Uluslararası basında yer alan haberlere göre, merkezi Teksas’ta bulunan ve ABD'li milyarder Elon Musk'ın sahibi olduğu SpaceX, halka açılma sürecini resmen başlattı.

Haberlerde, SpaceX'in, bu yılın başında yapay zeka girişimi xAI'yı bünyesine katmasının ardından "tarihin en büyük halka arzı" için ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (SEC) gizli başvuruda bulunduğu belirtildi.

ABD yasaları gereği gizli tutulan bu başvuru yöntemi, şirketin mali bilgilerini kamuoyuna açıklamadan önce SEC ile detayları netleştirmesine olanak tanıyor. SpaceX ve xAI'nın bu yılın başında birleşmesiyle havacılık, uydu interneti ve yapay zekayı tek çatıda toplayan devasa bir inovasyon motoru oluşturulmuştu.

Bu stratejik hamlenin, haziran veya temmuz aylarında gerçekleşmesi beklenen halka arz öncesi şirketin elini güçlendirdiği belirtiliyor.

SpaceX'in halka arz sürecine, Wall Street'in önde gelen yatırım bankaları Goldman Sachs ve JP Morgan Chase'in liderlik edeceği belirtildi.

Halka arz sürecinde SpaceX'in 50 milyar ile 75 milyar dolar arasında yeni sermaye toplaması ve şirket değerlemesinin 1,75 trilyon dolara ulaşması öngörülüyor. Bu rakamlar gerçekleştiği takdirde, 2019 yılında 29 milyar dolar toplayan Suudi petrol devi Saudi Aramco’ya ait "dünyanın en büyük halka arzı" rekoru geride kalmış olacak.

SpaceX'in bu büyük kaynağı, NASA’nın ay görevlerinde kullanılacak yeni nesil ağır roket sistemi "Starship"in geliştirilmesi ve Musk'ın ay ve Mars’ta koloni kurma vizyonu için harcaması bekleniyor.

Musk, uyduları birer yapay zeka veri merkezi olarak kullanmayı planladığı bir ağ kurmayı hedefliyor. Bu stratejiyle, yer tabanlı veri merkezlerinin karşılaştığı yüksek elektrik ve soğutma suyu maliyetlerinin aşılması amaçlanıyor.

NASA'nın Orion uzay aracının Ay'ın yörüngesinde bir tur atmasının ardından Dünya'ya dönmesiyle Aralık 2022'de tamamlanan Artemis I programının ikinci aşaması olan Artemis II misyonu, Florida'nın Kennedy Uzay Merkezi’nden yapılan fırlatmayla hayata geçti.

1972'den sonra Ay'a yapılacak ilk insanlı yolculuk olacak fırlatma, yaklaşık 15 dakikalık bir gecikmeyle gerçekleşti.

Ay çevresinde yaklaşık 54 yıl sonra gerçekleştirilecek ilk insanlı yolculukta fırlatmadan 8 dakika sonra yaklaşık 100 kilometre yüksekliğe çıkıldığı, atmosfer sınırına yaklaşıldığı ve ana motorun Orion kapsülünden ayrıldığı bildirildi.

Artemis II ekibinde, NASA Astronotu Reid Wiseman ve uçuşun pilotu Victor Glover'ın yanı sıra görev uzmanı olarak NASA Astronotu Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansından (CSA) Astronot Jeremy Hansen yer alıyor.

Toplam 4 kişiden oluşan ekip yaklaşık 10 gün sürecek görev süresince, uzay aracındaki sistemleri test edecek, Ay'ın daha önce görülmeyen kısımlarını görüntüleyecek ve gelecek misyonlarda iniş yapılabilecek bölgeleri araştıracak.

NASA’nın Artemis II misyonu ekibi Ay’a inmeyecek olsa da bu görev, Ay'a inişin hedeflendiği Artemis III misyonuna hazırlık adımı olarak görülüyor.

Hem bir kadın hem de bir siyahi Amerikalının bulunduğu atmosfer ötesi ilk uçuşta, astronot Christina Koch, Artemis II görevindeki iki uzmandan biri olarak Ay’ın etrafındaki yolculuğuyla derin uzaya adım atan ilk kadın unvanını kazanacak.

Fırlatma anı ilgiyle izlendi

Kennedy Uzay Merkezi'nin yaklaşık 32 kilometre güneyindeki Cocoa Beach İskelesi'nde, tarihi yolculuktan saatler önce binlerce kişi toplandı.

Uzay meraklılarından oluşan grup, sahil kenarında gözlem yeri bulmak için günün erken saatlerinden itibaren beklemeye başlarken, bazı meraklılar da bu tarihi ana tanıklık etmek için uçakla farklı eyaletlerden Florida’ya geldi.

ABD doğu yakası yerel saati ile 16.24'te Cape Canaveral'daki uzay merkezinden ateşlenen roketle göğe doğru yükselen araç saniyeler içinde gözle görülemeyecek kadar yükseldi.

Sıvı hidrojen sızıntısı ve teknik aksaklıklar nedeniyle mart ayına planlanan uçuş, daha sonra yaşanan teknik sorunlar nedeniyle nisan ayına ertelenmişti.

Artemis II astronotları, Ay'ın daha önce insan gözüyle görülmemiş kısımlarını görecek

Artemis II misyonu, uzay kapsülünün dışına monte edilmiş düşük çözünürlüklü kameralarla yapılan canlı yayından takip edilebilecek. Misyonun ardından görevde elde edilen veriler kamuoyuyla paylaşılacak.

Bu görev kapsamında, Ay'ın şimdiye dek insan gözüyle görülmemiş kısımlarına dair yeni gözlemler yapılacak ve veriler gelecekteki olası iniş noktalarının belirlenmesinde kullanılacak.

NASA, yaklaşık 30 gün sürecek ve Ay'a inişin planlandığı Artemis III misyonunun, 2028'e kadar başlatılmasının hedeflendiğini açıklamıştı.

Artemis I, 16 Kasım 2022’de NASA’nın Kennedy Uzay Merkezi’nden fırlatılmış, Ay çevresini dolaşan ve Dünya’ya dönüş yolculuğunu kapsayan yaklaşık 26 günlük test uçuşu boyunca Orion kapsülünde hiçbir astronot bulunmamıştı.

Belçika basınına göre Simons, hafta başında Anvers Üniversitesi’nde "kuantum fiziği" alanında hazırladığı doktora tezini başarıyla savundu.

Savunmasının ardından basına konuşan Simons, bundan sonraki hedefinin "insan kapasitesini geliştirmek" olduğunu belirtti.

12 yaşında fizik lisansını tamamladı

Ortaöğretimi 8 yaşında bitiren Simons, 12 yaşındayken Anvers Üniversitesi’nde fizik lisans programını 18 ayda tamamlayarak mezun oldu.

Simons, 9 yaşındayken Eindhoven Teknoloji Üniversitesi’nde kısa süreli olarak elektrik mühendisliği eğitimine başladı, daha sonra fizik alanına yöneldi.

Almanya’daki Max Planck Enstitüsü’nde kuantum optiği üzerine staj yaparak akademik deneyimini genişleten Simons, yüksek lisans çalışmasında ise "Bose–Einstein yoğunlaşmaları" ile kara deliklerin benzerliklerini inceledi.

Simons şimdi ise Münih’te tıp bilimleri ve yapay zeka alanında ikinci doktora programına başlayacak.

Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından şehre kazandırılan Türkiye'nin TÜBİTAK destekli ilk ve en büyük bilim merkezindeki BilimFest'te Solo Türk ve 250 dron ile yapılan gösteriler etkinliğe damgasını vurdu. Solo Türk ile yüzlerce dron Konya semalarında görsel bir şölen sunarken binlerce vatandaş ise cep telefonları ile bol bol fotoğraf ve video çekimleri yaptı.

Bilim festivali kapsamında Konya Büyükşehir Belediyesi çocuklara binlerce maket uçak ve balon dağıtımı yaparken onlarca atölye çalışmalarıyla farklı bilim aktiviteleri tertip edilecek. Konya Bilim Merkezi'nde düzenlenen zengin içeriklerle dolu festival ile bilimsel farkındalığı artırma, özellikle çocuklar ve gençleri bilimle buluşturma amaçlanıyor.

Konya'da düzenlenen Türkiye'nin En Büyük Bilim Festivali'nde savunma sanayimizin gözbebeği olan TUSAŞ, ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN, BAYKAR gibi Türkiye'nin önemli milli savunma sanayi ve bilim-teknoloji kuruluşları yer alıyor. Ayrıca Milli Savunma Araçları, İnsansız Hava Araçları gibi Milli Teknoloji Hamlesi ürünler meraklılarıyla buluşuyor.

Festivali ilk 2 gününde 120 bin kişinin ziyaret ettiğini belirten Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay, "Konya Bilim Festivali'miz 24 Ağustos akşam saat 23.00'e kadar açık. Tüm gençlerimizi, çocuklarımızı, aileleriyle birlikte 10'uncu BilimFest'e, Konya'ya davet ediyorum" dedi. Birbirinden farklı bilimsel etkinliklerin yer aldığı festivalde SOLOTÜRK ve 250 dronla yapılan gösteri ülke heyecana sahne oldu.
Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay, Konya Bilim Merkezi'nin Türkiye'nin TÜBİTAK destekli ilk ve en büyük bilim merkezi olduğunu hatırlatarak, Konya Bilim Festivali'nin de bu çerçevede Bilim Merkezi'nin en önemli markalarından biri olduğunu belirtti.
Konya Bilim Festivali'nin müthiş bir coşku içinde gerçekleştiğini ifade eden Başkan Altay, "Dün kapılarını açtık. İki günde sadece 120 bin kişi ziyaret etti. İnşallah 300 bin kişinin ziyaret etmesini bekliyoruz. Özellikle çocuklarımız için 200'e yakın atölye oluşturduk. Bu yıl ilk kez dijital bir deneyim merkezi oluşturduk ve Savunma Sanayimizin önemli şirketleri de burada stantlar açarak Milli Teknoloji Hamlemizin gereklerini çocuklarımıza anlatıyor. Özellikle şehir dışından misafirlerimizi Konya Bilim Festivali'ne ve Konya Bilim Merkezi'mize davet ediyoruz. Bu coşkuya ortak olmaları bizim için çok kıymetli. Çok büyük bir emek var, çocuklarımızın zihninde önemli bir hatıra gerçekleştiriyoruz. Emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Konya Bilim Festivali'miz 24 Ağustos saat 23.00'e kadar açık. Tüm gençlerimizi, çocuklarımızı, aileleriyle birlikte 10'uncu BilimFest'e, Konya'ya davet ediyorum" değerlendirmesinde bulundu.

Konya Valisi Akın: "Bilim merkezi en kıymetli yatırımdır"

Konya Valisi İbrahim Akın da Türkiye'nin TÜBİTAK destekli ilk ve en büyük bilim merkezi olan Konya Bilim Merkezi'nin mimarisine dikkati çekerek, "Konya Bilim Merkezimiz özgün mimarisi, çağdaş laboratuvarları ve etkileşimli öğrenme alanları ile ‘insana yapılan yatırım en kıymetli yatırımdır' anlayışının yaşayan en canlı örneğidir" ifadelerini kullandı.

Şehir içinden ve şehir dışından festivale katılan vatandaşlar da 10'uncusu düzenlenen Konya Bilim Festivali'ni çok beğendiklerini belirterek, Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay'a teşekkür etti.
Konya Bilim Festivali'nin açılışına AK Parti Konya Milletvekilleri Latif Selvi, Mustafa Hakan Özer, Selman Özboyacı, AK Parti Konya İl Başkanı Fatih Özgökçen ve 7'den 70'e yüzlerce vatandaş katıldı.
Bilimseverler BilimFest'i 24 Ağustos Pazar gününe kadar 16.00-23.00 saatleri arasında ziyaret edebilecek.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, "Halk kahramanı" unvanına sahip ünlü kozmonot Musabayev'in vefatı dolayısıyla başsağlığı mesajı yayımladı.

Tokayev, mesajında, Musabayev'in üç kez uzaya çıkan ve uzay yürüyüşü yaparak başarılarıyla Kazakistan'ı yücelten bir kahraman olduğunu belirterek, "Bütün çalışma hayatını yerli uzay sektörünün geliştirilmesine adadı. Toplumda profesyonelliği ve aktif sivil duruşuyla bilinen Talgat Musabayev'in parlak imajı sonsuza dek kalbimizde yaşayacaktır." ifadelerini kullandı.

Kazakistan'ın Almatı eyaletindeki Kargalı köyünde, 7 Ocak 1951'de dünyaya gelen Musabayev, bağımsız Kazakistan bayrağıyla 1994, 1998 ve 2001 yıllarında uzaya çıktı ve 4 uzay yürüyüşü gerçekleştiren ilk Kazak kozmonot olarak kayıtlara geçti.

Musabayev, böylece toplamda 341 gün 9 saat 49 dakika uzayda kaldı.

Ölüm nedeni açıklanmayan Musabayev, 2007-2016 yıllarında Kazakistan Ulusal Uzay Ajansı Başkanlığı ve 2017-2023 döneminde ise Kazakistan Parlamentosu Senato Milletvekili olarak görev yapmıştı.

Araştırmacılar, Mars’ın Noachis Terra (Nuh’un Toprakları) adlı bölgesinde, ‘fluvial sinuöz sırtlar’ olarak bilinen jeolojik yapıların izini sürdü. Bu yapılar, zamanla sertleşen ve çevresindeki daha yumuşak zemin aşındıkça yüzeye çıkan, antik nehir yataklarına ait tortul tabakalar.

Bazı buzul nehirleri birkaç yüz metre genişliğinde ve 3-4 kilometre uzunluğundayken, daha büyük yapılar yaklaşık 1,6 km daha geniş olabiliyor. MRO görüntülerinde, bazı nehirlerin kraterlerin içine girip buraları doldurduğu ve ardından krater duvarını aşarak akmaya devam ettiği gözlemlendi.

Keşif, Mars’ın 3,7 milyar yıl önce bugünkü kurak çehresinden çok farklı bir yüzeye sahip olduğunu gösteriyor. O dönemde gezegenin atmosferi daha kalındı ve yüzeyinde sıvı su bulunabiliyordu. Fakat Mars’ın manyetik alanı zamanla zayıflayınca, Güneş rüzgarları atmosferi aşındırdı ve su büyük ölçüde uzaya kaçtı. Bu yeni bulgular, Mars’ta yaşam için gerekli koşulların geçmişte daha yaygın olabileceğini gösterirken, gezegendeki suyun zaman içindeki evrimini daha iyi anlamamıza da katkı sağlıyor.

Meteoroloji Genel Müdürlüğünden yapılan açıklamaya göre, Türkiye saatiyle gece yarısındaki fırlatma öncesinde, uydunun işletilmesinden sorumlu Avrupa Meteoroloji Uyduları İşletme Teşkilatı (EUMETSAT) tarafından Almanya'nın Darmstadt kentindeki merkezde etkinlik düzenlendi.

Etkinliğe, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Meteoroloji Genel Müdürü Volkan Mutlu Coşkun ve EUMETSAT'a üye 30 ülkenin meteoroloji genel müdürü de katıldı.

20 yıl boyunca hizmet verecek 6 uydudan biri olacak

Meteosat Üçüncü Nesil (MTG) Uydu Programı'nın ikinci uydusu olan MTG-S1 uydusu, program kapsamında 20 yıl boyunca hizmet verecek 6 uydudan biri olacak.

ABD'nin Cape Canaveral Üssü'nden uzaya yollanan uyduyu, Türkiye'nin kurucu üyesi olduğu EUMETSAT işletecek.

Halihazırda EUMETSAT tarafından işletilen 9 meteoroloji uydusundan elde edilen veriler, üye ülkelerde hava tahmini ve erken uyarı sistemlerinde etkin şekilde kullanılıyor. MTG-S1'in devreye alınmasıyla bu kapasite önemli ölçüde artacak.

Konvektif fırtınaların tüm yaşam döngüsü ilk kez uzaydan izlenebilecek

Sahip olduğu hiperspektral kızılötesi sonda teknoloji sayesinde sıcaklık ve nemin dikey profilini yüksek çözünürlükte ölçebilecek MTG-S1, atmosferdeki kararsızlıkları bulut oluşmadan önce tespit edebilecek.

Böylece konvektif fırtınaların tüm yaşam döngüsü ilk kez uzaydan izlenebilecek, anlık ve çok kısa vadeli hava tahminleri gelişecek, sayısal hava tahmin modellerine katkı artacak, erken uyarılar güçlenecek ve iklim krizine karşı hazırlık kapasitesi daha da pekiştirilecek.

Avrupa Uzay Ajansı, Avrupa Birliği ve Türkiye'nin de aralarında olduğu 30 ülkenin katkısıyla geliştirilen uydunun, fırtınaların erken tespitiyle can kayıplarını azaltmaya, müdahaleleri zamanında gerçekleştirmeye ve toplumların afete karşı daha dirençli hale gelmesine katkı sağlaması bekleniyor.

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulunun asteroit çarpması halinde atılacak adımlarla ilgili kamuoyunu bilinçlendirmek amacıyla Aralık 2016'da aldığı kararla her yıl 30 Haziran, "Dünya Asteroit Günü" olarak kutlanıyor.

AA muhabiri, asteroitlere ait güncel veriler ve vakaları derledi.

NASA’nın Haziran 2025 verilerine göre, Dünya'ya yakın asteroitler kategorisinde bugüne kadar toplam 38 bin 478 adedi tespit edildi, bunlardan 873'ü 1 kilometreden büyük, 11 bin 294'ü ise 141 metreden büyük asteroitler olarak kayda geçti.

Bu verilere göre 2 Haziran itibarıyla son 365 günde Dünya'nın çevresinden Ay'dan daha yakın uzaklıktan geçen asteroitlerin sayısı 162'ye çıkarken sunulan asteroit gözlem sayısı neredeyse 500 milyona ulaştı.

NASA, her hafta 30 ila 50 yeni asteroit keşfediyor. Şu anda Dünya’ya yönelen büyük bir asteroit bulunmamakla birlikte, bu durumun değişebileceği konusunda da uyarıyor. Uzmanlar, tehlike teşkil edebilecek asteroitlerin yalnızca yaklaşık yüzde 40’ının belirlenebildiğine dikkati çekiyor.

"2024 YR4" Ay'a çarpabilir

ESA tarafından 17 Haziran 2025’te yapılan açıklamada, "2024 YR4" adlı asteroidin 2032'de Ay’a çarpma ihtimalinin yüzde 4,3 olduğu bildirildi.

Şili'nin Rio Hurtado kentindeki Asteroit Karasal Darbe Son Uyarı Sistemi (ATLAS) teleskobunda 27 Aralık 2024'teki asteroidin keşfinden kısa süre sonra otomatik uyarı sistemleri, 22 Aralık 2032'de Dünya'ya çarpma olasılığının düşük olduğunu belirledi.

Çapı 53 ile 67 metre arasında olan "2024 YR4" konusunda elde edilen son görüntü, asteroidin 22 Aralık 2032'de Ay'a çarpma ihtimalinin yüzde 4 olduğunu ortaya koydu.

Öte yandan asteroit, daha fazla incelenemeyecek kadar uzakta olduğundan dolayı bu olasılık, Haziran 2028'de tekrar görünene kadar değişmeden kalacak.

Asteroit keşfinde gözler, kızılötesi teknolojisi ve simülasyonlara çevrildi

ESA, 20-21 Mayıs'ta ilk kez kullanılmaya başlayan Flyeye teleskobu ile asteroitleri daha hızlı ve hassas takip edebileceklerini duyurdu.

NASA'nın Eylül 2027’de fırlatmayı planladığı "NEO Surveyor" adlı yeni nesil kızılötesi teleskobu ise 140 metre üzeri cisimlerin daha erken fark edilmesi için geliştirildi.

Ayrıca, NASA’nın 2022 yılında gerçekleştirdiği Çifte Asteroit Yeniden Yönlendirme Testi (DART), bir asteroidin yörüngesini başarıyla değiştirerek "çarpma önleme" konusunda tarihi başarıya imza attı. ESA’nın bu başarıyı değerlendirmek üzere geliştirdiği Hera uzay aracı, 2024 Ekim ayında fırlatılarak DART’ın hedef aldığı asteroit sistemini yakından incelemeye başladı.

2025'in en parlak asteroitleri

ABD'nin Georgia, Güney Carolina, Tennessee, Kuzey Carolina ile Virginia eyaletlerinde 26 Haziran'da gözlemlenen asteroit parçası, gündüz saatlerinde atmosfere girerek büyük bir patlamayla infilak etti. NASA'nın Meteoroit Çevre Ofisi yöneticisi Bill Cooke, gücünün yaklaşık 20 ton TNT’ye eş değer olduğunu değerlendirirken patlama, bazı bölgelerde binaların sarsılmasına ve bir evde hasara yol açtı.

Aralık 2024 yılı sonunda Van ve çevresinde yaklaşık 1 metrelik asteroit atmosfere girdi. Gece saatlerinde gökyüzünde yoğun ışık yayan meteorun atmosfere girdiği an, sosyal medyada da geniş yer buldu.

NASA ve uluslararası gök bilim gözlem ekiplerinin takip ettiği "2025 EW1", 6 Mart'ta Dünya’ya en yakın konuma geldi. Dünya'ya yaklaşık 820 bin kilometre yaklaşan asteroit, gök bilimciler için önemli bir gözlem fırsatı sunarak araştırmacılara gelecekte olası tehlikelere karşı erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi açısından önemli veriler sağladı.

21 Mayıs'ta ise yaklaşık 37 metre çapındaki "2025 DT2", Dünya’nın 115 bin kilometre yakınından geçti.

Çin Ulusal Uzay İdaresinden (CNSA) yapılan açıklamaya göre, keşif aracı, günün ilk saatlerinde, " Long March-3B Y110" roketiyle Sıçuan eyaletindeki Şiçang Uydu Merkezi'nden fırlatıldı.

Keşif aracı fırlatıştan yaklaşık 18 dakika sonra aktarım yörüngesine ulaşarak güneş panellerini açtı.

Dünya'ya yakın "2016 HO3" asteroidinden kaya ve toprak örnekleri toplayacak olan keşif aracı, Mars ile Jüpiter arasındaki ana asteroid kuşağında "311P" asteroidinin yakınından geçerek inceleyecek.

Asteroidden taş ve toprak örnekleri toplayacak

Tienvın-2, bir yıl içinde 2016 HO3'e ulaştıktan sonra asteroidin yörüngesinde gözlemler yapacak ardından kaya ve toprak örnekleri toplamak üzere yüzeyine inecek.

Topladığı örneklerde 2027 sonunda Dünya'ya dönmesi planlanan keşif aracı, örneklerin olduğu kapsülü yörüngede bıraktıktan sonra yeni keşif görevi için 311P'ye hareket edecek.

Keşif aracı, birkaç yıl sürecek yolculuğun ardından Mars ile Jüpiter arasındaki ana asteroid kuşağı ulaşarak yörüngesinde gözlem ve incelemeler yapacak.

Yarı-uydu ve kuyruklu yıldıza benzeyen asteroid

2016 yılında ABD'nin Hawaii eyaletindeki Haleakala Gözlemevi'ndeki Pan-STARRS Teleskobu tarafından keşfedilen 2016 HO3 asteroidi, Dünya'dan milyonlarca kilometre uzakta olmasına rağmen, Dünya ile eş zamanlı olarak Güneş çevresinde döndüğünden yarı-uydu özelliği gösteriyor.

Asteroidin, Dünya'nın uydusu Ay'dan çarpışma sonucu kopan bir büyük bir kaya parçası olduğu tahmin ediliyor.

2013 yılında Pan-STARRS Teleskobu tarafından keşfedilen 311P uydusu ise ana asteroid kuşağında yer alsa da görsel olarak kuyruklu yıldız özellikleri gösteren bir anomali olarak biliniyor.

Asteroid benzer bir yörüngesi olan gök cisminin kuyruğa benzer uzanımlarının, başka cisimlerden arta kalan malzemelerin birikmesiyle oluşan gövdesinden dönüş hızıyla savrulan malzemeler olduğu tahmin ediliyor

Bu gök cisimlerinin incelenmesinin, küçük uzay objelerinin kompozisyonu, yapısı ve evrimine dair sağlayacağı yeni verilerle Güneş Sistemi'nin anlaşılmasındaki boşlukların giderilmesine yardımcı olacağı öngörülüyor.

"Tienvın" keşif görevleri

Çin'in bir asteroide yaklaştığı ilk görev, keşif uydusu Çang'ı 2'nin Ay çevresindeki faaliyetini tamamlamasının ardından başladığı derin uzay yolculuğunda olmuştu. Çang'ı 2, 2012'de Apollo asteroid grubu içinde yer alan "4179 Toutatis" asteroidinin yakınından geçmişti.

Çince "göklerdeki hakikati aramak" anlamına gelen "Tienvın" görevleri, adını milattan önce (MÖ) 4. yüzyılda yaşayan Çinli şair Qü Yüen'in dizelerinden alıyor.

Çin, uydu ve gezginci robottan oluşan Mars keşif görevi "Tienvın-1"i Temmuz 2020'de Kızıl Gezegen'e yollamıştı. Keşif araçları, 202 gün süren yolculuğun ardından Mars yörüngesine ulaşırken robotik gezgin araç Curong, gezegenin yüzeyine inmişti.

2028'de uzaya gönderilmesi planlanan "Tienvın-3" görevinde ise Kızıl Gezegen'den kaya ve toprak örnekleri toplanması hedefleniyor.

ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), aylarca uzayda mahsur kalan Butch Wilmore ve Suni Williams'ın, Dragon kapsülüyle ISS'den ayrılışını canlı olarak yayımladı.

Yaklaşık 17 saat süreceği tahmin edilen dönüş yolculuğunda Wilmore ve Williams'a NASA astronotu Nick Hague ile Rus kozmonot Alexander Gorbunov eşlik ediyor.

Uzayda geçen 9 ayın ardından, iki astronotu evine ulaştıracak kapsülün hava koşullarının uygun olması durumunda akşam saatlerinde Florida eyaleti açıklarına iniş yapması bekleniyor.

Williams ve Wilmore, 5 Haziran 2024'te Boeing'in yeni Starliner kapsülüyle bir haftalık test uçuşu için ISS'ye gönderilmişti.

Ancak Starliner'da çıkan teknik arıza nedeniyle iki astronotun dönüş tarihi ertelenmiş, NASA da kapsülün boş dönmesi direktifini vermişti.

Yaklaşık 9 aydır ISS'de mahsur kalan Wilmore ve Williams'ın yerine geçecek yeni mürettebat, 16 Mart'ta Space X'in Dragon kapsülüyle ISS'ye ulaşmıştı.

ABD, Japonya ve Rusya'dan gelen üyelerden oluşan Crew-10 ekibi, birkaç gün boyunca Wilmore ve Williams'tan ISS hakkında eğitim almıştı.

Crew-10 ekibinde, NASA'dan misyon komutanı Anne McClain ve misyon pilotu Nichole Ayers'ın yanı sıra Japonya Uzay Araştırma Ajansından (JAXA) Takuya Onişi ve Rusya Federal Uzay Ajansından (Roscosmos) Kirill Peskov yer alıyor.

NASA'nın internet sitesinden, 19 Şubat'ta "7 yıl içinde Dünya'ya çarpma olasılığının yüzde 3,1'e yükseldiği" bildirilen asteroite ilişkin açıklama yapıldı.

Açıklamada, asteroitin Dünya'ya çarpma ihtimalinin yüzde 0,004'e düştüğü belirtildi.

Yapılan son gözlemlerin, asteroitin gelecekteki yörüngesine ilişkin belirsizliği daha da azalttığı ifade edilen açıklamada, 2032'de 2024 YR4'ün çarpma ihtimali olan yerler arasında, Dünya'nın artık daha alt sıralarda olduğu kaydedildi.

Öte yandan, asteroitin Ay'a çarpma ihtimalinin ise yüzde 1,7 olduğu aktarıldı.

2024 YR4 asteroiti

İlk olarak 27 Aralık 2024’te Şili'deki Rio Hurtado teleskobu tarafından tespit edilen 2024 YR4'ün Dünya'ya çarpma riski yüzde 1,33 olarak açıklanmış, bu oran daha sonra yüzde 2 olarak güncellenmişti.

Öte yandan, gök bilimciler, 2024 YR4'ün büyük ölçekte yıkıma yol açmayacağı ancak çarpması halinde yalnızca 50 kilometrelik bir alanda hasar bırakabileceği öngörüsüne yer vermişti.

NASA, 19 Şubat'ta, 2024 YR4'ün 2032'ye kadar Dünya'ya çarpma ihtimalini yüzde 3,1 olarak açıklamıştı.

Gök cisminin çarpabileceği yerler arasında ise Pasifik'in doğusu, Güney Amerika'nın kuzeyi, Afrika ve Güney Asya gösteriliyor.

Uluslararası uzay ajansları, 2024 YR4'ün izlenmesine devam edileceğini ve çarpma ihtimaline karşı asteroitin yönünün değiştirilmeye çalışılacağını ifade ediyor.

Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tolgahan Kılıçoğlu, AA muhabirine, 6 gezegenin aynı hatta bir araya gelmesinin az rastlanan bir olay olduğunu belirtti.

Güneş sisteminde 8 gezegen olduğuna ve gezegenlerin güneşin etrafındaki tur sürelerinin farklı olduğuna dikkati çeken Kılıçoğlu, "Uranüs'ün güneşin etrafında 1 tur atması neredeyse bir insan ömrü kadar sürüyor. Bazı dönemler güneşe uzak olan gezegenler tesadüf eseri yörüngelerinde aynı bölgede bulunabiliyor. Bunların aynı yerde bulunmaları bizim için çok önemli çünkü bunun olma ihtimali genelde düşük. Şu anda böyle bir dönemdeyiz." diye konuştu.

Kılıçoğlu, güneşe uzak 4 gezegen olan Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'ün gruplandığını, şu sıralarda Venüs ve Mars'ın da bu gruba katıldığını bildirerek, şunları kaydetti: "Bu olaya 'gezegen defilesi' veya 'gezegen geçidi' deniliyor. Astrofotoğrafçılar ve gökyüzü gözlemcileri için çok heyecanlı bir olay. Eğer bir teleskop varsa tek gecede 6 gezegeni gözleme şansına erişiyorsunuz. Bu yaşadığımız çok sıradan bir olay değil. Yaklaşık 30 yıl önce, 1995-1999 yılları arasında yine bu uzak gezegenler güneş sisteminde şimdikine benzer şekilde yakın bir bölgede konumlanmışlardı. Bulunduğumuz senelerde böyle olayları birkaç defa daha yaşama şansımız var. Özellikle 2027'ye geldiğimizde Jüpiter bu gruptan ayrılmaya başlayacak ve tekrar dolanarak Satürn'e yetişmesi için 10 yıl beklemek gerekecek. Aynı zamanda bu grupta Uranüs ve Neptün'ü gözlemek istiyorsak bu iki gezegenin bir araya gelmesi 170 yıl sürüyor. Dolayısıyla bir süre Uranüs bu gruptan ayrılmaya başladıktan sonra tekrar Neptün'le buluşması için baya beklemek gerekecek. Neredeyse 2150 yılının sonrasına denk geliyor."

"Fazla uzağa gitmeye gerek yok"

Gözlem için en uygun zamanın güneş battıktan sonra yaklaşık 19.00-19.30 saatleri olduğunu aktaran Kılıçoğlu, gözlemcilerin çıplak gözle veya teleskopla ilk önce Satürn ve Venüs'ü gözlemelerinin iyi olacağını çünkü batı ufkuna en yakın oldukları için ilk bu gezegenlerin batacağını ifade etti.

Gezegenlerin gözlenmesi için mümkün olduğunca şehir ışıklarından uzak olmak gerektiğine işaret eden Kılıçoğlu, "Ancak gezegenler çok parlak olduğu için sadece hedef gezegenleri görmek ise çok fazla uzağa da gitmeye gerek yok. Yıldızlarla birlikte görünmesi için karanlık bölgeler tercih edilebilir." dedi.

Öte yandan, Venüs, Mars, Jüpiter ve Satürn gezegenleri teleskop olmadan çıplak gözle görülebiliyor.

İsrail güçlerinin kalabalık yerleşim bölgelerini hedef aldığı belirtilirken, ölenler arasında kadın ve çocukların olduğu açıklandı. Çok sayıda kişinin enkaz altında kaldığı belirtilen açıklamada, "Bu bir soykırım ve etnik temizlik savaşıdır. İşgalci güçler Beyt Lahya'da korkunç bir katliam gerçekleştirmiştir" denildi.

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'nde düzenlenen basın toplantısında, 2024 Nobel Fizik Ödülü'nün sahipleri açıklandı.

Açıklamaya göre, fizik biliminin yardımıyla makine öğreniminin temelini oluşturan yöntemleri ve yapay sinir ağlarını (ANN) geliştiren Hopfield ile Hinton, "yapay sinir ağları ile makine öğrenimini sağlayan temel keşif ve icatlar" nedeniyle bu ödüle layık görüldü.

Hopfield, verilerdeki görüntü, bilgi ve diğer örüntü türlerini depolayabilen ve yeniden yapılandırabilen ilişkisel bir bellek oluştururken, Hinton da verilerdeki özellikleri insan müdahalesi olmadan bulabilen ve böylece resimlerdeki belirli ögeleri tanımlama gibi görevleri yerine getirebilen bir yöntem icat etti.

2023 Nobel Fizik Ödülü, "maddedeki elektron dinamiklerinin incelenmesi için zamanın en küçük birimi, yani saniyenin bir kentilyonda biri olan attosaniye ışık darbeleri üreten deneysel yöntemler" keşfeden ABD'li fizikçi Pierre Agostini, Macar fizikçi Ferenc Krausz ve Fransız fizikçi Anne L'Huillier'e verilmişti.

John Hopfield ve Geoffrey Hinton kimdir?

John Hopfield, 15 Temmuz 1933'te ABD'nin Illinois eyaletinde doğdu.

California Teknoloji Üniversitesinde (Caltech) 1986'da kurulan Hesaplama ve Sinir Sistemleri doktora programının kurucularından biri olan Hopfield, 2022'de istatistiksel fizik alanında Boltzmann Madalyası ödülünü Deepak Dhar ile paylaştı.

Hopfield, Princeton Üniversitesinde Moleküler Biyoloji Profesörü ve Yaşam Bilimleri Profesörü olarak görev yapıyor.

Geoffrey Hinton 6 Aralık 1947'de İngiltere'nin başkenti Londra'da doğdu. İngiliz-Kanadalı bilgisayar bilimcisi yapay sinir ağları üzerine yaptığı çalışmalarla tanınırken, bilim camiasında "Yapay Zekanın Babası" unvanı ile anılıyor.

Hinton, 2018'de Yoshua Bengio ve Yann LeCun ile "Bilgisayarın Nobel Ödülü" olarak anılan Turing Ödülü'nü aldı.

2023'e kadar Google'da (Google Brain) çalışan Hinton, Mayıs 2023'te yapay zeka teknolojisinin riskleri hakkındaki endişelerini gerekçe göstererek Google'dan ayrıldığını kamuoyuna duyurdu.

Hinton, Toronto Üniversitesinde Bilgisayar Bilimleri profesörü olarak görev yapıyor.

Nobel Ödülleri hakkında

İsveçli Alfred Nobel'in vasiyeti üzerine ölümünden sonra 9 Haziran 1900'de kurulan Nobel Vakfının insanlığa hizmette bulunanlara verdiği ödüller, dünyada en saygın ödüller olarak kabul ediliyor.

Nobel Ödülleri, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi tarafından, fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp olmak üzere 5 dalda en başarılı kabul edilen kişiler veya kuruluşlara veriliyor.

Bunlara ek olarak, Nobel Ekonomi Ödülü, 1968'de İsveç Merkez Bankasının Alfred Nobel'in anısına ekonomi dalında da ödül verilmesini kararlaştırmasıyla, ilk kez 1969'da verildi.

Nobel Ödülleri, her yıl Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık'ta düzenlenen törenle sahiplerine teslim ediliyor.

Öte yandan ödüllerin 1901'deki başlangıcından bu yana verilmediği birkaç yıl oldu. Toplamda 49 defa yapılan ödül iptallerinin çoğu, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında gerçekleşti.

Ödül törenleri, Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021'de de yapılamamıştı.

İsveç'te bulunan Karolinska Enstitüsünde düzenlenen basın toplantısında, 2024 Nobel Tıp Ödülü sahipleri açıklandı.

Ambros ve Ruvkun, "mikroRNA'nın keşfi ve transkripsiyon sonrası gen düzenlemesindeki rolü" alanındaki çalışmalarından dolayı ödüle layık görüldü.

İkili, gen düzenlemesinde önemli rol oynayan yeni bir küçük RNA molekülü mikroRNA'yı keşfetti ve bulguları yeni bir gen düzenleme prensibini ortaya çıkardı.

Söz konusu çalışma mikroRNA'ların insanlar dahil çok hücreli organizmalar için gerekli olduğunu, organizmaların gelişip çalışması için de önemli bir role sahip olduğunu gösterdi.

Ambros ve Ruvkun kimdir?

Victor R. Ambros, ABD'nin, New Hampshire eyaletinde 1953'te dünyaya geldi. Lisans derecesini 1975 yılında Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde (MIT) biyoloji alanında tamamlayan Ambros, doktorasını 1979 yılında aynı üniversiteden aldı.

Ambros, 2008'den bu yana Massachusetts Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde çalışıyor.

ABD'nin California eyaletinde 1952'de doğan Gary Ruvkun, lisans eğitimini 1973'de Berkeley'deki California Üniversitesi'nde tamamladı. Ruvkun, doktorasını "bakteriyel azot fiksasyon genleri" çalışmalarıyla Harvard Üniversitesi'nden aldı.

Ruvkun, Harvard Tıp Fakültesi'nde genetik profesörü olarak görev yapıyor.

2023 Nobel Tıp Ödülü, mRNA içerikli Kovid-19 aşısının geliştirilmesini sağlayan çalışmalara imza atan 68 yaşındaki Macar asıllı bilim insanı Katalin Kariko ve 64 yaşındaki ABD'li bilim insanı Drew Weissman'a verilmişti.

Nobel Ödülleri hakkında

İsveçli Alfred Nobel'in vasiyeti üzerine ölümünden sonra 9 Haziran 1900'de kurulan Nobel Vakfının insanlığa hizmette bulunanlara verdiği ödüller, dünyada en saygın ödüller olarak kabul ediliyor.

Nobel Ödülleri, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi tarafından, fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp olmak üzere 5 dalda en başarılı kabul edilen kişiler veya kuruluşlara veriliyor.

Bunlara ek olarak, Nobel Ekonomi Ödülü, 1968'de İsveç Merkez Bankasının Alfred Nobel'in anısına ekonomi dalında da ödül verilmesini kararlaştırmasıyla, ilk kez 1969'da verildi.

Nobel Ödülleri, her yıl Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık'ta düzenlenen törenle sahiplerine teslim ediliyor.

Öte yandan ödüllerin 1901'deki başlangıcından bu yana verilmediği birkaç yıl oldu. Toplamda 49 defa yapılan ödül iptallerinin çoğu Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında gerçekleşti.

Ödül törenleri, Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021'de de yapılamamıştı.

Kacır, Türkiye'nin astronotları Alper Gezeravcı ve Atasever ile Bakanlık'ta, "Türk Uzay Bilim Misyonu Yörünge Altı Araştırma Uçuşu" konulu basın toplantısı düzenledi.

"Türk Astronot ve Bilim Misyonu" ile ülkenin uzay yolculuğunda yeni bir sayfa açtıklarına işaret eden Kacır, "Geride bıraktığımız 22 yılda Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde en büyük yatırımı insan kaynağımıza yaparak, AR-GE ve inovasyon altyapımızı güçlendirdik. Teknolojide paradigma değişimlerine odaklanarak, araştırma, geliştirme ve üretim kabiliyetimizi yükselttik, birçok alanda asırlık kalıcı kazanımlar elde ettik. İnşa ettiğimiz teknoloji ekosistemiyle uzayın sunduğu sınırsız fırsatlardan yararlanmaya fazlasıyla hazır durumdayız." dedi.

Kacır, Türkiye'nin artık kendi uydusunu geliştirebilen, üretebilen ve test edebilen bir ülke konumunda olduğunu bildirerek, ilk yılını tamamlayan İMECE uydusuyla, dünyanın her yerinden hiçbir kısıt olmadan görüntü alınabildiğini söyledi.

Yerli ve milli haberleşme uydusu TÜRKSAT-6A'yı 8 Temmuz haftasında uzaya göndereceklerini anımsatan Kacır, "TÜRKSAT-6A ile haberleşme uydusu geliştirme ve üretme kabiliyetine sahip 11 ülkeden biri olacağız." diye konuştu.

Kacır, uzay teknolojilerinin uydularla sınırlı olmadığına işaret ederek, ülkenin uzaydaki hak ve menfaatlerini koruyabilmek, küresel uzay yarışında önemli bir oyuncu olabilmek için Milli Uzay Programı'nı ilan ettiklerini aktardı.

Program kapsamında 10 hedef belirlediklerini belirten Kacır, "Bu hedeflerden biri de 'Türk Astronot ve Bilim Misyonu'dur. Türkiye'nin insanlı ilk uzay misyonu kapsamında önce Alper Gezeravcı'nın uzay göreviyle ortak gururun zirveye yükseldiği zamanları yaşadık. Genetikten biyolojiye, fizyolojiden bağışıklık sistemine kadar gerçekleştirilen 13 deneyle bilim camiasına büyük katkılar sunan bu bilim misyonu, ufka bakan gençlerimize ilham kaynağı oldu." ifadelerini kullandı.

Kacır, gerçekleştirilen uzay misyonunun bilim toplumu olma istikametindeki Türkiye için yeni bir başlangıç olduğunu bildirdi.

"Atasever 7 deney icra edecek"

Türkiye için uzay bilimi ve teknolojilerinde yeni bir dönem başladığına dikkati çeken Kacır, sözlerini şöyle sürdürdü: "Sırada diğer astronotumuz Tuva Cihangir Atasever'in yörünge altı araştırma uçuşu bulunuyor. Nasıl ki Alper Gezeravcı'nın tarihi uzay yolculuğu ile gururlandıysak, Atasever'in yörünge altı araştırma uçuşu için de oldukça heyecanlıyız. Astronotumuz Atasever'in yörünge altı araştırma uçuşu, 8 Haziran 2024'te Virgin Galactic'in ABD'nin New Mexico eyaletinde bulunan Spaceport tesislerinden gerçekleşecek. Yaklaşık 1,5 saatlik bir sürede gerçekleşmesi planlanan bu uçuşta astronotumuzu taşıyacak 'VSS Unity' yörünge altı aracı önce bir taşıyıcı uçak aracılığıyla yaklaşık 45 bin fitlik yüksekliğe erişecek, ardından hibrit yakıtlı roket motorunu ateşleyerek yaklaşık 90 kilometre irtifaya ulaşacak. Yaklaşık 3 dakikalık serbest düşme fazında mikro yerçekimi ortamında, biyolojik moleküllerden gen analizlerine, metabolizma değişimlerinden baskılayıcı hücrelere, insülin kaleminden radyasyon analizine kadar 7 deney icra etmek de mümkün olacak."

"Atasever ilave bir maliyet oluşturmayacak"

Kacır, Atasever'in birbirinden farklı disiplinlerde gerçekleştireceği deneylerin, bilim insanlarının yürüttükleri araştırmalara önemli kazanımlar sağlayacağını belirtti.

Her iki astronotun da Axiom Space, Space X ve NASA tarafından verilen temel astronot eğitimi ile yaşam ve güvenlik prosedürleri, modül ve deney ekipmanları kullanımı, hayatta kalma eğitimlerini aldığını anımsatan Kacır, "Alper Gezeravcı'nın görevi icra etmesine mani bir durum ortaya çıkmadı. Gezeravcı, insanlı ilk uzay bilim misyonumuzu başarıyla tamamladı. Bu da en başından proje anlaşmalarında kararlaştırdığımız üzere, ilave bir maliyet oluşturmaksızın ikinci astronotumuz Atasever'in yörünge altı araştırma uçuşu yaparak uzay deneyimi gerçekleştirmesi imkanını ortaya çıkardı. Böylelikle uzay sınırını geçen ve mikro yerçekimi ortamında bilimsel çalışmalara katkı sunan ikinci vatandaşımız Atasever olacak." değerlendirmesinde bulundu.

"Axiom-3 görev ekibi ülkemizde bir araya gelecek"

Kacır, hayata geçirdikleri her bir yatırım ve projenin, ülkeye ve vatandaşlara en ileri düzeyde fayda sunması için titizlikle çalışmaya devam ettiklerini söyledi.

Yörünge altı araştırma uçuşunun ardından Milli Uzay Programı kapsamındaki hedeflere yönelik çalışmaları sürdüreceklerini bildiren Kacır, "Barışın ve ortak çalışma ruhunun sembolü uzayda, önümüzdeki dönemde de uluslararası işbirliklerine devam edeceğiz. Uluslararası işbirliğinin bir yansıması olarak Axiom-3 görev ekibi haziran ayının başında ülkemizde bir araya gelecek. Uzay alanındaki tecrübelerini ve gelecek döneme ilişkin projelerini üniversitelerimizde gençlerimizle paylaşacak." dedi.

Kacır, program kapsamında, Ankara'da uzay teknoloji geliştirme bölgesi kuracaklarını, uzay sanayini geliştireceklerini aktararak, 2035'te yılda 1,8 trilyon dolara erişmesi tahmin edilen küresel uzay ekonomisinden daha fazla pay alınacağını belirtti.

Uzaya bağımsız erişim programını da sürdüreceklerine işaret eden Kacır, şu değerlendirmede bulundu: "Fırlatma roketleri geliştirmeye yönelik projelerimize devam edeceğiz ve 2030'a kadar uluslararası işbirlikleriyle bir uzay limanı kuracağız. Bu süreçte Ay Programı'mızı gerçekleştireceğiz. Milli imkanlarla geliştirdiğimiz itki sistemine sahip, kendi mühendislerimizin ve bilim insanlarımızın tasarladığı ve ürettiği uzay aracıyla aya erişeceğiz. Geliştirdiğimiz yenilikçi teknolojileri zorlu uzay koşullarında kullanma ve sonraki zamanlarda ticarileştirme imkanı da bulacağız. Türkiye Ulusal Gözlemevleri çatısı altında, ileri seviyede uzay gözlemleri için kurmakta olduğumuz Doğu Anadolu Gözlemevi Projesi'ni tamamlayarak, bölgemizin en gelişmiş teleskopuna sahip olacağız. İnsanlı uzay araştırma programlarında yeni uluslararası işbirliklerine dahil olacak, Uluslararası Uzay İstasyonu'nun yenilenmesi gibi projelerde Türk sanayisinin rol alması için gayret göstereceğiz."

Kacır, dünyanın en büyük havacılık, uzay ve teknoloji festivali TEKNOFEST'i düzenlemeye devam edeceklerini, roket ve uydu yarışmalarıyla, eğitim ve girişimci destek programlarıyla uzay bilimi ve teknolojilerinde insan kaynağını güçlendirerek, uzaya yönelik toplumsal ilgiyi artırmaya devam edeceklerini anlattı.

Süper Lig'de şampiyon olacak futbol takımının, bayrağını uzaya gönderme talebi olması halinde nasıl bir yol izleneceğine ilişkin soruya da yanıt veren Kacır, "Spor camiasından ittifakla talep gelirse milletimiz adına bunu karşılamak için gayret ederiz. Ancak tüm takımları en mutlu edecek şey, ay yıldızlı bayrağımızı uzayda görmek olacaktır." dedi.

9. Uluslararası Süperiletkenlik Manyetizma Konferansı (ICSM2024) ve 2. Uluslararası Kuantum Malzemeleri ve Teknolojileri Konferansı (ICQMT2024) Fethiye’de başladı. Ölüdeniz Mahallesi'nde düzenlenen konferanslara dünyadaki ünlü fizikçiler katıldı. Konferansa Fethiye Belediye Başkan Yardımcısı Oğuz Bolelli ve 55 ülkeden yaklaşık 800 kişi katıldı. Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Gencer Başkanlığı’nda gerçekleşen konferans açılışında küresel ısınmaya dikkat çekildi.
Prof. Dr. Ali Gencer konuşmasında, “Konferansımızın asıl amacı, küresel iklim değişikliği ve bunun dünyamıza getireceği değişiklikleri önlemek üzere uluslararası bir çabanın ürünü olarak ortaya çıkan yeni teknolojilerin tartışılmasıdır. Dünyanın ortalama sıcaklığı artışı eğer kontrol altına alınamazsa hem ülkemiz hem de dünya açısından gerçekten yaşanamaz bir yer olacak. Ülkemizin uluslararası başlattığı çabalara bir destek olsun diye akademik bir bakış açısıyla gelişmeleri tartışacağız. Ülkemizin bu coğrafyada daha yaşanabilir bir ülke olması için yeni teknolojilerin geliştirilmesi kaçınılmaz. Bunun için Türkiye’nin pozisyon almasına ve yükseltmesi konularını teknik açıdan bu konferansta değerlendirmiş olacağız. Katılım oldukça yüksek” ifadelerini kullandı.

Selçuk Üniversitesi (SÜ), Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ile Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı’yı ağırladı. Sultan Alparslan Kültür Merkezi'nde düzenlenen programda konuşan Selçuk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Metin Aksoy, “Bilim, insanlığın sınırlarını genişleten, sorulara cevaplar bulan, yeni keşiflere kapı açan bir pusuladır. Üniversitemiz, bu pusulayı rehber edinerek öğrencilerine bilimsel düşünceyi benimsetmeye, meraklarını körüklemeye, bilgiye açık zihinler geliştirmeye ve ihtiyaç duyulan bilgiye erişimi kolaylaştırmaya odaklandı; bu bağlamda bilimsel projelere destek veren ve öğrencilerimizin girişimcilik ruhunu teşvik eden bir ekosistem oluşturdu” dedi.

Üniversitede kurulan modern laboratuvarlar, araştırma merkezleri ve teknoloji odaklı altyapılarla öğrencilere en güncel bilgi ve deneyimleri sunmanın yanı sıra onların bilimsel meraklarını ve sorgulama becerilerini geliştirmeleri için önemli imkânlar sunduklarını vurgulayan Prof. Dr. Aksoy, “Hepimiz için büyük bir gurur kaynağı olan, Türkiye'nin ilk astronotu, uzayda Türk bayrağını dalgalandıran değerli bilim insanımız Alper Gezeravcı'nın öğrencilerimizle bir araya geldiği bu program da öğrencilerimiz için bilimin önemine ve başarıya giden yolda kararlılıkla ilerlemenin ne kadar kıymetli olduğuna dair bir ilham kaynağı; bilimin ve uzay araştırmalarının önemini kavramalarına, ufuklarını genişletmelerine ve hayallerinin peşinden gitmelerine yönelik bir teşvik olacak” diye konuştu.

Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Uğur İbrahim Altay, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ve Türkiye Uzay Ajansı Yönetim Kurulu Üyesi ve ilk Türk astronot Alper Gezeravcı’yı Konya’da ağırlamaktan duyduklarını mutluluğu dile getirdi.

"Türkiye, gökyüzüne mührü vurdukça dünyaya adalet ve merhamet yeniden gelecek"

Türkiye’nin milli havacılık yolculuğunun devam ettiğini hatırlatan Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, “Türkiye, gökyüzüne mührü vurdukça dünyaya adalet ve merhamet yeniden gelecek. Milli Teknoloji Hamlesi, Türkiye’nin kritik teknolojilerde tam bağımsızlık yolculuğu. Bu yolculuğun öncüsü, Türk savunma sanayisi oldu. Savunma sanayisinde yerlilik ve millilik Türkiye için bir tercih değil, mutlak bir zorunluluk. Türk milleti, bu topraklarda 40 yıla yakın bir zamandır terörle mücadele ediyor. Bu mücadelesinde müttefik olması gerekenler maalesef çoğu zaman milletimizin, devletimizin karşısındaki teröristlerin arkasında oldular. İhtiyacımız olan savunma sistemlerini parasını ödesek dahi vermekten imtina ettiler. Savunma sanayisinde neye ihtiyaç duyuyorsak onu yerli ve milli olarak geliştireceğiz, üreteceğiz ve güvenlik güçlerimizin hizmetine sunacağız” ifadelerini kullandı.

"Yıllardır mahrum kaldığımız ama fazlasıyla hak ettiğimiz uzaydaki yerimizi adım adım almaya başladık"

Uluslararası Uzay İstasyonu'nda (ISS) yürüttüğü deneysel çalışmalar hakkında bilgi veren Türkiye Uzay Ajansı Yönetim Kurulu Üyesi ve ilk Türk astronot Alper Gezeravcı, “Devletimizin güçlü iradesiyle, Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın vizyonuyla yıllardır mahrum kaldığımız ama fazlasıyla hak ettiğimiz uzaydaki yerimizi adım adım almaya başladık. İlk defa gittiğimiz, kendi vatanımızda bir insanımızın tecrübelerinden faydalanma imkanımızın olmadığı bir alanda alnımızın akıyla hedef koyduğumuz bütün deneyleri, bütün hedefleri gerçekleştirerek, hakkını vererek bu görevi tamamlamış halde ülkemize döndük. Astronomi alanında tarihe iz vurmuş birçok Türk büyüğümüz var. Devletimizin güçlü iradesiyle bundan sonra yolumuz açık. Atacağınız hiçbir adımda tereddüt yaşamanıza gerek yok. Tek yapmamız gereken potansiyel gücümüzü yansıtabilecek tüm alanlarda özgüvenimizi sergilemek” dedi.

"İlim, irfan Çin’de de olsa gidip almakla mükellefiz"

Gezeravcı, “Bizlere verilen ödevler, oraya götürdüğümüz 13 deneyin tamamlanmasıydı. Planlı takvim dahilinde deneylerimizi tamamlayıp kalan zamanda Dünya'yı gözlemlemek orada geçirdiğimiz en kıymetli zamandı. Devletimin bana sunmuş olduğu eğitim imkanları olmasaydı bugünleri göremezdim. Gönlümüzden geçen daha fazla insanımızın farklı zamanlarda görevlerini icra etmesi, bu işin bir kişiye endeksli olmadığını göstermek. İlim, irfan Çin’de de olsa gidip almakla mükellefiz” şeklinde konuştu.

Gezeravcı, ISS’de MİYELOİD deneyiyle galaktik kozmik radyasyonun, yer çekimi değişikliklerinin ve uzayda kalış süresi boyunca maruz kalınan diğer zorlu faktörlerin, astronotların bağışıklık sistemi ve kan yapımı sürecini nasıl etkilediğini araştırdı. Uzay ve savunma sanayisine kurşunsuz lehimleme konusunda kritik bilgiler sağlayacak "MİYOKA" ile Türkiye'nin uzay, havacılık ve savunma sanayisi için yeni nesil malzeme geliştirme kabiliyeti kazanmasında önemli katkı sunması beklenen "UYNA" deneylerini gerçekleştiren Gezeravcı, MESSAGE, PRANET, EXTREMOPHYTE, VOKALKORD ve OKSİJEN SATURASYONU projelerine de imza attı.
Rektör Prof. Dr. Aksoy, programın sonunda Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ve Türkiye Uzay Ajansı Yönetim Kurulu Üyesi ve ilk Türk astronot Alper Gezeravcı’ya hediye takdim etti.

Alper Gezeravcı'nın yaptığı deneylerden biride Ege Üniversitesi öğretim üyelerine ait. Gezeravcı, yürütücülüğünü Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday’ın yaptığı, Doç. Dr. Barış Uzilday ve Prof. Dr. İsmail Türkan’ın araştırmacı olarak görev aldığı "Ekstrem Halofit Olan Schrenkiella Parvula’nın Tuz Stresine Verdiği Yanıtların Uzay Ortamında Araştırılması- EXTREMOPHYTE" isimli projenin deneyini uzayda gerçekleştirdi. Gezeravcı, Tuz Gölünde yetişen Schrenkiella Parvula isimli halofit bitkinin uzay ortamına karşı verdiği fizyolojik ve moleküler tepkilerini araştıran ilk deneyinin görsellerini günden güne proje ekibi ile paylaştı.

Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, ülke tarihinde yeni bir sayfanın açıldığını söyledi. Rektör Budak, "Ülkemiz, Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde başlatılan Milli Teknoloji Hamlesi ve Türkiye Yüzyılı vizyonu kapsamında, önemli projeleri gerçeğe dönüştürmeye devam ediyor. İlk Türk astronot Alper Gezeravcı, uzay misyonunu tamamlayarak döndü. Türk milletinin gurur kaynağı olan Gezeravcı, insanlı ilk uzay görevine ve Türk Uzay Bilim Misyonuna imza atarak, ülkemiz tarihinde yeni bir sayfa açılmasına öncülük etti. Alper Gezeravcı, 21 gün süren görev boyunca, Türk bilim insanları tarafından hazırlanan 13 bilimsel deney gerçekleştirdi. İlk olarak üniversitemiz akademisyenleri yürütücülüğünde hazırlanan Tuz Gölünde yetişen endemik Schrenkiella Parvula isimli halofit bitkinin uzay ortamına karşı verdiği fizyolojik ve moleküler tepkileri araştıran ‘EXTREMOPHYTE’ deneyini gerçekleştirdi. Ege Üniversitesi olarak ülkemize örnek olan bilim ve teknoloji öncelikli ekosistemimizi daha da güçlendirip, bilim ve teknolojide en ileri seviyeyi yakalamak, ‘Türkiye Yüzyılını Türk bilim yüzyılı yapmak için daha çok çalışacağız” diye konuştu.

“İkinci ve üçüncü günde bitkilerin çimlendiklerini gözlemledik”

Deney sürecini anlatan Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Barış Uzilday da, “Deney sürecinde fotoğraflar, gündelik olarak bizlere ulaştı. İkinci ve üçüncü günde bitkilerin çimlendiklerini gözlemledik. Bu, bizim için çok önemliydi. Beklediğimiz büyüme seviyesine ulaştıklarını ancak bitkilerin yaprak ve gövde şekillerinin mikro yer çekimi ile farklılık gösterdiğini gördük. Parvula bitkisi Tuz Gölü etrafında yüksek tuza, ağır metallere, düşük ve yüksek sıcaklığa toleranslı, zorlu şartlara adapte olabilen bir bitki. Mars gibi insanların ileride gitmeyi ve tarım yapmayı amaçladığı yerlerde orayı ıslah edebilmeyi sağlayacak öncü özelliklere sahip” dedi.

“Metabolik süreç tamamen durduruldu”

Bundan sonra yaşanacak süreç hakkında bilgi veren Doç. Dr. Uzilday, “Bitkiler, deney sonunda astronotumuz Alper Gezeravcı tarafından hasat edildi. Bir fiksatif solüsyon ile metabolik süreç tamamen durduruldu. Daha sonra Uluslararası Uzay İstasyonunda -80 °C derin dondurucuya aktarıldı. Aynı sıcaklıkta kapsül içinde dünyaya getirildi. Oradan da ülkemize geldi. Bunu takiben biz burada hem bitkilerin büyüme performansı hem de yeni nesil RNA dizilime yöntemi ile hangi genler aktifleşmiş, mikro yer çekimi altında bitki tuza nasıl yanıt vermiş bunları araştırmaya çalışacağız” diye konuştu.