İran’da internetin kesilmesi, ülkedeki güvenilir bilgi akışını neredeyse tamamen durdururken, boşluğu ülke dışındaki sosyal medya platformlarında yayılan propaganda ve dezenformasyon operasyonları doldurdu.
The New York Times'ın haberine göre hem İran yönetimi hem de muhalifleri, X, Instagram ve benzeri platformlarda sahte hesaplar, manipülatif anlatılar ve yapay zeka ile üretilmiş görseller üzerinden küresel kamuoyunu etkilemeye çalışıyor.
SAHTE HESAPLAR KAFALARI KARIŞTIRDI
Son günlerde çok sayıda sahte hesap sosyal medyada birbirleriyle çelişen ve yanıltıcı içerikler yaydı. Bu hesaplar, gerçeği yansıtmayan ya da yapay olarak üretilmiş fotoğraf ve videoları paylaşarak sahadaki durumun anlaşılmasını daha da zorlaştırdı.
Dezenformasyon araştırmacıları, bu faaliyetlerin koordineli kampanyalar şeklinde yürütüldüğünü ancak bunların arkasındaki kişileri tespit etmenin mümkün olmadığını belirtiyor.
SİSTEM İKİ TARAF İÇİN DE ÇALIŞIYOR
New York Times'a göre paylaşılan içeriklerin önemli bir bölümü, İran muhalefetini güçlendirmeyi amaçlıyor. Özellikle 1979 İslam Devrimi ile devrilen şahın oğlu Rıza Pehlevi’yi öne çıkaran mesajlar dikkat çekiyor.
Buna karşılık başka kampanyalar ise Tahran yönetiminin, protestoların ABD ve İsrail başta olmak üzere dış güçler tarafından kışkırtıldığı yönündeki söylemini yineliyor.
Bu anlatının Rusya gibi İran’ın müttefikleri tarafından da devlet medyasında güçlendirildiği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre çevrimiçi kampanyaların temel hedefi, küresel kamuoyunu etkilemek. Ancak aynı zamanda İran içindeki toplumsal ve siyasi bölünmeleri de yansıtıyor. Sonuç ise zaten belirsiz olan tabloda daha fazla kafa karışıklığı.
SAHTE PROTESTO GÖRÜNTÜLERİ VE YAPAY ZEKA İÇERİKLERİ
İran uzun süredir bir “bilgi savaşının” merkezinde bulunuyor.
Tahran yönetimi ile muhalifleri arasındaki kamuoyu mücadelesi, geçen yıl İran ile İsrail arasında yaşanan ve ABD’nin hava ile füze saldırılarıyla dahil olduğu 12 günlük çatışmayla yeni bir boyut kazandı. Son protestolar bu gerilimi yeniden alevlendirdi.
ABD ASKERLERİNE AİT GÖRÜNTÜLER SES GETİRDİ
Uzmanlar, internet kesintisinin “anlatıları yeniden şekillendirmek isteyen aktörler için ideal koşullar yarattığını” belirtiyor. Bu süreçte, yıllar önce çekilmiş Amerikan özel kuvvetlerine ait görüntüler, ABD’nin İran’a yeni bir müdahaleye hazırlandığı iddiasıyla yeniden dolaşıma sokuldu.
Ayrıca hükümete yönelik desteği gösterdiği iddia edilen ancak yapay zeka ile üretildiği tespit edilen görseller de paylaşıldı.
İran devlet medyası ve bazı sosyal medya hesapları ise ABD’de göçmenlik polisi aleyhine yapılan protestolara ait görüntüleri kullanarak, ülkedeki göstericilere yönelik sert müdahaleleri meşrulaştırmaya çalıştı.
Uzmanlar bu yaklaşımı “ne olacakçılık” olarak nitelendiriyor ve bunun hem İran’daki baskıyı normalleştirmeyi hem de Batılı kamuoyunda ABD’nin ahlaki üstünlüğünü sorgulatmayı hedeflediğini vurguluyor.
İNTERNET KESİNTİSİNİN ASIL AMACI NE?
8 Ocak’tan bu yana internet ve mobil iletişimi büyük ölçüde kapatan İran yönetiminin amacı, hem bu tür içeriklerden halkı “korumak” hem de protestolara dair doğru haberlerin yayılmasını engellemek olarak değerlendiriliyor.
Ancak bazı gözlemcilere göre kesinti, İran’ın kendi bilgi operasyonlarını da sekteye uğrattı.
İranlıların dış dünyayla bağlantısı ise büyük ölçüde uydu televizyonu üzerinden sürüyor. Devlet medyasına güvenin düşük olması nedeniyle, Farsça yayın yapan ve muhalefete sıkça yer veren kanallar geniş bir izleyici kitlesine ulaşıyor.