Modern Kürtçe alfabenin öncüsü Mehmet Emin Bozarslan, Kürt dili ve kültürü alanında verdiği eserlerle tanındı. 1968’de yayımladığı Kürtçe Alfabe çalışmasıyla bilinen Bozarslan, hayatının büyük bölümünü sürgünde geçirdi.
Modern Kürtçe alfabenin öncüsü Mehmet Emin Bozarslan, Kürt dili, tarihi ve toplumsal yapısı üzerine kaleme aldığı eserlerle uzun yıllar boyunca tartışmaların odağında yer aldı. Yazar, dilbilimci ve çevirmen kimliğiyle tanınan Bozarslan, İsveç’in Uppsala kentinde hayatını kaybetti. Bozarslan, Türkiye’de yayımlanan Kürtçe çalışmalar nedeniyle yargılandı, cezaevinde kaldı ve 1979 yılında İsveç’e iltica etti.
MEHMET EMİN BOZARSLAN’IN YAŞAMI VE EĞİTİMİ
1934 yılında Diyarbakır’ın Lice ilçesinde dünyaya gelen Mehmet Emin Bozarslan, geleneksel medrese eğitimi aldı. Eğitim hayatı boyunca Arapça ve dini ilimler üzerine yoğunlaşan Bozarslan, Türkçe okuma ve yazmayı kendi çabalarıyla öğrendi. Dışarıdan sınavlara girerek 1956 yılında müftü olan Bozarslan, bu görevi sırasında da akademik ve düşünsel çalışmalarını sürdürdü. Kürt kimliği, dili ve toplumsal sorunlara dair yazıları nedeniyle müftülük görevinden iki kez uzaklaştırıldı.
KÜRTÇE ALFABE ÇALIŞMALARI VE YARGI SÜRECİ
Modern Kürtçe alfabenin öncüsü Mehmet Emin Bozarslan, 1968 yılında yayımladığı “Kürtçe Alfabe (Alfabê)” adlı çalışmasıyla dikkat çekti. Türkiye’de Latin harfleriyle basılan ilk Kürtçe alfabe olma özelliği taşıyan eser, yayımlandığı gün toplatıldı. Bu çalışma nedeniyle Bozarslan hakkında “bölücülük” suçlamasıyla dava açıldı ve cezaevine gönderildi. 1971 muhtırasının ardından yeniden tutuklanan Bozarslan, 1974 yılına kadar cezaevinde kaldı.
SÜRGÜN YILLARI VE İSVEÇ DÖNEMİ
Cezaevi sürecinin ardından Türkiye’deki baskı ortamı nedeniyle yaşamını sürdürmekte zorlanan Bozarslan, 1979 yılında İsveç’e iltica etti. Uppsala kentinde yaşamını sürdüren Bozarslan, sürgün yıllarında da yazı ve araştırmalarına devam etti. Kürt dili, tarihi ve edebiyatı üzerine çok sayıda eser kaleme alan Bozarslan, çalışmalarını ağırlıklı olarak dilbilim ve çeviri alanında yoğunlaştırdı.
DİLBİLİM VE SÖZLÜK ÇALIŞMALARI
Bozarslan’ın en bilinen eserleri arasında “Kürtçe Alfabe (Alfabê)” ve “Kürtçe-Türkçe Sözlük” yer aldı. 1978 yılında yayımlanan Kürtçe-Türkçe Sözlük, alanında en kapsamlı referans kaynaklarından biri olarak kabul edildi. Bu çalışmalar, Kürt dilinin yazılı standartlarının oluşturulmasında önemli bir yer edindi.
SOSYOLOJİK VE SİYASİ İNCELEMELER
Mehmet Emin Bozarslan, dil çalışmalarının yanı sıra toplumsal ve siyasal analizler de kaleme aldı. “Doğu’nun Sorunları” adlı eseri, bölgenin ekonomik ve sosyal yapısını istatistiksel verilerle ele alan çalışmalar arasında yer aldı. “İslamiyet Açısından Şeyhlik-Ağalık” ve “Hilafet ve Ümmetçilik Sorunu” adlı kitaplarında ise dinsel ve feodal yapıları ele alan incelemelere yer verdi.
KLASİK ESER ÇEVİRİLERİ VE EDİTÖRLÜK FAALİYETLERİ
Bozarslan’ın çalışmaları arasında klasik Kürt eserlerinin çevirileri de önemli bir yer tuttu. Ahmed-i Hani’nin “Mem û Zîn” adlı eseri, Bozarslan’ın Türkçe çevirisiyle geniş kitlelere ulaştı. Ayrıca Şeref Han’ın Kürt tarihini anlatan “Şerefname” adlı eseri de Türkçeye kazandırdı. Osmanlı döneminde yayımlanan Jîn Dergisi ve Kurdistan Gazetesi’ni Arap harflerinden Latin harflerine aktaran Bozarslan, bu çalışmaları beş cilt halinde yayımladı.
MODERN KÜRTÇE ALFABENİN ÖNCÜSÜ MEHMET EMİN BOZARSLAN’IN MİRASI
Modern Kürtçe alfabenin öncüsü Mehmet Emin Bozarslan, 50’den fazla eseriyle Kürt dili ve kültürü alanında kalıcı bir iz bıraktı. Bozarslan’ın çalışmaları, Kürtçe’nin yazılı kaynaklarının oluşturulması ve klasik eserlerin günümüze taşınması açısından önemli bir yere sahip oldu.