ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından enerji piyasaları sert tepki verdi. İran devlet televizyonu, dini lider Ali Hamaney’in hayatını kaybettiğini duyururken, Tahran yönetimi ülkede 40 gün yas ilan etti. Bölgedeki gerilimle birlikte küresel petrol ticaretinin kilit geçiş noktası Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği fiilen durma noktasına geldi.
Arz endişesi fiyatlara yansıdı
Çatışmaların ardından petrol fiyatları varil başına 6 dolar artarak 82 doların üzerine çıktı. Asya piyasalarında kısa süreli dalgalanmalar görülürken, Brent petrol sabah saatlerinde 76-77 dolar bandında işlem gördü. Uzmanlar, askeri gerilimin sürmesi halinde fiyatların 100 dolar seviyesini test edebileceğini belirtiyor.
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği stratejik bir hat. Basra Körfezi’nden çıkan günlük 17-20 milyon varil ham petrol ve kondensat bu dar su yolundan dünya pazarlarına ulaşıyor. LNG sevkiyatında da kritik rol oynayan boğazda yaşanacak uzun süreli bir aksama, enerji arz güvenliğini doğrudan tehdit ediyor.
Tanker saldırıları ve sigorta maliyetleri
İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi (UKMTO), boğaz yakınlarında en az üç tankerin hedef alındığını açıkladı. Artan risk primi nedeniyle gemi sigorta maliyetleri hızla yükselirken, birçok armatör geçişleri askıya aldı. Bu durum, fiziki arz kesintisi yaşanmasa bile fiyatlarda yukarı yönlü baskı yaratıyor.
Enflasyon ve Türkiye’ye etkisi
Ekonomistler, petrol fiyatlarında kalıcı 10 dolarlık bir artışın küresel enflasyonu yaklaşık 0,6 puan yükseltebileceğini hesaplıyor. Enerjide yüksek dışa bağımlılığı bulunan Türkiye açısından ise petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki artış, hem cari açık hem de akaryakıt fiyatları üzerinden iç enflasyon üzerinde ek baskı oluşturabilir.
OPEC+ devrede ama etkisi sınırlı
1 Mart’ta OPEC+ ülkeleri günlük üretimi 206 bin varil artırma kararı aldı. Ancak piyasa oyuncuları, bu artışın Hürmüz kaynaklı potansiyel arz kaybını telafi etmekte yetersiz kalabileceği görüşünde. Analistler, çatışmaların süresinin fiyatların yönü açısından belirleyici olacağını vurguluyor.