrı’yı bulmayı amaçlayan bir roman yazmak ihtirasını taşıdı; Mesnevi bizi hep öteki dünyaya götürme çabasıdır, baştan başa Leyla ile Mecnun’da, Hüsn ü Aşk’ta bu sebeple vahdet-i vücut inancıyla son bulur. Sanat eseri, fizikten kurtuluşu, fizik ötesine bir çıkış noktası ararken ileri atılan bir köprü ucudur.

Evet, bizim için sanat işte budur; hakikate doğru yönelen bir yolculuktur. Gerçek sanatçı ve usta, işte bu hakikatin izini süren; emeğiyle, yorumuyla, eserleriyle bize yeni ufuklar çizen insandır, yaşayan bir hazinedir. Tam da bu anlayışla 2008’den beri sahip olduğumuz sanat birikimini nesilden nesile aktaran sanatçı ve ustalarımızı “Yaşayan İnsan Hazineleri” ilan ediyoruz. Bugüne kadar 90 kişiyi ve 2 grubu Yaşayan İnsan Hazineleri listemize aldık. Geçtiğimiz sene 25 usta ve sanatçımızı bu listeye dâhil ettik. Bu yıl ise listemize 10 yeni isim daha ekliyor, Yaşayan İnsan Hazineleri varlığımızı daha da zenginleştiriyoruz.

Ödüllerini inşallah birazdan tevdi edeceğimiz Hattat Hüseyin Öksüz’ü, Geleneksel Kuyumculuk Ustası Sevan Bıçakçı’yı, Körüklü Çizme Ustası Mustafa Karpuzcu’yu, Folklorik Bebek Yapımı Sanatçısı Emine Polat’ı, Mücellit Mehmet Karslı’yı, Zil Yapım Ustası Mehmet Tamdeğri’yi, Sedefkâr Mehmet Bülent Fıstıkçı’yı, İpek Böcekçiliği ve Dokumacılığı Ustası Emel Duman’ı, Üç Telli Bağlama İcracısı Osman Kırca’yı ve Devdah Ertuğrul Şen Günalp’i sizlerin ve milletimizin huzurunda ayrı ayrı tebrik ediyorum. Kültür ve Turizm Bakanlığı özel ödüllerini takdim edeceğimiz Türk Dünyası Vakfı’nı, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılığını ve Güray Müzesi’ni aynı şekilde yürekten kutluyorum. Kültür, sanat ve zanaat mirasımızı koruyan, yaşatan ve bizden sonraki nesillere ulaştırılmasını sağlayan tüm ustalarımıza, sanatkârlarımıza ve kuruluşlarımıza şahsım ve milletim adına teşekkürlerimi iletiyorum. Bu vesileyle, eserlerini bizlere ve milletimize emanet ederek ebedî âleme irtihal eden ödül sahibi 20 usta ismimizi bugün bir kez daha rahmetle ve şükranla yâd ediyorum.

"BİZLER GÜÇLÜ VE MAHİR BİR MİLLETİZ"

Değerli dostlar, burada bir noktayı özellikle dikkatinize sunmak arzusundayım: Bir millet, maddi unsurlara dayalı gücünü ve etkisini zaman zaman yitirebilir; ama dilini, kültürünü ve geleneğini kaybetmediği müddetçe, kendisine ait olan değerleri ve hasletleri muhafaza ettiği sürece asla tarihten silinmez. Biz, çok şükür, bu bakımdan son derece güçlü ve mahir bir milletiz. Eserleriyle medeniyet hazinemize yeni mücevherler ekleyen sizler gibi sanatkâr ve ustalarımız geçmişte de vardı, hamdolsun şimdi de var. Fakat ne yazık ki bize ait değerleri bugünün gençlerine anlatmakta ve aktarmakta zaman zaman sıkıntı yaşıyoruz. Dijitalleşme ve modern kültür endüstrisi, tüm dünyada olduğu gibi bizde de birtakım sorunlara yol açıyor; gelişen yeni teknolojiler ve iletişim araçlarındaki yenilikler bizi hızlı olmaya, derinlikten yoksun ve tek tipçi bir üretim yapmaya icbar ediyor. Zihin tembelliğini de beraberinde getiren bu tehlike, kendisini en şiddetli biçimde sanat ve zanaat alanlarında gösteriyor; artık ne yazık ki nitelikten ziyade nicelik, içerikten daha fazla ambalaj rağbet görüyor. Oysa şu gerçeğin hepimiz çok net farkındayız: Biraz yavaşlamak, kendi sesimizi biraz dinlemek, kendi içimize yönelmek, ruhumuza ve dünyaya biraz daha kulak vermek zorundayız.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Nsosyal hesabından yaptığı paylaşımla 14 Kasım UNESCO Dünya Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü kapsamında yurt dışına kaçırılan kültür varlıklarının iadesine ilişkin güncel rakamları paylaştı. Ersoy paylaşımında, "Kültür varlığı kaçakçılığına karşı sessiz kalmayacağız. Galata Kulesi’nin eşsiz silueti üzerinde dün akşam güçlü bir mesaj verdik: Kültür varlığı kaçakçılığına karşı sessiz kalmayacağız! Yurt dışına kaçırılan eserlerimizi 'evlerine döndürmek' için kararlılıkla çalışıyoruz. Göreve başladığımız 2018’den bu yana 9.062, 2002’den bu yana ise 13.377 kültür varlığımızı ülkemize kazandırdık. Sadece 2024 yılında 1.149, 2025’te ise 109 eserimizi yeniden ait olduğu topraklarla buluşturduk. Bu toprakların mirası bize emanet. Suça ortak olmayalım, kültürel mirasımıza birlikte sahip çıkalım.14 Kasım UNESCO Dünya Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü kutlu olsun " ifadelerini kullandı.

Galata Kulesi’nde kaçakçılığa karşı mesaj

14 Kasım UNESCO Dünya Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü kapsamında Galata Kulesi’nin silueti üzerinde ışık yansıtmasıyla güçlü bir farkındalık mesajı verildi. Kültür varlığı kaçakçılığına karşı toplumsal duyarlılığın artırılması hedeflendi.Bakanlığın son yıllarda yürüttüğü yoğun diplomasi ve takip çalışmaları kapsamında binlerce eser Türkiye’ye geri kazandırıldı. Bakanlık, kaçakçılıkla mücadelede uluslararası iş birliklerini sürdürmeye devam ediyor.

BUGONIA

Yorgos Lanthimos'un yönettiği, Jesse Plemons, Emma Stone ve Alicia Silverstone'un başrollerini paylaştığı "Bugonia" bilim kurgu, gerilim ve komedi karışımı bir hikayeyi ele alıyor.

Will Tracy'nin senaryosunu kaleme aldığı filmde, komplo teorilerine saplantılı iki genç adamın, büyük bir şirketin güçlü CEO'sunu kaçırıp onu, dünyayı yok etmeye kararlı bir uzaylı olduğuna inanarak, durdurmak istemeleri anlatılıyor.

BAĞLANTI HATASI

Gençlik filmi "Bağlantı Hatası"nda Onur Tuna, Belçim Bilgin, Timur Acar, Asena Keskinci, Fatih Berk Şahin, Bensu Uğur, Ali Barkın ve Murat Serezli rol aldı.

Gökçen Usta'nın yönetmenliğini yaptığı film, bir grup lise öğrencisinin sosyal medya aracılığıyla, uğradıkları zorbalıkla yüzleşme çabalarını ve bu süreçte dijital dünyanın karmaşık ve riskli yanlarıyla karşı karşıya kalmalarını konu alıyor.

ÇATIDA BİRİ VAR

Gerçek bir hikayeden uyarlanan "Çatıda Biri Var", soyduğu yerlere çatıdan girdiği için "Çatıdaki Adam" lakabını alan, kibar hırsız Jeffrey Manchester'ın hapisten kaçarak aylar boyunca bir oyuncak mağazasında saklanmasını ve bölgede yeni bir hayata başlamasını anlatıyor.

Channing Tatum, Kirsten Dunst, Peter Dinklage, Ben Mendelsohn, Juno Temple ve Emory Cohen'in başrollerini paylaştığı filmin yönetmenliğini Derek Cianfrance üstlendi.

ALPHA

Julia Ducournau'nun çektiği dram filmi "Alpha", okuldan dövmeyle dönen ve yeni bir ölümcül kan yoluyla bulaşan hastalığa yakalandığından endişe edilen genç bir kızın hikayesini odağına alıyor.

Belçika ve Fransa ortak yapımı filmde Tahar Rahim, Golshifteh Farahani, Melissa Boros, Emma Mackey , Finnegan Oldfield ile Louai El Amrousy oynadı.

ZİYARETÇİLER: BÖLÜM 2

Renny Harlin tarafından çekilen ABD ve İspanya ortak yapımı "Ziyaretçiler: Bölüm 2", maskeli üç yabancı tarafından saldırıya uğrayan ve erkek arkadaşını kaybeden genç bir kadının peşindeki adamlardan kurtulma mücadelesini anlatıyor.

CHAINSAW MAN-THE MOVIE: REZE ARC

Tatsuya Yoshihara'nın yönettiği animasyon ve macera karışımı "Chainsaw Man-The Movie: Reze Arc", yakuzanın borçlarını kapatmaya çalışan Denji'nin, ihanete uğrayıp öldürüldüğünde hayatının sonsuza dek değişmesini odağına alıyor.

UYKUCU

Öte yandan ağatay Ulusoy ve Elçin Sangu'nun başrollerini paylaştığı "Uykucu" da 29 Ekim'de izleyiciyle buluştu.

Aksiyon ve dram türündeki film, "Masa" adlı gizli bir örgütün tetikçiliğini yapan genç bir adamın, bir infaz sırasında tanıştığı kıza aşık olmasıyla gelişen olayları anlatıyor.

Barış Falay, Ferit Kaya, Cengiz Bozkurt, Musa Uzunlar, Tamer Levent ve Hüseyin Avni Danyal'ın da rol aldığı filmin yönetmen koltuğunda Can Ulkay oturuyor.

Kazı Başkanı Prof. Dr. Atilla Engin, gazetecilere, bu yılki kazılarda önemli bulgulara ulaştıklarını söyledi.

Engin, 2025 yılı kazı çalışmalarının oldukça verimli geçtiğini belirterek, şunları kaydetti: "Oylum Höyük, Tunç Çağları'nda önemli bir yönetim merkeziydi. Buna dair bulguları daha önceki yıllarda tespit etmiştik. 2025 yılı çalışmalarında, Demir Çağ tabakalarının altında özellikle Geç Tunç Çağı'na ait iki önemli tabakada kazılar gerçekleştirdik. Bu yılki kazılarımızda, Hitit dönemine ve M.Ö. 13. yüzyıla tarihlenen anıtsal bir yapıya ulaştık. Bu yapının Hititli bir yöneticiye ait olduğunu değerlendiriyoruz ve önemli bir kısmını açığa çıkardık. Bu tabakada iki Hitit tableti ve çok sayıda Hitit yöneticisine ait mühür baskısı ele geçti. Bu da yapının bir Hitit yöneticisine ait olduğunu kesin olarak ortaya koydu."

Engin, kazılarda ayrıca iki Akkadca tabletin de bulunduğunu ifade ederek, "Filoloğumuzun yaptığı incelemelerde bu tabletlerin ekonomik ve edebi içerikli metinler olduğu anlaşıldı." dedi.

Oylum Höyük'ün bölgenin kültür tarihine ışık tutacak önemli bir merkez olduğuna dikkati çeken Engin, "Gelecek dönem kazılarında bu anıtsal Hitit yapısını tümüyle ortaya çıkarmayı ve daha fazla yazılı belgeye ulaşmayı hedefliyoruz." ifadelerini kullandı.

Ersoy, NSosyal hesabından, gece müzeciliğine ilişkin açıklamada bulundu.

Bu yıl da büyük ilgi gören gece müzeciliğinin 1 Ekim itibarıyla sona erdiğini belirten Ersoy, şunları kaydetti: "Işıklar yandığında tarih yeniden hayat buluyor. Binlerce yıllık Efes, geceyle birlikte adeta ikinci bir doğuşu yaşıyor. Sütunlar, taşlar ve ihtişamlı yapılar, gökyüzünün karanlığında ışıkla birleşerek bambaşka bir anlam kazanıyor. Bu yıl 550 binden fazla misafirimizi ağırladığımız gece müzeciliğimiz, kültürümüzün sadece gündüz değil, gecenin büyüsünde de nasıl görkemle parladığını herkese gösteriyor. Gelen yoğun talep üzerine ise Side Ören Yeri, Galata Kulesi ve Efes Ören Yeri'nde gece ziyaretlerini 2 Kasım'a kadar uzatıyoruz. Kültür ve tarihimizin geceyle buluştuğu bu eşsiz deneyime herkesi davet ediyorum."

Efes, Galata Kulesi ve Pamukkale Hierapolis en çok ziyaret edilenler

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre de bu yıl haziran-eylül döneminde gece müzeciliği uygulamasında yaklaşık 550 bin ziyaretçi ağırlandı.

En çok ziyaret edilen noktalar arasında Efes Ören Yeri, Galata Kulesi ve Pamukkale Hierapolis Ören Yeri öne çıktı.

Bakan Ersoy, NSosyal hesabındaki paylaşımında, Anadolu'da 7 bin yıl önce atılan adımların yeniden gün yüzüne çıkarıldığını ifade etti.

Hatay Reyhanlı Karahüyük'teki Tell Kurdu Höyük kazılarında çok ender rastlanan bir keşfe imza attıklarını belirten Ersoy, şunları kaydetti: "Milattan önce 5200'e, Ubeyd Dönemi'ne tarihlenen tabakalarda 5 insan ayak izi tespit edildi. Yağmurla ıslanmış çamurun üzerinde yürüyen insanlara ait bu izler, binlerce yıl öncesinden bize ulaşan eşsiz bir tanıklık sunuyor. Geleceğe Miras Projemiz ile 60 yılda yapılanı 4 yılda başarma kararlılığıyla, geçmişin izlerini geleceğe taşımaya, Türkiye'nin tarihi mirasını korumaya, keşfetmeye ve dünyaya tanıtmaya devam ediyoruz."

Nadir rastlanan buluntular arasında yer alıyor

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, 21 Ağustos 2025'te 8564 açmasında yapılan çalışmalarda gün ışığına çıkarılan ayak izlerinin, yoğun yağmura veya suya maruz kalmış çamurlu dolgu tabakasında yürüyen bireylere ait olduğu belirlendi.

Anadolu arkeolojisinde nadir rastlanan buluntular arasında kabul edilen bu keşif, dönemin sosyal ve kültürel yaşamına dair önemli ipuçları sunuyor.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, sinema sektör temsilcilerinden oluşan Sinema Destekleme Kurulunca belirlenen ve Türk sinemasının gelişiminde önemli rol oynayan bu desteklerden 9'unu "ilk uzun metrajlı kurgu film yapım" ve "uzun metrajlı sinema film yapım", 4'ünü "ortak yapım" ve 2'sini ise "çekim sonrası" türlerindeki projeler oluşturdu.

Desteklenen projeler arasında, "Altın Ayı" ödüllü ünlü yönetmen Semih Kaplanoğlu'nun "Bağlılık Ayda" ve bir önceki filmi "Son Hasat" ile Toronto Film Festivali'nde dünya prömiyerini gerçekleştiren yönetmen Cemil Ağacıkoğlu'nun "Sessiz Dağ" isimli projesi de yer aldı.

Görsel-işitsel endüstri içerisinde önemli bir sektör haline gelen animasyon sektörü, teknolojik gelişmeler ve Bakanlık destekleri ile son dönemde büyük gelişim gösterdi.

Sinema Destekleme Kurulunca son dönemin en beğenilen animasyonları arasında yer alan Rafadan Tayfa serisinin yeni filmi "Gordion" ile Kral Şakir serisinin son filmi "Dünyalar Karıştı" filmleri desteklenen projeler arasında yer aldı.

Kurulda ayrıca ilk filmini gerçekleştirecek yönetmenlerce tasarlanan "Babamın Gölgesi 1915 Küçük Kahramanlar Geçidi" ile "Umay Ana: Taşların Gizemi" isimli animasyon filmlerine de destek sağlandı. Uzun metraj, ortak yapım ve çekim sonrası türlerindeki 24 projeye, toplam 142 milyon 400 bin lira destek verildi.

Kültür ve Turizm Bakanlığınca, Türk sinemasına sağlanan destek tutarı geçen yıl 284 milyon 141 bin liraya, bu yıl ise yaklaşık yüzde 27'lik artışla 359 milyon 424 bin liraya ulaştı.

Bakanlığın açıkladığı yeni desteklere "https://sinema.ktb.gov.tr/TR-406347/2025-5-sayili-sinema-destekleme-kurulu-karari-aciklandi.html" adresinden ulaşılabiliyor.

Yunus Emre Enstitüsü tarafından Kırgız Ulusal Akademik Opera ve Bale Tiyatro binasında gerçekleştirilen tanıtım programına, Kırgızistan Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Edil Baysalov, Kırgızistan Kültür, Enformasyon ve Gençlik Politikası Bakan Birinci Yardımcısı Soyuzbek Nadırbekov, eski Dışişleri Bakan Birinci Yardımcısı Nuran Niyazaliyev, Türkiye'nin Bişkek Büyükelçisi Mekin Mustafa Kemal Ökem, Macaristan'ın Bişkek Büyükelçisi Şandora Dorogi ve Yunus Emre Enstitüsü Kırgızistan Temsilciliği çalışanları katıldı.

Kırgızistan Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Baysalov, burada yaptığı konuşmada, Yunus Emre Enstitüsünün Bişkek'te açılmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Yunus Emre Enstitüsü ile İngiltere'de büyükelçi olarak görev yaptığı dönemde tanıştığını, işbirliği yaptığını belirten Baysalov, şunları kaydetti: "Türk dili, Türk halkları ve devletlerini birleştiren en önemli dillerden biridir. Kuşkusuz, bana göre her bir devlet memuru ve entelektüel Türkiye Türkçesini bilmesi gerekiyor. Bişkek Yunus Emre Türk Kültür Merkezi, sadece kültürel bir köprü değil, aynı zamanda gönül dünyamızı güçlendirecek ve yakınlaştıracak bir adımdır. Bunun içindir ki, yüksek eğitim merkezlerimizde Türkiye Türkçesi eğitim merkezleri var. Yunus Emre Enstitüsü'nden de Türkçeyi öğrencilerimize öğretmesini istiyoruz."

Baysalov, yakın zamanda Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın gerçekleştirdiği Kırgızistan ziyaretine değinerek, her iki ülke cumhurbaşkanlarının vizyoner liderliği sayesinde Kırgız-Türk ilişkilerinin yeni ufuklara doğru ilerlediğini sözlerine ekledi.

Kırgız Dili Bayramı'na Yunus Emre Enstitüsü katkısı

Türkiye'nin Bişkek Büyükelçisi Ökem, konuşmasına Kırgızistan halkının 23 Eylül Kırgız Dili Bayramı'nı Kırgız dilinde tebrik ederek başladı.

Yunus Emre Kültür Merkezlerinin Türk kültürünü, sanatını ve tarihini tanıtarak milletler arasında dostluk köprülerinin kurulmasına vesile olduğunu belirten Ökem, bu merkezin, Yunus Emre Enstitüsü'nün dünyada 68 ülkede 90 Yunus Emre Türk Kültür Merkezi'nden oluşan bağın bir parçasını teşkil ettiğini söyledi.

Ökem, Türk ozanı Yunus Emre'nin barış ve kardeşlik mesajının sadece Türk dünyasına değil, tüm insanlığa yol göstermeye devam ettiğini ifade ederek, ünlü Kırgız yazar Cengiz Aytmatov'un "İnsanoğlu için en büyük kayıp, hafıza kaybıdır" sözünü hatırlattı. Ökem, Yunus Emre Türk Kültür Merkezlerinin, bu hafızayı diri tutma ve ortak mirası gelecek kuşaklara aktarma sorumluluğunu üstlendiğini belirtti.

"Çırpınırdı Karadeniz" ve "Bir Başkadır Benim Memleketim" şarkıları söylendi

Tanıtım programı kapsamında, Kültür ve Turizm Bakanlığı sanatçılarından oluşan "Anadolunun Sesi" grubu, Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Türk Dünyası Orkestrası ve Sanatçıları eşliğinde konser verdi.

Kırgız yazar Cengiz Aytmatov'un ünlü romanından esinlenerek Türk sinemasına uyarlanan "Selvi Boylum Al Yazmalım" sinema film müziği ile başlayan konserde, tenor Ömer Türkmenoğlu, soprano Tuğba Mankal, solist Elvira Tadjiyeva sahne aldı.

Türkiye'nin Bişkek Büyükelçiliği Kültür ve Tanıtma Müşaviri Solmaz Haberal da "Çırpınırdı Karadeniz" ve "Bir Başkadır Benim Memleketim" şarkılarına sahnede eşlik etti.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kayseri Büyükşehir Belediyesi ve İncesu Belediyesi işbirliğiyle Örenşehir Mahallesi'nde gerçekleştirilen kazılara 12 kişilik ekip katılıyor.

Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanı Büyükkılıç, alanda yaptığı incelemenin ardından yaptığı açıklamada, mozaik yapı ve yerleşim yerindeki çalışmaların gün yüzüne çıkmaya başladığını söyledi.

Kazı alanında heyecan uyandıran nitelikli mozaiklerin tespit edildiğini anlatan Büyükkılıç, "Burada yapılan çalışmalarda, sanki bugün yapılmış gibi gerçekten çok kaliteli, nitelikli mozaikler ortaya çıktı. Totalde 600 metrekarelik bir mozaikle ilgili veriler ortaya çıktı. Üç dönümlük bir alanda şu anda çalışmaları sürdürüyoruz." diye konuştu.

Büyükkılıç, mozaik yapının olduğu yerde üst düzey bir yöneticinin sarayının olduğu yönünde verilerin bulunduğunu dile getirerek, çalışmalarla yeni mezarların da ortaya çıktığını bildirdi.

Mozaik alanın üzeri kapatılacak

Kazı alanında çalışmaların sürdüğünü belirten Büyükkılıç, şöyle konuştu: "Mozaikler gerçekten niteliği açısından hem önemli hem de sağlıkla ilgili bazı verilerin olduğu yönünde bir boyut söz konusu. Buranın üzerinin kapatılması yönündeki projeyle ilgili de çalışmaları bakanlığımızla görüşmek suretiyle hızlandıracağız. Şanlıurfa'mızdaki Göbekli Tepe, Gaziantep'imizde çıkan mozaikler, yine Şanlıurfa'da çıkan mozaikler gibi Kayseri İncesu'daki mozaiklerin de önem arz ettiğini, göz ardı edilemeyecek boyutta olduğunu da hep beraber gözlemliyoruz. Kayserimizin her yeri tarih kokuyor. Her yeri açık müze. Buradaki çalışmalarda üst düzey yöneticinin isminin de çıktığını saptıyoruz, Hyakinthos olarak kamuoyuyla paylaşıyoruz. Burada çocuk ve yetişkin mezarı var ama 300'lü, 400'lü yıllara ait veriler olduğu yönünde şu anda ön bilgiler var."

Kayseri İl Kültür ve Turizm Müdürü Şükrü Dursun da mozaiğin önemli bir kültür hazinesi olduğunu, yapının üzerine örtme sistemi yapıldıktan sonra mozaiklerin ziyarete açılacağını ifade etti.

Çalışmalar hakkında bilgi veren Kazı Başkanı, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Can Erpek ise şunları kaydetti: "2021 yılından itibaren Örenşehir'deki kazı çalışmalarımızı devam ettiriyoruz. Bugüne kadar yaklaşık 3 dönümün üzerinde bir alanı ortaya çıkarttık ve bunun 600 metrekarelik alanı da mozaik zemine sahip. Yapının ilk inşa süresinin 3'üncü ve 4'üncü yüzyıllar olduğunu düşünüyoruz. Bu seneki çalışmalarımızı yapının hem güneyinde hem de doğusunda yoğunlaştırdık. Daha önce biz yapının plan şemasına ilişkin olarak 2 avlulu olabileceğini düşünüyorduk ve bu seneki kazı çalışmalarıyla birlikte ikinci avlunun olduğunu da gördük. Yani şu inşa edilmiş olan yapı 2 avlulu bir yapı. Koridorlarda da yeni mozaiklerle karşılaşmış durumdayız.

Alanda Latince ve Yunanca 4 yazıt bulundu

Kazı çalışmasında bulunan bir yapıda "Hyakinthos" isminin saptandığını dile getiren Erpek, "Burada bizim dört tane yazıtımız var. Bunlardan biri Latince, diğer üçü Yunanca olan yazıtlar. Villayı inşa ettiren kişinin Hyakinthos olduğunu biliyoruz ve önünde dönemin önemli unvanlarından biri geçiyor. Bu Bizans, Roma ve Bizans İmparatorluklarında üst düzey yöneticilere verilen bir unvan. Bu nedenle de yaptıran kişinin de imparatorluktaki üst düzey yöneticilerinden biri olduğunu öngörüyoruz." diye konuştu.

Mozaik yapıdaki arkeolojik kazıları İncesu Belediye Başkanı Mustafa İlmek, Kayseri Müze Müdürü Gökhan Yıldız, Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcıları Ufuk Sekmen, Mustafa Türkmen ve daire başkanları da takip etti.